Baflo – longread

baf1

het drama van Baflo – met update (hoger beroep)
uitgeverij Fosfor – Amsterdam – 2,99 euro

Baflo – hoger beroep [2]

dedes6Zet zes deskundigen op een rijtje en stel aan hen heel de dag vragen.
Wat weet je dan uiteindelijk?
Dan weet je dat er (forensisch) psychiaters en psychologen bestaan, autoriteiten op hun vakgebied, die cadeautjes aannemen van de farmaceutische industrie.
Of reisjes maken naar congressen op kosten van de pillendraai-industrie.
Dat zoiets in de farmaceutische wereld heel gewoon is.

Dan weet je ook dat de psychiatrie en psychologie bol staan van mal jargon dat te pas en te onpas wordt gebezigd.
Dat vijf deskundigen het heel erg met elkaar eens kunnen zijn over alles, behalve over de conclusies die ze uit alles hebben getrokken.

Of dat alles nooit zwart-wit is (zoals de media) en ook nooit helemaal waar.
Dat koorts een kenmerk is van griep, maar dat je bij griep niet per definitie koorts hoeft te hebben.
Dat bij partnerdoding het feit dat partners vaak bij elkaar in de buurt zijn, een niet onbelangrijke rol speelt.

Kun je van het gebruiken van het medicijn Paroxetine in een psychose geraken?
Ja.
Nee.
Ja, maar…
Nee, zij het…

Dat een zesde deskundige de mening kan zijn toegedaan dat vijf andere deskundigen er helemaal niets van begrepen hebben.
Omdat ze de kennis ontberen.
En dat die vijf anderen zich daar niet in herkennen.

Verkeerde Alasam S. op het moment dat hij zijn vriendin Renske Hekman en daarna motoragent Dick Haveman om het leven bracht in een psychose?
En als dat zo is, is Alasam S. dan een beetje verminderd of volledig ontoerekeningsvatbaar?
Dat zijn de twee kernvragen.
De zes deskundigen na heel de dag: Ja. Zeker. Nee. Maar mogelijk wel. Of niet. Tenzij.

Zo ongeveer ging het woensdag in zaal A van het Paleis van Justitie in Leeuwarden.
Er hadden ook zestig deskundigen kunnen zitten, de uitkomst was hetzelfde geweest.
Het lag ook niet aan hen, niet aan hun deskundigheid.
Zij kunnen er ook niks aan doen dat menselijk gedrag niet wordt bepaald door wiskundige formules.
We zijn nog geen robots.

Een van de deskundigen liet zich tijdens de zitting ontvallen dat eigenlijk niemand het weet, en dat er daardoor vooral wordt gespeculeerd over wat het meest aannemelijke is.
En dat meest aannemelijke wordt dan voor waar aangenomen.
Terwijl dat weer niet zo hoeft te zijn.
Levensgevaarlijk in de rechtszaal.

De voorzitter (rechter) van het hof zei halverwege de ochtend: ‘Er is zo veel informatie. En er zijn zo veel tegenstrijdigheden. Hoe moeten wij nou straks de juiste conclusie trekken?’
Het klonk niet wanhopig.
Zij het dat het ook niet helemaal valt uit te sluiten.

Het proces wordt vandaag voortgezet.
Nabestaanden mogen het hof toespreken.
De advocaat-generaal zal rekwireren.
De advocaat gaat pleiten, zijn pleit telt 90 pagina’s.
Alasam S. krijgt tot slot laatste woord.

Daarna kan het alle kanten op.

rob zijlstra

De waarheid!

Schermafbeelding 2014-05-03 om 22.32.43

deze column in zaterdageditie van dagblad van het noorden

Het is altijd gevaarlijk om strafzaken met elkaar te vergelijken en dan op basis van de ene iets op te merken over de andere.
Dat ga ik nu doen.

