Strafzaken met meer dan dertig ordners vol informatie mag in de rechtszaal een megazaak heten.
En dat was het.
Zeventien verdachten met bijna evenzovele advocaten en vijf lange zittingsdagen.

Er gebeurde van alles.
Er gingen dingen fout, er was meineed, stukken zoek, er waren advocaten die te laat kwamen en rechters die te laat begonnen.
Op dag twee was vergeten de verdachten naar de rechtbank te brengen.
Zat iedereen in zittingszaal 14 klaar om te beginnen, zaten de drie verdachten van die dag nog doodleuk in hun cel in de penitentiaire inrichting in Ter Apel (nog wel).

Er waren bekennende, ontkennende en zwijgende verdachten.
Beklaagden die tevens slachtoffer waren.
Justitiabelen met spijt en goede voornemens.
Er was een aan de rechtbank onderworpene die er niet was, toevallig was dat wel de hoofdverdachte.
Man, 36 jaar, was te ziek om terecht te staan, liet de gevangenisarts de rechters ’s ochtends weten.
Man moet nu eerst beter worden.
Sommigen zeggen dat de hoofdverdachte ongeneselijk ziek is.

Deze man, laten ze hem Mo noemen, spookte vijf dagen door de zittingen heen.
Hij was, zeggen ze, het brein achter de gijzelingen en de geweldadige afpersingen en hij zou ook als eerste op de anderen hebben geschoten.
Veel verdachten, ook zij die tot de groep van Mo worden gerekend, zouden bang voor hem zijn.
Dat laatste vindt zijn advocaat maar gek.
Advocaat zegt: ‘Wat gek. Een keertje blazen en mijn cliënt valt om.’

De megazaak bestond eigenlijk uit verschillende gewone strafzaken die soms veel en soms nauwelijks iets met elkaar te maken hadden.
De noemer heette Golfclub omdat veel verdachten in Golfjes reden.
Onder de noemer hingen de strafzaken met namen als Zeespin, Mantis, Muskiet, Afghanistan, Mineermot en Sluipvlieg.

De zaak Sluipvlieg begon met de 15-jarige Japie die in de klerenkast van zijn vader 14.000 euro vond.
Met al die biljetten in de hand ging hij voor de webcam zitten wapperen.
Een klasgenootje zag dat, vond het vet en haalde zijn foute vrienden erbij.
Die foute vrienden, grote jongens, zeiden tegen Japie dat zij dat geld wel konden investeren in vuurwerk.
Door de inkoop slimmer te verkopen zouden ze zeker 10.000 euro winst maken.
Dat leek Japie een goed plan.
Maar eenmaal in de auto stopten de grote jongens, pakten ze het geld af en duwden ze hem naar buiten.
Huilend vertelde hij alles op school.
De directeur belde de politie.

Een andere zaak – Mineermot – kenmerkte zich door een conflict tussen de groep van Mo en een andere partij.
De andere partij wilde het conflict bespreekbaar maken en reed naar de boerderij in Tripscompagnie, naar daar waar Mo verbleef.
Toen ze uit de auto’s stapten, werd er direct geschoten, maar zonder elkaar te raken.
Er sneuvelden wel ruiten.
Volgens het Openbaar Ministerie is er, over en weer, sprake van meervoudige pogingen tot moord in vereniging.

Zeespin: een maand voor die schietpartij zouden Mo & Co. vier personen in die boerderij hebben gegijzeld.
Een van hen had het in zijn domme hoofd gehaald een wietkwekerij leeg te roven.
De rover werd, samen met een vriendje, ontboden, verrast, in elkaar gemept, met de handen op de rug gekneveld en vervolgens met het hoofd in een papieren tas van de McDonald’s op zolder gelegd.
Een buurman had die dagen speenvarkens horen gillen, waarschijnlijk op momenten de gijzelnemers dreigden oren en vingers af te knippen.
De officier van justitie zei een paar keer dat ze daar een speciale ruimte voor hadden ingericht.

