Hoopvol rekenwerk

Verdachten calculeren. Wat als ik beken? En hoe als ik zeg dat ik het niet heb gedaan? Wat als ik een beetje beken en zeg dat ik de rest ben vergeten? Wat als? Het blijft een gok.

Heeft u geslagen? Jawel edelachtbare. Geschopt? Ook, maar heel zachtjes. Tegen het hoofd? Nooit een keer. Was u dronken? Dat weet ik niet meer.

Er was eens een verdachte die niet kon rekenen en razend enthousiast 300 autokraken bekende. Hij werd door zijn eigen advocaat tot de orde geroepen: ‘Hé gek, dat kan niet eens.’ De raadsman tegen de rechters: ‘Meneer wil ons doen geloven dat hij 300 auto’s heeft opengebroken. In één nacht. Ha ha. Dat is alleen fysiek al onmogelijk.’

Raphael (33) is een man met rechtbankervaring. Hij heeft vooraf uitgerekend welke weg hij het beste kan bewandelen om de schade te beperken. Hij koos de bekende janee-variant.

Ja edelachtbare, het klopt. Die 52,3 gram cocaïne was van hem. Agenten vonden het spul in zijn woning. In het zwarte tasje op het tafeltje in de woonkamer zat 30 gram. De rest zat in zijn broekzak. Zeggen dat je je eigen broekzak niet kent, is niet handig.

Nee edelachtbare, ik ben geen drugsdealer. Die drugs waren voor eigen gebruik. De officier van justitie zegt: ‘Tss… Meneer geniet een uitkering, hij kan zich de luxe van cocaïne à 50 euro per gram niet eens permitteren.’

Het verzamelde bewijs is niet in zijn voordeel. Bedenkelijke WhatsApp-berichten (‘geen idee’), een weegschaaltje om drugs te wegen (‘ik ben kok, ik bak taarten’), in de broekzak ook nog eens 1500 euro cash (‘ik poker, ik win wel eens’). De advocaat noemt het bewijs ‘een creatieve invulling van het strafdossier’.

De criminele inlichtingen eenheid (de afdeling stiekem van de politie) rapporteerde dat de verdachte van zijn drugsgeld huizen koopt op Curaçao. Raphael: ‘Was het maar zo’n feest.’

Wat de officier van justitie betreft hoeft Raphael niet terug naar de gevangenis. Een celstraf van 180 dagen waarvan 110 dagen voorwaardelijk mag volstaan. Het is de eis. Ik denk dat Raphael – hij zat al 70 dagen – niet ontevreden is over zijn calculatie.

Jan (ook 33) heeft een andere rekensom te maken. Al langer dan de helft van zijn leven is hij crimineel actief. Hij wil ook nu best schuldig wezen, daar gaat het hem niet om. De verdenking luidt bedreiging en mishandeling. Klopt dat? Jan, opgewonden: ‘Ja, als je het zo bekijkt wel, maar maar het hele punt is dat ik het er niet mee eens ben.’

In de gevangenis had iemand zijn jas gestolen. Hij had een vermoeden: de achterbakse Raza die iedereen met zijn imposante postuur van 2.12 meter intimideert. Maar hij, Jan van 1.76 meter, is voor de duvel en niemand bang.

Jan praat als een stromende waterkraan: ’En dus toen ging ik naar de fitness, logisch, want als je niet deelneemt aan activiteiten zit je op cel, dat weten jullie rechters net zo goed en ik wilde verhaal halen en dus toen…’

Rechters: ‘U heeft hem toen aangesproken.’
Jan: ‘Ik zei, ik geef je één seconde om mijn jas terug te geven.’
Rechters: ‘U had iets meegenomen.’
Jan: ‘Emoties. Ik dacht, als het eraan toegaat, dan ga ik er ook vol in.’
Rechters: ‘U had een broodmes meegenomen.’
Jan: ‘Ik heb hem niet geraakt. De bewaarders zaten er meteen al tussen.’