Eerst de ene zaak.
Vorige week diende in meerdere opzichten een bijzondere strafzaak in zittingszaal 14.
Een man zou op een dag op twee verschillende plaatsen een moord hebben gepleegd.
Of doodslagen.
Of diefstallen met geweld met de dood tot gevolg.
De kwalificatie is aan de rechters.
Het gebeurde in Groningen.
Maar ook in Amsterdam of Venlo – waarom daar niet – zou het een opmerkelijke zaak zijn geweest.
Omdat zoiets overal zelden voorkomt.

Opmerkelijk mag ook heten dat de strafzaak halverwege het proces werd stilgelegd.
Er was bewijs te over e
n de verdachte staat er niet best voor. Los van wat de rechters later dit jaar bewezen achten en wat voor een straf zij daarbij passend en geboden vinden, een strafeis van levenslang behoort tot de mogelijkheden.

Wordt er een mens afgeschreven of niet?
Dat is de vraag.
Het is strafrecht op het niveau van de Champions League.

De verdachte werd in januari 2013 aangehouden en zit sindsdien in voorlopige hechtenis.
Dan zit je vast.
Al die tijd heeft hij gezwegen, heeft hij de politie niet wijzer willen maken.
Anderhalve week geleden, in de rechtszaal begon zijn mond plots te praten.
Ineens kwam hij met allerlei verklaringen op de proppen die duidelijk moeten maken dat hij niet de moordenaar is van de man (71) die graag in het buurtcafe een borreltje dronk en ook niet van de vrouw (66) die penningmeester was van de sjoelclub in de wijk.

Het klonk allemaal niet heel geloofwaardig wat hij zei.
Toch vond het Openbaar Ministerie (OM) het noodzakelijk zijn verhaal nader te onderzoeken.
Misschien omdat je het maar nooit weet.
Misschien omdat het OM voornemens is levenslang te eisen en dan is ieder spatje twijfel een spatje te veel.
Als nader onderzoek kan aantonen dat de verdachte niet alleen een gewelddadige moordenaar is, maar ook nog eens een dikke leugenaar dan is dat mooi meegenomen.

Maar zo plat was het niet, zeiden verschillende officieren van justitie los van elkaar.
Zo denkt het OM ook helemaal niet.
De reden voor nader onderzoek is: waarheidsvinding.

Waarheidsvinding – een woord dat ietwat plechtig dient te worden uitgesproken – is het hoogste goed van de strafrechtspraak.
Als de waarheid niet bewezen kan worden, dan dient de schuldige vrijuit te gaan.
Zoiets.

Om de waarheid op tafel te krijgen, moet alles, alles uit de kast worden gehaald.
En daarom werd de strafzaak op verzoek van het OM door de rechtbank stilgelegd.
Dat mag magistratelijk heten.

Nu de andere zaak.
Komende woensdag doet het gerechtshof uitspraak (een tussenarrest) in een strafzaak die ook zijn weerga niet kent: de zaak Baflo, 13 april 2011.
Het drama dat zich daar toen, drie jaar geleden al weer, afspeelde kostte politieman Dick Haveman en biologe Renske Hekman het leven.
Het drama van Baflo wordt binnenkort behandeld in hoger beroep.

Alasam S. is de dader die de twee levens nam.
Het Openbaar Ministerie eiste levenslang, maar de rechtbank legde 28 jaar celstraf op.
Dat S. de dader is, staat niet ter discussie.
De grote vraag is – nog steeds – of de daden aan S. kunnen worden toegerekend.
Zeer zeker, zei in Groningen het Openbaar Ministerie dat zich baseert op rapportages van het Pieter Baancentrum.
De rechters in Groningen gingen hier in mee.

Een rapportage van een psychiater die door de advocaat van Alasam S. was ingehuurd, werd toen afgedaan als prutswerk.
Zijn conclusie was dat S. knetter-psychotisch moet zijn geweest, een andere verklaring voor het extreme gedrag van S. is er niet.
Zo zei de psychiater dat.
Het Openbaar Ministerie vond dat ongepast.
De deskundige werd tijdens de zitting neergezet als een prutser die voor veel geld flutwerk had geleverd.

