Roodgloeiend

Dit verhaal gaat over de man die er niet meer mag zijn. De man leeft, dat wel. Zelf hoeft hij niet zo nodig. Hij heeft schijt aan het leven. Dat laatste roept hij boos door de rechtszaal, terwijl hij een brief verfrommelt en die woest van zich af gooit. De woorden die hij had willen zeggen vallen onuitgesproken op de grond.

Hij had een parkiet, maar die parkiet is dood. Het beestje is vorige maand gestorven in zijn grote, brute handen. Hij zegt: ‘Ik heb nooit zoveel van iets gehouden als van dat vogeltje.’

De man die er niet meer mag zijn heet Dirk. Hij is 69 jaar, een geboren Amsterdammer. Ik heb vaak over deze man geschreven en iedere keer weer probeer ik hem te vangen in passende woorden. In 2000 beschreef ik hem als een imposante verschijning, kwiek als een atleet, explosief als een wereldkampioen, met diepliggende ogen, enorme handen. Op z’n hoede, loerend, bloedlink. Hij werd toen in de rechtszaal omringd door acht leden van een speciale politie-eenheid. Dat was niet voor niets, ’t was voor ieders veiligheid.

Karate Dikkie luidde in de jaren zeventig en tachtig in de cafés van Groningen zijn bijnaam.

Negen jaar later zag ik iets anders. De imposante verschijning uit 2000 was in 2009 veranderd in een 140 kilo zwaar en vormeloos mens dat voetje voor voetje de rechtszaal binnen schuifelde, labiel en met geopende mond waaruit rochelende geluidjes kwamen. De advocaat vertelde aan de rechters dat Dirk in voortdurende afzondering leeft, in eenzame opsluiting. De advocaat: ‘Hij zit in een cel van drie bij vier meter, met een vogeltje, hij mag geen contact hebben met anderen, hij wordt een uur per dag gelucht en mag zo nu en dan zijn moeder bellen. Dat is alles.’

In 2000 werd de levenslange gevangenisstraf tegen hem geëist. Een jaar daarvoor, in oktober 1999, was hij aangehouden. Hij was onder invloed met een auto van de weg gereden. Terwijl hij opstandig op het politiebureau in Assen zat, moest de moord die hij twee uur daarvoor in Groningen had gepleegd nog worden ontdekt. Rechter Frank Wieland – nu de rechter van Willem Holleeder – legde geen levenslang op, maar 14 jaar cel en tbs met dwangverpleging voor doodslag op de 27-jarige Tjirk van Wijk.

Tjirk van Wijk was een willekeurig slachtoffer die geen schijn van kans maakte toen Dirk hem in een weerzinwekkende geweldsexplosie met een mes te lijf ging, terwijl mededader Henk beneden in de woning van Tjirk een liedje tokkelde op zijn gitaar.

Toen Dirk hoorde dat hij tbs kreeg in plaats van levenslang, brieste hij dat de doodstraf humaner is.

De veroordeling tot tbs maakt dat hij om de twee jaar naar de rechtbank in Groningen moet voor een verlengingszitting. In zijn geval betekent dat dat het Openbaar Ministerie de rechtbank vraagt de tbs-maatregel met twee jaar te verlengen omdat hij onverminderd gevaarlijk is en dat wij van de maatschappij tegen hem moeten worden beschermd. De rechtbank wijst deze vordering vervolgens toe, want de deskundigen die over hem rapporteren melden keer op keer dat alle seinen op rood staan.

Op roodgloeiend.

Dirk is met de kennis van nu onbehandelbaar. Hij slijt het leven op een intensieve zorgafdeling voor extreem beheers- en vluchtgevaarlijke mensen. Afgezonderd, zonder contacten met anderen. Inhumaan, maar ’t kan niet anders want we weten vooralsnog niks beters.

Ondanks zijn leeftijd van 69 jaren, ondanks zijn gestel en evenwichtsstoornissen wordt hij nog altijd de rechtszaal binnengeleid, nu door vier mannen van zo’n speciale politie-eenheid. Mannen die zo sterk zijn dat ze alleen nog maar nors kunnen kijken.

