Jaarverslag 2018

Vooropgesteld. De misdaad is van alle tijden en zal altijd blijven bestaan. Alleen de manier waarop verandert, zij het traag. Eenogige struikrovers zijn verdwenen, maar zij zijn vooralsnog niet vervangen door cybercriminelen. Die bestaan wel, maar in de rechtszalen zie je ze niet. Nog niet.

De verdachten van dit jaar waren op 23 vrouwen na mannen in de leeftijd van 18 tot 77 jaar. Wie op hoge leeftijd in de verdachtenbank moet verschijnen, zit daar doorgaans vanwege een zedenmisdrijf. De 71-jarige man uit Groningen die dacht dat er vanwege zijn leeftijd geen plek zou zijn in de bajes en daarom voorstelde dat hij wel een aan zijn leeftijd aangepaste werkstraf wilde uitvoeren, kwam bedrogen uit: tien maanden cel. Hij had aan de kleinkinderen gezeten.

Er is plek voor iedereen.

onvoorwaardelijke celstraffen door de jaren heen in zittingszaal 14

Die bijna 300 strafzaken leverden opgeteld 187 jaar onvoorwaardelijke celstraf op. Dat is wel eens meer geweest. In het recordjaar 2011 (met 376 strafzaken) werd 370 jaar onvoorwaardelijke celstraf uitgedeeld. Conclusie? De rechters minder streng? Slappe hap? Niet waarschijnlijk. Aannemelijker is dat er minder zware zaken aan rechters worden voorgelegd.

Cijfers zijn verleidelijk om er conclusies aan te verbinden, maar nog meer zijn cijfers valkuilen.

Toch nog een paar. De helft van die 300 strafzaken werd afgedaan met een celstraf. In ruim een kwart van alle strafzaken werd een taakstraf (tezamen 11.900 uren) opgelegd. In bijna een kwart volgde geen straf of ’slechts’ een voorwaardelijke straf, een waarschuwing.

Dat bijna een kwart van de strafzaken eindigde in ‘niets’ bevestigt het beeld dat de misdaad die in de rechtbank van Groningen wordt berecht relatief licht van aard is. De ernstigste zaken zijn de uitzonderingen die de regel bevestigen.

Er is nog een verklaring waarom het wel meevalt met opgelegde gevangenisstraffen in Groningen: tamelijk veel oude zaken. In de helft van de strafzaken zit er tenminste een jaar tussen de aanhouding van de verdachte en de berechting, bij een op de vijf zaken is het tijdsverloop zelfs twee jaar of nog langer.

Dit tijdsverloop is van invloed op de straf: laat de rechtszaak te lang op zich wachten, dan krijgt de verdachte korting. Of wordt afgezien van het opleggen van een celstraf en krijgt de boef een werkstraf. Op de schuldige verdachte na, is niemand hier blij mee. Vaker dan in eerdere jaren is dit jaar links en rechts uitgesproken dat de rechtspraak in crisis verkeert.

Een beeld dat door de jaren heen niet is veranderd, is het verschil tussen strafeis en opgelegde straf. Officieren van justitie eisen doorgaans veel hogere straffen dan rechters opleggen. In 65 procent van die 300 zaken viel de straf lager uit dan de eis, 31 procent was conform (eis en straf hetzelfde) en in slechts 4 procent vonden de rechters de strafeis te laag. Rechters zeggen dan dat de eis geen recht doet aan de ernst van de feiten.

Het zou mooi en overzichtelijk zijn als de misdaad die in de rechtszaal wordt berecht een afspiegeling is van de misdaad die buiten de rechtszaal wordt gepleegd. Zou dat zo zijn, dan kan de nare conclusie worden getrokken dat Groningers zich meer bezighouden met het misbruiken van kinderen en kinderporno dan met drugshandel, inclusief hennepteelt.

een groot deel van Groningen doet het qua misdaad rustig aan

Dat is niet zo. Waarschijnlijker is dat de strafzaken die de rechtszaal halen, een kwestie van toeval is, van een of ander speerpunt bij het Openbaar Ministerie of dat het een gevolg is van een samenloop van omstandigheden. Bezien vanuit het standpunt van de dader: gewoon dikke pech.

Wat laten de cijfers zien? De meeste strafzaken die de rechtszaal wel halen gaan over geweld (38 procent) waarbij ook het alcoholpercentage van de pleger hoog is. Op de tweede plaats: diefstal (25 procent). Hierbij opgemerkt dat wie met geweld een diefstal pleegt, is ingedeeld in de categorie ‘geweld’. Op plaats drie met 15 procent: zedenzaken.

Een handjevol strafzaken leverde de samenleving ook iets op. Rechters plukten bijna 2,2 miljoen euro uit de broekzakken van Groninger criminelen. Is 2,2 miljoen veel? Wel als je het hebt, maar in de Groninger hennepsector is een paar miljoen een schijntje.

Het zal geen verbazing wekken dat de stad Groningen de meeste plaatsen delict op naam heeft staan: de helft. Oost-Groningen: een kwart. Het Westerkwartier (4 procent), Noord-Groningen (7 procent) en het Eemsmondgebied (4 procent) zijn qua strafzaken tamelijk witte vlekken (10 procent van de zaken dat in zittingszaal 14 werd afgedaan, had betrekking op misdaden uit Drenthe en Friesland).

opgelegde taakstraffen

Voor wie denkt dat het allemaal de schuld is van de buitenlander: 71 procent van de mannen en vrouwen die dit jaar voor het hekje stond is in Nederland geboren en getogen. De rest – 83 personen – heeft een buitenlandse achtergrond, te verdelen over 32 verschillende nationaliteiten.

Tot slot.

De rechtbank Noord-Nederland kampt met een tekort aan strafrechters,. Dat is een probleem dat zich wel, maar niet snel laat oplossen. De verwachting is daarom dat in 2019 opnieuw 300 mannen en een paar vrouwen zich voor de meervoudige strafkamer moeten verantwoorden. Ongeveer de helft van de misdaden is al gepleegd en liggen de bijbehorende dossiers ergens op planken te wachten. Van de andere 150 misdaden zijn de slachtoffers nog onbekend, simpelweg omdat die misdaden de komende maanden worden gepleegd.

Voorspelling.

De cijfers die aan het einde van 2019 zijn op te tekenen, zullen nauwelijks afwijken van die van dit jaar. Hoe grillig de misdaad ook is.

Rob Zijlstra

Een gedachte over “Jaarverslag 2018

  1. Rene zegt:

    Die buitenlander opmerking is maar net hoe je het bekijkt. Er wonen vast meer dan 71% autochtonen in de provincie, dus het aantal allochtonen die voor de rechter is verschenen is onevenredig hoog. Dus zijn allochtonen stouter, is de pakkans groter of worden ze vaker voor de rechter gesleept (itt een schikking oid)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s