In de aanloop n
aar de inhoudelijke behandeling van de zaak in hoger beroep heeft het gerechtshof twee nieuwe (andere) gedragsdeskundigen – een psychiater en een psycholoog – de opdracht gegeven om nog een keer bij S. tussen de oren te kijken.
Het zekere voor het zekere en in het belang van dat ene grootse goed: de waarheid.

Anderhalve week geleden werden de bevindingen van die twee andere deskundigen geopenbaard op een tussentijdse zitting bij het gerechtshof.
En wat beweren zij?
Alasam S. is ontoerekeningsvatbaar.
Zij sluiten hiermee aan bij het pruts- en flutwerk van de afgeserveerde psychiater.
Hun deskundige bevindingen staan haaks op die van het Pieter Baancentrum, deskundige bevindingen die de rechters in Groningen voor waar hielden.

Strafrechtadvocaat Mathieu van Linde had al eerder betoogd dat S. ontoerekeningsvatbaar is en dat de consequentie daarvan is – moet zijn – dat aan de verdachte dader geen straf kan worden opgelegd.
Van Linde is dus ook te spreken over het andere inzicht dat nu bij het hof op tafel is gelegd.
Hij zei tegen de raadsheren (rechters): ‘De zaak Baflo kenmerkt zich door buitengewone ernst en de lange celstraf die is opgelegd. Alleen daarom al is het wenselijk dat alles wat te onderzoeken is, ook onderzocht moet worden.’

Nu zou je denken dat de advocaat-generaal (dat is de officier van justitie in hoger beroep) namens het Openbaar Ministerie instemmend zat te knikken.
Sterker nog: dat hij in het diepst van zijn hart – het hart dat zijn magistratelijke bloed in de rondte pompt – de advocaat in de armen zou nemen, onderwijl roepende: ‘Yez. Lang leve de waarheidsvinding!’

Maar dat gebeurde niet.
De advocaat-generaal keek zelfs helemaal niet blij.
De magistraat keek chagrijnig, alsof hij geen zin had ook maar iets extra’s te doen in het belang van de waarheidsvinding.
De waarheid staat misschien voor hem al lang vast.
Nu al, terwijl het proces nog moet beginnen.
Misschien gaat dat zo in de praktijk.

De advocaat wil de psychiater en de psycholoog nu als getuige-deskundigen horen op de zitting.
Maar ook daar heeft de aanklager geen zin in.
Hij zei: ‘Nee, nee. Dat gaat me veel te ver. Ik zie geen enkele noodzaak dat die deskundigen moeten worden gehoord. Dat valt maar in herhaling.’

Nee, nee, veel te ver, zie geen enkele noodzaak, dat valt maar in herhaling…

In een strafzaak waar de ernst het meest ernstig is, de straf het meest hoog, het verdriet onpeilbaar, de gebeurtenissen nog altijd niet te bevatten, in zo’n zaak zou je verwachten dat alle deelnemers onverschrokken staalbikkers zijn die hun werk doen op het scherp van de snede.

Rob Zijlstra
.

scherp / scherpst van de snede

 

UPDATE –  7 mei 2014 – tussenarrest
De advocaat van Alasam S. krijgt voor een deel zijn zin. Tijdens de zitting moeten vijf deskundigen (opnieuw) worden gehoord. Het gaat om de deskundigen van het Pieter Baancentrum en deskundigen die op verzoek van de verdediging zijn benoemd. Hun visies op toerekeningsvatbaarheid lopen sterk uiteen. De vraag die moet worden beantwoord is of S. handelde in een psychose of niet. Wanneer  sprake is van een psychose, kan geen straf worden opgelegd. Volgens het Pieter Baancentrum in een psychose niet aannemelijk, hoewel die ook niet helemaal wordt uitgesloten.