De reusachtige Raza komt met de schrik vrij en Jan verdwijnt voor tien dagen in de isoleer. Dat zijn bajeswetten. Na tien lange, eenzame dagen keert hij terug op de afdeling. En uitgerekend wie komt hij als eerste tegen? Jan: ‘Ik ben mijn jas kwijt, ik zat tien dagen in de iso en die gast loopt daar gewoon rond.’

Rechters: ‘En toen?’
Jan: ‘Hij deed neerbuigend.’
Rechters: ‘Wat deed u?’
Jan: ‘Ik heb hem een low kick gegeven’
Rechters: ‘U bent van de categorie eerst doen en dan nadenken hè.’
Jan: ‘Ik heb een indicatie voor impulsiviteit, ik heb snelle gedachtegangen.’

Dit alles speelde zich af in november 2015 in de gevangenis van Leeuwarden. Afgelopen week stond Jan voor de rechter. Klopt het? Daar gaat het niet om, zegt hij.

Het zit zo. Vorig jaar is Jan veroordeeld voor een gewapende overval op de Primera in Almelo. Met een bivakmuts over z’n kop en een balletjespistool in de hand was hij de winkel binnengestormd. De buit: 630 euro.

Hij kreeg niet alleen twaalf maanden gevangenisstraf, maar ook de maatregel tbs. De maat was vol. Hij moet worden behandeld aan zijn ‘eerst-doen-dan-denken-impulsiviteit’.

Nu is er over twee weken plek voor hem in een tbs-kliniek en dan kan worden begonnen met de behandeling die jaren kan duren. En dat is wat Jan graag wil. Behandeld worden als tbs’er. Hij ziet het als een laatste kans en de enige manier om zijn verrotte leven een andere invulling te geven.

Nu is de regel dat wie nog een straf heeft openstaan, niet welkom is in een tbs-kliniek. Daarom is hij het er niet mee eens dat hij nu eerst weer moet worden veroordeeld.

De officier van justitie heeft een ander probleem. In maart 2016 leverde de politie het strafdossier in bij het Openbaar Ministerie. Er was een nieuw digitaal systeem. En toen was er een technische reden waardoor een enorme vertraging is ontstaan. ‘En nu staan we hier, bijna twee jaar na dato en dus veel te laat.’

De advocaat roept: ‘Broddelwerk.’

De officier van justitie roept dat niet, maar denkt dat natuurlijk ook. Zijn voorstel: laten we Jan schuldig verklaren, maar dan doen we geen straf. En als hij 250 euro betaalt aan Raza – de grote man claimt 500 euro – dan zetten we er een dikke punt achter.

De rechters spreken van een buitengewone zaak en besluiten niet de gebruikelijke twee weken te hanteren om uitspraak te doen. Rechters tegen Jan: ’U bent schuldig, u bent strafbaar, maar het is ons een raadsel wat we qua straf nog moeten toevoegen. En u hoeft ook niets te betalen.’

De officier van justitie laat desgevraagd weten dat hij niet in hoger beroep gaat. Dat is mooi, zeggen de rechters. Er is nu geen beletsel voor opname in de tbs. Jan staat op als een tevreden mens, op deze uitkomst had hij wel gehoopt, maar niet gerekend.

Rob Zijlstra

One comment

  1. Veel zoden zet het allemaal niet aan de dijk. Ook niet in erge gevallen. Kan het ook anders? Bijvoorbeeld dit. Eerste keer geen straf maar een week lang intensieve heropvoeding: waarom moet je eerlijk zijn! Bij recidive: geen straf maar twee weken extensieve uitleg hoe het hoort en zou moeten. Met aan het einde: u mag zelf de straf bepalen die zodanig moet zijn dat u geen derde keer de fout in gaat. Gebeurt dat desondanks toch, dan bepalen we de straf en wel zo hoog of zwaar dat u zich niet meer kan misdragen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s