Middeleeuwen

Een paar keer is het alsof Martin gaat huilen.
Dan wrijft hij met de binnenkant van beide handen ruw in zijn gezicht, terwijl zijn voeten onder in het verdachtenbankje onophoudelijk in beweging zijn.
Even later, weer wat rustiger, draait hij een shagje.

Hij zegt: ‘Er moet ook naar mijn wensen worden gekeken.’
De rechters vragen wat het uitmaakt, wat het uitmaakt welk stickertje je er op plakt.
Martin, luid en duidelijk: ‘Ik wil geen tbs.’
Voor hem maakt het heel wat uit.
Misschien wel alles.

Maar Martin heeft niet zo veel te willen.
Want hij is niet helemaal goed.
Ze zeggen dat hij schizofreen is.
Niks aan te doen.

Jarenlang sjokte hij heen en weer over het Gedempte Zuiderdiep in de binnenstad van Groningen. Of hij strompelde door de Carolieweg, zo de Oosterstraat in.
En dan weer terug.
Hij vroeg passanten om geld, om guldens en later om euro’s.
Soms, meestal niet, kreeg hij wat voor het eeuwige slaaphuis.

De hulpverlening heeft nooit vat op hem kunnen krijgen.
Jawel, van alles is geprobeerd. Eenmaal hadden ze een eigen woninkje voor hem weten te regelen. Maar toen kwamen rap de junkies en toen had Martin thuis niks meer te vertellen. Hij had toen zelf de huur opgezegd.

Met de linkerhand wrijft hij over zijn hoofd, in de rechthand houdt hij nu stevig zijn aansteker vast. De bode zegt tegen hem dat hij in de zittingszaal niet mag roken en schenkt een vierde glaasje water in. Martin herhaalt voor alle zekerheid nog maar eens dat hij geen tbs wil en neemt een slokje.

Behalve storingen in het hoofd heeft Martin hepatitis b en c.
En toen had hij gespuugd.
Op grond, zegt hij zelf.
Richting zijn behandelaars, zegt de officier van justitie.

De officier van justitie had geconcludeerd dat wie onverhoeds spuugt met een voor de gezondheid schadelijke ziekte, zich schuldig maakt aan een poging tot zware mishandeling.
Daarnaast had hij ook lelijke dingen geroepen naar zijn behandelaars.
Tegen een van hen bijvoorbeeld: ‘Ik steek een mes tussen je ribben.’
Tegen een ander: ‘Val dood.’

De deskundige had gezegd dat spugen in zo’n geval geen kwaad kan, nou ja, een heel klein beetje misschien als speeksel in een oog komt. Maar dat was in dit geval niet aan de orde. Dat zag de officier van justitie ook wel in en dus bleven van de ten laste gelegde feiten alleen de bedreigingen over.

Martin geeft het wel toe.
Hij had gespuugd omdat hij boos was.
Hij wilde zich inhouden, maar dat was ‘m niet gelukt.
Hij had ook gezegd dat hij spuugde omdat hij niet kan boksen.
Rechters: ‘En als u wel zou kunnen boksen?’
Martin: ‘Dan had ik ze een pak slaag gegeven.’

Maar van dat mes, dat verzinnen ze, dat had hij niet gezegd.
Zijn advocaat vult aan dat ‘val-dood-zeggen’ overigens ook geen bedreiging is.
Het is een verwensing, dat is wat anders.

Voor de officier van justitie maakt het niet uit: ‘Ik eis tbs met dwangverpleging. Dat is het best passende.’
De advocaat: ‘Het moet niet gekker worden.’

Martin – hij is 52 jaar – was zomaar verdwenen uit het straatbeeld van Groningen.
In de straatkrant was ook niets verschenen over dood of zo.
Blijkt dat hij, na het mislukt zelfstandig wonen-traject, in handen was gevallen van de bemoeizorg. Daarna kwam een rechterlijke machtiging die hem onder de vleugels van Lentis deed belanden.

Hij zit daar, in de schaduw van de lommerrijke bossen van Zuidlaren, in een gebouw op een kamertje.
De deur is niet op slot, maar hij mag de kamer niet verlaten.
Doet hij dat wel, dan krijgt hij straf.
Hij mag nooit wandelen, maar moet tv kijken.

Martin zegt tegen de rechters: ‘Ze willen dat ik tbs krijg.’
Hij zegt dat ze hem van alles beloven, maar dat er niets gebeurt. Dat hij nu al bijna drie jaar op dat kamertje zit. En of de rechters wel weten hoe lang dat is.
Zegt: ‘Ik heb jullie wel door, maar ik verander toch niet.’

Het moet niet gekker worden, zei dus de advocaat.
Hij zei dat we in de middeleeuwen onaangepasten wegstopten.
Dat we dat nu niet meer doen, maar dat alle hulp aan Martin is mislukt.
De psychiatrie heeft gefaald en nu mag het strafrecht dat helemaal niet is bedoeld voor mannen als Martin, het oplossen.

De advocaat zegt dat Martin wel eens boos wordt en dan lelijke en kwaaie dingen zegt. Maar dat dat geen reden is voor hem te vrezen.
Hij reageert uit onmacht.