Het verzoek om een DNA-onderzoek te verrichten om te achterhalen of S. meer dan gemiddeld gevoelig is voor medicijngebruik is afgewezen.
Volgens de rechters is die vraag niet relevant.

Het streven is om de zaak in de maand juli inhoudelijk te behandelen. Het hof wil daar twee dagen voor reserveren.

 

tussenarrest

klik

 

Baflo: uitspraak

Rechtbank veroordeelt Alasam S. tot 28 jaar cel 

Alasam S. (27) is door de rechtbank in Groningen veroordeeld tot 28 jaar gevangenisstraf.
Op 13 april 2011 bracht S. met geweld zijn vriendin Renske Hekman (29) uit Baflo om het leven.
Kort daarna schoot hij motoragent Dick Haveman (48) uit Godlinze dood.
Dat gebeurde toen Haveman hem wilde aanhouden.

De rechtbank acht tweemaal moord en twee pogingen tot moord (op omstanders) bewezen.
Ook is bewezen dat S. drie politiemensen heeft bedreigd met een misdrijf tegen het leven gericht.
Tot slot is zware mishandeling bewezen: het slaan met een pistol op het hoofd van een agente (tijdens de aanhouding).

De rechtbank concludeert dat S. gericht heeft geschoten op de politieman en niet in het wilde weg, zoals hij zelf zegt.
Er is dus sprake van voorbedachten raad.
Dat geldt ook voor de twee omstanders, ook op hen schoot hij gericht, een van hen werd ook geraakt.
Dat hun letsel niet erger is, is niet aan S. te danken, schrijven de rechters.

Het drama begon toen Alasam zijn vriendin Renske met een brandblusser op het hoofd sloeg.
De rechtbank stelt dat de eerste klap mogelijk werd gegeven in een ‘ogenblikkelijke gemoedsopwelling’.
Maar dat geldt niet voor de klappen die daarna kwamen.
In het vonnis staat: ‘Verdachte moet zich echter na de eerste klap gerealiseerd hebben wat hij met het slaan van de brandblusser aanrichtte.’
Een wat kromme zin, maar zo staat het er.

Dat S. handelde in een psychose is niet aannemelijk.
Ook heeft het gebruik van het medicijn paroxetine geen noemenswaardige invloed gehad.

Het Openbaar Ministerie eiste drie weken geleden de levenslange gevangenisstraf.
Volgens de rechtbank is die straf te zwaar en niet opgelegd op humanitaire gronden.
De rechtbank schrijft in het vonnis dat levenslang ‘geen enkel perspectief biedt ooit nog terug te keren naar de samenleving’.

Op zich is het bijzonder dat de rechtbank dat zo opschrijft.
Een straf die geen enkel perspectief biedt, is in strijd met het Verdrag van de Rechten van de Mens.
Nederland is hiervoor ook op de vingers getikt.
Het verweer van Nederland was dat levenslang niet in strijd is met de mensenrechten omdat er wel enig perspectief is: gratie.
Dat gratie zelden tot nooit wordt verleend doet daar niet aan af.
Dit alles tegen de achtergrond dat levenslang in Nederland ook echt een leven lang is.

Zowel het OM als de advocaat gaan zich beraden op een eventueel hoger beroep.
Daar hebben ze twee weken de tijd voor.

Alasam is een uitgeprocedeerde asielzoeker en daarmee en ongewenste vreemdeling.

Dat betekent dat hij niet in aanmerking komt voor de vi-regeling: dat is de vervroegde invrijheidstelling nadat iemand tweederde van de straf heeft uigezeten.
Die regeling bestaat om een veroordeelde te laten resocialiseren.
Dit laatste is niet gegeven aan iemand die ongewenst is.
Alasam S. zal daarmee de volledige 28 jaren moeten uitzitten.
Wel kan het, volgens twee geraadpleegde advocaten, dat hij na tweederde deel van de straf het land wordt uitgezet.

