Zwijgende waarheid

Hoe kom je achter de waarheid als je er zelf niet bij bent geweest? Dat is een vraag van jewelste. Met logisch nadenken, het gezond verstand gebruiken, kom je een heel eind. Maar er gebeuren ook onlogische dingen en daar is het boerenverstand niet tegen opgewassen.

In de rechtszaal draait het om de waarheid. Waar de waarheid onbekend is, woekeren de geruchten. En rechters veroordelen niet graag iemand op basis van prietpraterij.

Waarheid is het meest eerlijk.

Twee weken geleden stond zittingszaal 14 in het teken van de vraag wie de Griekse restauranthouder Lazaros Kounatidis uit Groningen heeft vermoord. Aan het einde van de tweedaagse zitting lag er geen helder antwoord.

De restauranthouder kwam om bij een ruzie met de drie mannen die nu de verdachten zijn. Ze waren erbij, in de buurt, toen Kounatidis op straat ineen zeeg en stierf. Hij werd tweemaal met een mes in de rug gestoken. Dat werd hem fataal.

Een van de drie moet het hebben gedaan, maar allen ontkennen. Dat kan in woord en gebaar, maar de waarheid kan het niet zijn. Vooralsnog ligt die waarheid niet eens in het midden, maar is die verspreid over de gevangenissen in Leeuwarden, Zwolle en Lelystad waar de verdachten worden vastgehouden. Zij zwijgen over wat ze weten.

Zo complex is het niet altijd. Vaak komt de waarheid samen met de verdachte de rechtszaal binnengewandeld. Camera’s hebben het geregistreerd, de aanwezigheid van DNA valt maar op één manier te verklaren, de onderschepte WhatsApp-berichten zijn niet voor velerlei uitleg vatbaar.

Hier komt nog bij dat veel verdachten gewoon bekennen dader te zijn. Zolang een bekentenis een beetje logisch in elkaar steekt en het boerenverstand niet tart, is waarheidsvinding als ademhalen.

Soms zijn er verdachten die de waarheid bespotten. Hun woorden zijn dan zo vals dat de waarheid als vanzelf in de rechtszaal opstaat. Er was eens een drugsverslaafde man die werd verdacht van twee nachtelijke autokraken, een specialisme dat hij al jaren beoefende. In de rechtszaal bekende hij grif, niet alleen die twee kraken, maar daarnaast nog eens een stuk of 300.

Rechters, vol ongeloof: ,,In één nacht?’’
De verdachte knikte: ,,In één nacht.
Zijn advocaat: ,,Ho, ho. Mijn cliënt liegt, edelachtbare. Kijk naar hem, alleen al fysiek zou hij daartoe niet in staat zijn.’’

De waarheid paste niet.

Niet alleen de rechters, ook officieren van justitie, de strijders tegen de misdaad, hebben de opdracht de waarheid boven alles te stellen. Bij twijfel hoort de aanklager vrijspraak te eisen.

Tijdens het proces rond de dood van Lazaros Kounatidis viel op dat de officier van justitie slechts twintig minuten nodig had om van de verdachten daders te maken. Dat is in zo’n ernstige zaak met nog vragen zonder antwoorden zeldzaam kort.

De drie advocaten hadden vervolgens ruim drie uur nodig om de beschuldigingen te weerleggen. De officier van justitie bleef na die drie uren zitten, zei niets nieuws te hebben gehoord en vond het – wat heel ongebruikelijk is – onnodig te reageren. Hij zei nog wel: ,,Ik kan heel veel gaan zeggen, maar we worden het toch niet eens.’’

Alsof dat moet.

De officier van justitie betichtte de drie verdachten van leugens. ,,Met hun valse woorden hebben ze een kuil gegraven waar ze niet meer uitkomen.’’ Hij noemde dat de valkuil. ,,Ze hebben het gewoon alle drie gedaan. Hun gedrag heeft geleid tot de dood van Lazaros Kounatidis. Samen hebben ze voor eigen rechter gespeeld. En dan is het samen uit, samen thuis.’’