De advocaat zegt dat tbs een maatregel is om de samenleving te beschermen tegen mensen die ziek en gevaarlijk zijn.
Martin is een onaangepaste lastpost die soms voor wat overlast zorgt, maar hij is niet gevaarlijk.
Hij verdient geen tbs waar hij, eenmaal er in, ook nooit meer uit zal komen.
Hij verdient een betere oplossing.

Ik dacht, ik moet opschrijven dat justitie misbruik maakt van de tbs, dat er weer officieren van justitie bestaan die onaangepasten willen wegstopen in gaten in de grond, in longstay-kerkers.

Ik dacht, als tbs met dwangverpleging voor een paar verbale bedreigingen passend en geboden is, dan draait de wereld door.
Dacht, je kunt toch in Nederland niet alles wat stoort of niet hoort, zomaar laten verdwijnen?
Was ik maar Nova of EénVandaag, dan kwamen er wel Kamervragen.

Als Martin de zittingszaal heeft verlaten, zie ik dat hij het verdachtenbankje een plukje tabak heeft gemorst.
Net goed.

Rob Zijlstra

 

UPDATE – 23 juli 2009 – uitspraak
De rechtbank heeft Martin geen straf opgelegd op grondvan diens persoonlijke omstandigheden: zijn vrijheid is al beknot. Ook  stelt de rechtbank, anders dan justitie meent,  dat Martin geen gevaar voor de samenleving vormt.

 

7 comments

  1. Het is verdikkie net alsof ik steeds vaker over zaken lees waarbij ik een slecht beeld van de OvJ’s van Groningen krijg. Alsof de OvJ’s met uitdijende regelmaat zodanig te hoog inzetten dat het niet meer geloofwaardig is dat ze zelf volledig in hun verhaal geloven.

    Zit ik ernaast of zie ik het goed?

  2. Dus het komt er op neer dat verdachte enkel een paar beledigingen heeft geuit.
    Ik vraag me af of ik hem wel eens gezien heb. Ben in 1996 uit Groningen verhuist. Toen liepel er ook al van die randdebielen rond die weliswaar voor overlast zorgden maar die niemand kwaad deden.

  3. Ik ken martin persoonlijk uit de binnenstad van groningen,en uit ervaring weet ik dat er geen kwaad in deze man zit. Hij schold wel eens mensen uit als ze hem niks gaven,maar meer dan dat was het ook niet.
    Als de OvJ Martin TBS wil geven om zijn gedrag en verbale
    verwensingen,moet de maatschappij zich schamen als we dit toelaten.

  4. Vroeger, twintig jaar geleden, of meer, had je ‘stadstypes’.
    Dat waren mensen die anders waren, soms niet honderd punten, soms excentriek, soms aan de drank.

    Ze hadden vaak onderdak bij (toen) de Practische Hulp, en in de stad schooiden ze er vaak een zakcentje bij.

    En iedereen in de stad kende hen. Daardoor werd er ook een beetje op hen gepast. De één liep met een boog om hen heen, de ander stopte een paar centen in hun handen, en maakt een praatje.

    Tegenwoordig zijn er geen stadstypes meer. Of liever: als we ze zien, dan denken we dat het ‘alweer een junk’ is. En we hebben het ook veel te druk om ons bezig te houden met de mensen aan de onderkant van de maatschappij.

    Ik schreef ‘we’, want het geldt voor mij evenveel als voor ieder ander. Dat ga ik veranderen voor wat mijzelf betreft, al is het maar om mee te werken aan een plekje in de maatschappij voor mensen zoals Martin.

  5. Had ie maar het BP-station in brand gestoken, dan was er niks aan de hand geweest. Maar dat heeft hij niet gedaan, dus moet ie voor de rest van zijn leven de cel in.
    Nederland heeft behoefte aan echte jongens. Jongens die durven, die risico’s nemen. Helden. Mannen van Jan de Wit.
    Piet Hein. Dan liever de lucht in.
    Daar moeten we het van hebben.

  6. ‘De psychiatrie heeft gefaald’
    ‘Martin is een onaangepaste lastpost die soms voor wat overlast zorgt’ (al tientallen jaren).
    ‘Maar toen kwamen rap de junkies en toen had Martin thuis niks meer te vertellen’ (om aan te geven dat hij anderen, slimmeren, in hun strafbare gedrag kan faciliteren, al dan niet onder druk van omkoperij/chantage).
    En tenslotte: ‘Ik heb jullie wel door, maar ik verander toch niet.’

    Als de advocaat vindt dat dit allemaal niet zo schokkend is, dan neemt hij Martin toch fijn op in zijn ongetwijfeld knusse gezin. Misschien blijkt Martin wel de beste oppas voor zijn dochtetje van een jaar of 9 (fictief)….
    Ik denk dat ik wel weet wat het antwoord van de advocaat zal zijn……
    En Martin? Weer niks voor m geregeld.
    En de samenleving? Nog steeds een zonderling op straat die velen doet schrikken met zijn onvoorspelbare gedrag.
    Ik zit er niet op te wachten.
    Mag van mij in de longstay.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s