Na enig rekenwerk: dat kan op z’n vroegst in november 2029.
Dat is over 201 maanden.

Rob Zijlstra

lees hier
het rechtbankverslag
HET VONNIS

.

UPDATE – 7 maart 2013 – hoger beroep
Het Openbaar Ministerie gaat niet in hoger beroep. Een woordvoerster zegt dat de rechtbank volledig op de lijn zit van het OM wat de juridische kwalificaties betreft (moord, pogingen tot moord) en de toerekeningsvatbaarheid van de verdachte. Na beraad kunnen wij ons vinden in de forse straf die is opgelegd, zegt de woordvoerster.

De vraag is nu wat de verdachte gaat doen. Hij heeft tot 19 maart de tijd beroep aan te tekenen.

Koester levenslang

OPINIE

opinieDe rechtbank in Groningen doet dinsdagmiddag uitspraak in de ’zaak Baflo’.
Tegen de 27jarige Alasam S. is de zwaarste straf geëist die Nederland kent: levenslang.
Wellicht ten overvloede: levenslang is in Nederland, als een van de weinige landen ter wereld, ook echt levenslang.
De deur gaat definitief op slot.
Is dit de straf die S. moet krijgen omdat hij met geweld een einde maakte aan het leven van zijn vriendin Renske Hekman en daarna politieman Dick Haveman doodschoot?

De rechtbank zal de gebeurtenissen eerst juridisch kwalificeren.
Moord of doodslag?
Het verschil tussen beide is de laatste jaren vooral verworden tot een taalkundige kwestie.
Wist Alasam wat hij deed en deed hij dat bij zijn volle verstand of was er sprake van een plotselinge gemoedsopwelling?
Of kon hij binnen die plotselinge opwelling toch nog een moordplan bedenken?

Bij een opwelling is er geen sprake van moord, maar van doodslag en kan geen levenslang worden opgelegd.
Is er volgens de rechtbank wel sprake van voorbedachten rade – zoals het Openbaar Ministerie stelt – dan kan een einde worden gemaakt aan het ’normale’ leven van S.
Dan wordt hij levend en wel opgesloten zonder enig perspectief, dan wordt hij afgeschreven als mens.

De levenslange gevangenisstraf moet gekoesterd worden.
Daarmee bedoel ik dat met deze ultieme sanctie uiterst voorzichtig moet worden omgesprongen.
De rechtbank in Groningen vond dat in 2004 ook.
Tegen een man die een koelbloedige moord had gepleegd en een moord had uitgelokt was destijds levenslang geëist.
De rechtbank vond het een passende straf, maar legde 20 jaar op.
Dat was toen het maximum als tijdelijke vrijheidsstraf (nu is dat 30 jaar).

De rechters schreven in het vonnis dat ook bij de meest ernstige misdrijven het uitgangspunt geldt dat de pleger in beginsel uitzicht moet hebben op terugkeer in de samenleving.
In datzelfde vonnis: ’Uit humanitaire overwegingen moet terughoudendheid worden betracht bij het opleggen van levenslange gevangenisstraffen’.
En zo moet het nog steeds zijn: alleen bij hoge uitzondering, in extreme gevallen, wordt afgeweken van het uitgangspunt dat geen levenslang wordt opgelegd.

De ’zaak Baflo’ is een drama met ontzettend veel leed en verdriet.
Daarover bestaat geen twijfel.

Twijfel is er wel over de feiten.
Er bestaat twijfel over de gemoedstoestand van Alasam S., er is twijfel over de invloed van medicijnen.
Deskundigen hebben zich hierover uitgelaten en hebben de twijfel niet kunnen wegnemen.
Alasam S. was niet psychotisch, maar het kan ook niet worden uitgesloten, zegt de ene deskundige.
Hij was knetter-psychotisch, meent de andere deskundige op basis van zijn onderzoek.