Op de publieke tribune zitten ook nu weer de broers en zusters van Tjirk. En zwager Mans. Zij volgen al bijna twintig jaar de ontwikkelingen, even verdrietig als kritisch, op de voet. Je kunt gerust zeggen dat zij hun Tjirk na diens zinloze dood geen moment alleen hebben gelaten.

De verlengingszitting is ditmaal om onduidelijke reden in de rechtbank van Leeuwarden. Dirk komt met kromme rug stapje voor stapje de rechtszaal binnen. Even houdt hij stil en kijkt hij om zich heen. Met luide stem: ‘Goeiemorgens, dit is nogal een mooie studio.’ Vervolgens waggelt hij traag naar de eenvoudige stoel waarop verdachten geacht worden te gaan zitten, in de rechterhand de brief die hij straks boos zal verfrommelen.

Hij draagt een verschoten spijkershirt, een flinke ketting hangt zwaar om de nek, de grijzige baard is onverzorgd. Sloffen. De rechters zeggen tegen hem dat de officier van justitie de tbs met twee jaren wil verlengen. Hoe hij dat ziet. Dirk: ‘Verbazingwekkend. Officieren van justitie zijn niet de meest sympathieke mensen, bovendien ken ik hem niet. Wat nog veel erger is, is dat hij mij ook niet kent.’

Hij vertelt dat hij in het verleden een keer tbr heeft gehad, de voorloper van tbs. ‘Ik ben toen tot in de puntjes van de leer verzorgd. Maar nu, nu zit ik daar in erbarmelijke omstandigheden.’ Tegen de rechter: ‘Mevrouw, jullie hebben daar geen hoogte van.’ Hij zegt dat hij twee keer per dag zijn cel mag verlaten, een half uurtje per keer. En dat dat al acht jaren zo gaat.

Sinds zijn achttiende is hij eigenlijk nooit een vrij man geweest. In de korte periodes tussen de gevangenisstraffen in pleegde hij zijn geweldsmisdrijven.

De zitting vult zich met formaliteiten. Iedereen weet wat de uitkomst zal zijn. De tbs zal worden verlengd, wat zijn advocaat ook zegt. Hij wil wel naar het Pieter Baan Centrum. Hij wilde dat eerder nooit omdat zijn vogel niet mee mocht. Nu het beestje dood is, zou hij kunnen. Een nieuwe vogel mag hij niet meer.

Als de rechter vraagt of hij tot slot nog iets wil zeggen, pakt hij de brief. Graag. Hij vertelt dat hij bij zijn oma woonde toen zijn vader op hem schoot, vier kogels in de borst, eentje in zijn hoofd. Dat er psychisch iets met je gebeurt als je dan nog maar 20 bent. Dat… De rechter onderbreekt hem, ze vindt het wel goed zo.

Dirk briest. Verfrommelt de brief. Roept: ‘Mag ik dan niks meer zeggen? Ik heb schijt aan dit leven, ik hoef dit leven niet zo nodig.’

De beresterke mannen springen op, begeleiden hem de rechtszaal uit en brengen hem terug naar de zwaarst beveiligde vierkante meters van het land.

Rob Zijlstra

UPDATE – 3 april 2019 – uitspraak
De tbs is geheel volgens de verwachting met twee jaren verlengd. Klik op onderstaande afbeelding voor de beslissing van de rechtbank.

 

lees ook: De lastigste gedetineerde van Nederland [dit verhaal is gepubliceerd in het true crime magazine Koud Bloed, nr. 11 / 2010, Nieuw Amsterdam, uitgevers]

Dirk de V., in zittingzaal 14 – 19 jaar geleden, met zijn advocaat en rechter Frank Wieland / tekening: annet zuurveen

3 gedachtes over “Roodgloeiend

    • Dick zegt:

      Ja, dat vraag ik me ook af. Misschien omdat de inhoud van de brief al als bekend geacht wordt. Denk dat Dirk vaker een soortgelijke brief heeft voorgelezen. In die zin snap ik het wel, maar ik vind het niet terecht .
      Het zou fatsoenlijk geweest hem die gelegenheid niet te ontnemen.

      • Anon zegt:

        Nu ik alles nog eens gelezen heb, inc. de update, vraag ik me af of de maatschappij nou tegen Dirk beschermd moet worden, of tegen incompetente hulpverleners en justitie medewerkers…

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s