Dat samen thuis betekent in dit geval samen acht jaar het gevang in en pas daarna naar huis. Willen ze dat niet, of twee van hen niet, dan moeten ze maar praten in plaats van zwijgen, klonk het.

Als de verdachten zwijgen is waarheidsvinding meer iets voor rechters, leek hier de boodschap van het Openbaar Ministerie te zijn.

Ook deze week werden de rechters geconfronteerd met een zwijgende verdachte. De 17-jarige Iwan heeft een rol gespeeld bij de moord op de 19-jarige Chris Kalfsbeek uit Groningen. Ook hij werd, in september vorig jaar op het schoolplein waar hij als kind had gespeeld, doodgestoken. Niet door Iwan, maar hij was er wel bij.

De rechters moesten zien te achterhalen wat zijn rol is geweest. De 17-jarige was niet van plan de rechters wijzer te maken en beriep zich op het zwijgrecht. De rechters keken zorgelijk. Want hoe te oordelen als ze niet weten wat er is gebeurd?

De jonge verdachte kwam met een korte verklaring die hij op een briefje had geschreven ,,Ik vind het vreselijk wat er is gebeurd en ik heb het niet gedaan.’’ Daar moesten ze het maar mee doen.

De rechters: ,,Je zegt dat je het heel erg vindt, maar je wilt niets vertellen. Je zegt dat je de waarheid vertelt, maar het lijkt alsof je iets te verbergen hebt. Waarom wil je niets verklaren?”
Iwan: ,,Ik ga daar geen antwoord op geven.’’
Rechters: ,,Dat is je goed recht, maar het is misschien niet de beste keuze.’’
Iwan: ,,Zo wil ik het.’’

Zijn advocaat Gerald Roethof kwam wel met een verklaring. Hij zei tegen de rechters: ,,Het is een illusie te denken dat op een zitting duidelijk wordt wat er precies is gebeurd. Waarom geeft mijn cliënt niet meer duidelijkheid? Waarom vertelt hij niet wat er is gebeurd? Omdat ik Iwan heb geadviseerd te zwijgen. In de rechtszaal gaat het vaak fout op grond van onhandige verklaringen van de verdachte. U ziet de verdachte een paar uurtjes. Ik maak hem veel langer mee. En ik zie hoe hij is. Dat hij onhandig is met woorden. Ik moet hem beschermen. Daarom heb ik hem gewezen op het belang van het zwijgen. De rechtbank mag hieruit niet afleiden dat hij iets te verbergen heeft.’’

De advocaat had natuurlijk gelijk. Niemand kan worden gedwongen tegen zichzelf bewijs te leveren. Daarom is er het zwijgrecht, een groot goed, ook al helpt het niet mee de waarheid dichterbij te brengen.
De mens in de rechter zal geen hartstochtelijk aanhanger zijn van het zwijgrecht. Maar de rechter in de mens zal dat nooit hardop uitspreken, want het zwijgrecht is een mensenrecht.

En daar moeten wij het mee doen.

rob zijlstra

UPDATE – uitspraken zaak Lazaros Kounatidis
In de strafzaken rond de gewelddadige dood van Lazaros Kounatidis hebben de rechters de waarheid gevonden. Eerder dan verwacht, ze deden vervroegd uitspraak. De rechters hebben een heel andere visie op de zaak dan het Openbaar Ministerie. Geen medeplegen, niet samen uit, samen thuis.

Twee mannen zijn vrijgesproken van het levensdelict. Zij werden wel veroordeeld voor openlijk geweld en een van hen ook voor mishandeling en vernieling.  De straffen: 5 en 7 maanden cel. De derde, Robin P., is volgens de rechters de man die de restauranthouder heeft neergestoken. Hij kreeg 7 jaar celstraf wegens doodslag.  Hierbij is in het voordeel van P. rekening gehouden met het feit dat Kounatidis de confrontatie zocht.

>> meer: dagblad van het noorden [premium]

het vonnis van robin p (klik voor volledige uitspraak)

 

Een gedachte over “Zwijgende waarheid

  1. Pingback: ZITTINGSZAAL 14

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s