Het is niet aannemelijk dat medicijngebruik een rol heeft gespeeld, maar ook daarover is zekerheid niet te geven, zeiden de farmacologen in de rechtszaal.
Alasam S. zegt dat hij in paniek en in het wilde weg schoot, volgens justitie schoot hij koelbloedig en gericht.
Er zijn geen feiten die de ene of de andere versie onderbouwen. Hier gaat het om aannames.

Binnen het Openbaar Ministerie is lang nagedacht, zo werd tijdens de rechtszaak gezegd, of de levenslange gevangenisstraf wel of niet moest worden geëist.
Het besluit om dat toch te doen, is niet unaniem genomen.
Dat hoeft ook niet.
Het geeft wel aan dat ook binnen justitie de meningen zijn verdeeld, dat ook daar twijfel bestaat.

Bij de ultieme sanctie past geen enkele twijfel.
Nu die er wel is, op meerdere punten zelfs, is de levenslange gevangenisstraf in de ’zaak Baflo’ niet op z’n plaats.

Rob Zijlstra

dit artikel is zaterdag 2 maart ook gepubliceerd op de opiniepagina van Dagblad van het Noorden

Baflo: levenslang (2)

foto kopie 2Het Openbaar Ministerie eiste maandag de levenslange gevangenisstraf tegen Alasam S. die 13 april 2011 in Baflo zijn vriendin Renske Hekman (29) en politieman Dick Haveman (48) om het leven bracht.
Alleen de zwaarste straf doet recht aan de ernst van de feiten, betoogde officier van justitie Oebele Brouwer.
Advocaat Mathieu van Linde noemt de eis inhumaan. 

Alasam S. hoort op 12 april 2011 dat de Raad van State een streep door zijn asielprocedure heeft gehaald.
Na ruim tien jaar moet hij Nederland verlaten.
Hij raakt in paniek van het bericht en belt zijn vriendin Renske die hem direct komt opzoeken in Groningen waar Alasam woont.
Ze eten pizza en praten over de onzekere toekomst, hun toekomst.
Moeten ze dan toch in Duitsland gaan wonen?
Daar waren ze mee bezig.

Alasam S. slaapt die nacht niet, opnieuw niet.
Om vijf uur in de ochtend verlaat hij de woning om Dagblad van het Noorden te bezorgen.
Wanneer hij thuiskomt is Renske vertrokken.
Zij werkt als biologe in Pieterburen, bij de zeehondencrèche.
Hij voelt zich niet goed en besluit naar Lentis te gaan.
Hij heeft daar een vaste afspraak: gaat het niet goed, dan meldt hij zich.
Sinds 2004 gebruikt hij medicijnen tegen depressies en psychoses.

Psychiatrisch verpleegkundige Peter, zijn vaste begeleider, is niet aanwezig.
Alasam S. gaat weer naar huis, belt Renske en zegt dat hij angstig is en dat het niet goed gaat.
Later wordt hij gebeld door zijn begeleider die hem adviseert extra medicijnen (paroxetine) te nemen.
Renske komt hem halen en ze besluiten naar Baflo te gaan waar Renske woont.
Alasam vertelt dat hij bang is, hij is bang dat mensen die hij op straat ziet lopen hem willen doden.

In Baflo eten ze samen.
En ze krijgen woorden.
Renske zou hebben gezegd dat hij meer voor zichzelf moet opkomen.
Ze zou hem een schaap hebben genoemd.
In welke context blijft onduidelijk.

Dan heeft Renske telefonisch contact met Lentis.
Alasam heeft twee nachten niet geslapen.
Renske zou telefonisch hebben gesproken over een prik, of over een injectie.
Zo verstaat hij dat.

Alasam vertelt aan de rechters dat hij op dat moment bang wordt voor Renske.
Hij is plotseling bang dat de enige die hij kan vertrouwen, hem nu ook wil doden.
Hij trekt zijn jas aan en wil terug naar Groningen.
Renske ziet dat niet zitten en wil dat hij blijft.
Bij de deur houdt zij hem tegen.

