Het voorleesvonnis

FOTO: KEES VAN DE VEEN / dvhn

De rechtbank in Groningen deed dinsdag uitspraak in de strafzaak van Ergün S., de 34-jarige man uit Rotterdam die een jaar geleden het echtpaar Marinus en Gina Visser uit Slochteren vermoordde in bioscoop Pathé in Groningen.

Tijdens deze zaak moest ik af en toe denken aan een andere zaak, die van Sjef R. (journalisten noemen vreselijke gebeurtenissen nu eenmaal heel zakelijk zaken, maar dit terzijde).

Sjef R. bracht in maart 2013 het echtpaar Lammert en Marga Westra uit Aduard om het leven. Dat gebeurde – o toeval – in de omgeving waar Ergün S. een jaar geleden werd gearresteerd.  De moord (tweemaal doodslag) op het echtpaar Westra was ook al niet te bevatten.  Tegen Sjef R. werd 30 jaar celstraf geëist, hij kreeg er 25.

Ergün S. heeft geen straf gekregen. Hij werd ontslagen van alle rechtsvervolging en kreeg vervolgens de maatregel tbs met dwangverpleging opgelegd. Met de gedragsdeskundigen en met het Openbaar Ministerie is de rechtbank van oordeel dat Ergün S. volledig ontoerekeningsvatbaar is. Hij heeft het (tweemaal doodslag) wel gedaan, maar is geen strafbare dader. De man lijdt aan ernstige psychische stoornissen en wel zo dat de wanen die door zijn hoofd spookten bepaalden wat hij deed.

En dat was niet goed.
Het was gruwelijk.

De uitkomst van het strafproces was niet heel verrassend.
Maar hoe leg je het uit?
Hoe leg je aan de samenleving uit dat een man die drugs gebruikte als een malle en tegelijkertijd weigerde zijn antipsychotische medicijnen te slikken, de man die  willekeurig twee mensen op gruwelijke wijze om het leven heeft gebracht , geen straf krijgt?

Rechters spreken via hun vonnis. Daarin staat hun oordeel, staan de overwegingen om tot dat oordeel te komen. Geen discussie is meer mogelijk. Het vonnis is openbaar, waarmee iedereen kennis kan nemen van die overwegingen. Dat dan nog wel.

We hoeven het er niet mee eens te zijn, schreef ik.
Als we het maar begrijpen.

De rechters in Groningen deden dinsdagmiddag bij de uitspraak nog iets anders, iets dat niet gebruikelijk is. Maar wel heel goed. De rechter die het vonnis uitsprak, de voorzitter van de strafkamer die de zaak behandelde, had  – wat hij noemde – een voorleesvonnis gemaakt. Een heldere samenvatting in klare taal. Dat droeg hij in de rechtszaal, waar ook de nabestaanden zaten, voor.

Nadat hij Ergün S. had ontslagen van alle rechtsvervolging en hem veroordeelde tot de maatregel tbs met dwangverpleging en had gezegd dat de verdachte twee weken de tijd heeft om in hoger beroep te komen, richtte hij zich specifiek tot de nabestaanden. Zoiets had ik nog niet eerder gezien.

De rechtbankvoorzitter – Jeroen van Bruggen – zei het begrijpelijk te vinden dat de nabestaanden naast hun verdriet ook woede en boosheid koesteren jegens de verdachte. En  dat de rechters zich goed realiseren dat de nabestaanden de uitspraak als onrechtvaardig ervaren omdat er geen sprake is van vergelding (want geen straf).

De rechter: ,,Maar in een zaak als deze waar het intense leed van nabestaanden botst met de ontoerekeningsvatbaarheid van een ernstig zieke psychiatrische patiënt is een rechtvaardig gevoelde uitkomst onmogelijk. De rechtbank is echter van oordeel dat een juiste toepassing van de wet niet tot een andere uitkomst kan leiden dan deze: geen straf, wel tbs.’’

Lekker plat: gekken horen in het gekkenhuis, slechteriken in de gevangenis.

Dat rechters in hun vonnissen de wet juist toepassen, is niets voor de loftrompet.
Het is hen potverdorie geraden. Dat rechters  de moeite nemen hun vonnissen in klare taal te schrijven opdat ook wij het waarom begrijpen, is (nog altijd) niet vanzelfsprekend, maar wel zeer toe te juichen.
Eigenlijk is ook dit hen geraden.

Maar dat rechters daarnaast ook nog eens uitspreken dat ze wel snappen dat direct betrokkenen hun wijsheid als onrechtvaardigheid beschouwen en tegelijkertijd staan voor wat ze vinden, dan pas heb je een uitspraak van jewelste.

Meer rechters zouden  moeten doen wat de rechters dinsdagmiddag in zittingszaal 14 van de rechtbank in Groningen deden.

Rob Zijlstra

 

klik op afbeelding om het vonnis te lezen

 

→ lees ook het  liveblog van de zitting

→ of lees, ook goed:  We hoeven het er niet mee eens te zijn…

3 gedachtes over “Het voorleesvonnis

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s