De vrijheidsberovers eisten 15.000 euro losgeld.
Na twee lange dagen en bange nachten wist de ongelukkige wietrover duidelijk te maken dat hij zoveel geld nooit had.
Hij had met moeite 3.000.

Hij kende overigens wel iemand met meer.
En zo gebeurde het dat die persoon naar de boerderij werd gelokt.
Deze persoon, een ondernemer uit Groningen, dacht dat er handel was, want dat zeiden ze.
Hij nam zijn zoontje mee.

Zelfde verhaal.
Plots klappen, handen op de rug, zak over het hoofd, naar zolder – ook het zoontje – begeleid door droge klikken van vuurwapens.

De echtgenote van de ondernemer wist in alle staten 15.000 euro bijeen te schrapen.
Toen dat geld met die 3.000 euro was overgedragen, mocht iedereen naar huis.
Uit angst heeft niemand aangifte willen doen.

Bijzonder was, zo bleek op de laatste dag van het megagebeuren, dat sommige verdachten met elders buitgemaakt geld hun schulden betaalden.
Een aantal had nogal wat schulden als gevolg van mislukte hennepkwekerijen.
De schuldeiser: die ondernemer uit Groningen.

Er was een zaak Mantis waarin een man en een vrouw in bed liggen te slapen.
Ineens wordt zij wakker omdat er iemand met een bivakmuts over zijn hoofd naast haar zit.
Terwijl zij schrikt, komt er een tweede bivakmuts binnen die met een mes begint te steken in het dekbed.
Dan wordt ook de man naast de vrouw wakker.
De mutsen zeggen dat ze voor de wiet komen.
En ze willen 50.000 euro.
Ze dreigen: ‘Anders bellen wij de politie.’
Dit laatste deed het beroofde stel zelf, nadat de overvallers met hennep, laptops, telefoons en de auto van het stel waren vertrokken.

Het Openbaar Ministerie eiste vooral gevangenisstraffen, van – alles opgeteld – veertig jaar.
En dan moet Mo nog.

Rob Zijlstra

• Eerder verslag over dit proces: de zaak mineermot

UPDATE – 20 december 2012 – proces Mo
Het Openbaar Ministerie heeft 10 jaar celstraf geeist tegen Mo. Het OM zegt dat hij schuldig is aan tweemaal een poging tot moord en gijzeling (Tripscompagnie) en een overval op een woning in Froombosch. Daarnaast zou hij betrokken zijn bij openlijk geweld in Delfzijl waarbij het interieur van een woning werd vernield.
Mo erkent dat hij een (kleine) rol heeft gespeeld bij de gijzeling, maar ontkent dar daarbij grof geweld is gebruikt. In de andere zaken beroept hij zich op het zwijgrecht.
Advocaat Peter Plasman heeft de rechtbank verzocht Mo te schorsen uit voorlopige hechtenis om gezondheidsredenen. De man moet worden geopereerd, maar zal om die operatie aan te kunnen eerst moeten revalideren en 30 kilo moeten afvallen, aldus Plasman. Tegen de rechters: ‘Zonder operatie wacht cliënt een snelle dood.’

.

UPDATE – 27 december 2012 – uitspraken
De rechtbank heeft vonnissen gewezen. Was er opgeteld zo’n 50 jaar cel geeist, er is voor ruim 70 jaar gevangenisstraf opgelegd. Alleen Mo (eis 10 jaar) kreeg een lagere straf opgelegd: 9 jaar. Tegen de man die 3 jaar cel tegen zich had horen eisen werd 8 jaar opgelegd.

 

UPDATE – 26 mei 2014 – uitspraken hoger beroep
Het hof in Leeuwarden heef arrest gewezen. Mo bleef zijn straf van 9 jaar houden en de man die al twee jaar vrij is, moet alsnog 6 jaar opknappen. Een overzicht. De verschillen zijn groot, ook tussen de eisen bij de rechtbank en bij het hof. De feiten zijn steeds hetzelfde, de interpretatie is kennelijk tijd- en persoonsgebonden.

golfslag