Alasam tegen de rechters: “Er stond een brandblusser, toen begon ik daarmee te slaan.”

Huisgenoten van Renske – ze woont in een appartementencomplex – horen vreselijk geschreeuw, zien deels wat er gebeurt en bellen 112.
Het is dan bijna acht uur.

Motoragent Dick Haveman is op weg naar Baflo, naar een collega die nog een handtekening moet plaatsen onder een proces-verbaal.
Haveman is in burger en zijn dienst van die dag zit er op.
Ruim een half uur daarvoor had hij nog naar huis gebeld en gezegd dat hij onderweg was. Grapt: “Ik heb genoeg bekeuringen uitgeschreven vandaag.”

In Baflo hoort hij de melding van de meldkamer dat moet worden uitgekeken naar een lichtgetinte man met opvallend haar (dreadlocks).
Haveman laat weten dat hij in de buurt is en ook wel even op zoek gaat.

Alasam loopt op dat moment door Baflo, hij belt met een kennis in Benin, het land waar hij is geboren.
Hij lijkt te beseffen wat hij heeft gedaan.
Negen keer heeft hij Renske met de brandblusser (van 17,8 kilo) op haar hoofd geslagen. Renske overlijdt ter plaatse.

Alasam vertelt aan de rechters dat hij, lopende door Baflo, een motorrijder zag, dat de motorrijder stopte en een wapen op hem richtte.
Hij zegt: “Ik dacht weer, iedereen wil mij vermoorden. Ik pakte het pistool, hoe dat weet ik niet. Er was een worsteling. Ik had nog nooit live een pistool in mijn handen gehad. Toen ging ik schieten.”
De motorrijder, hoofdagent Dick Haveman, wordt dodelijk getroffen.

Later zal Alasam zeggen dat Haveman als eerste op hem school, in de borst.
Het OM zegt dat dat niet zo is, dat daar geen aanwijzingen voor zijn.
Op de handschoen van de politieman zijn evenwel schotresten aangetroffen.
Dat zijn sporen die erop kunnen duiden dat Haveman wel heeft geschoten.
Het OM noemt het, maar besteedt er in de rechtszaal verder geen aandacht aan.

Ook een buurtbewoner wordt getroffen door de kogels die Alasam naar eigen zeggen in het wilde weg afvuurt.
Dat zijn er acht.
Om twintig voor negen wordt hij overmeesterd.
Hij heeft geen kogels meer.
Agenten op wie hij schoot, springen bovenop hem.
Alasam S. is door vijf politiekogels geraakt, ook in de borst.
In totaal is er 39 keer geschoten.

Het OM zegt dat Alasam zijn vriendin en de politieman met voorbedachten raad om het leven heeft gebracht.
Moord dus.
Tijdens het slaan met de brandblusser had hij tijd om na te denken over de gevolgen van zijn handelen, zegt het OM.
Een vooropgesteld plan iemand te doden is niet noodzakelijk om van voorbedachten raad en dus van moord te kunnen spreken.
Tussen denken en doen hoeft ook niet vele tijd ter zitten.
Een paar seconden kan volstaan.

Een zelfde redenering hanteert het OM bij het schieten op Dick Haveman.
Nadat Alasam het wapen in de worsteling had bemachtigd, was er gelegenheid na te denken.
Hij besloot, gewapend, om Haveman te doden en dat deed hij ook, aldus het OM.

Is Alasam S. gestoord?
Nee zeggen de deskundigen van het Pieter Baancentrum (PBC).
Hij is oppervlakkig, gesloten, maar ook vriendelijk en behulpzaam.
Niet agressief of impulsief.
Hij is, zeggen de deskundigen van het PBC, volledig toerekeningsvatbaar voor wat hij heeft gedaan.
Geen TBS.

In de rechtszaal vraagt advocaat Mathieu van Linde aan de deskundigen: “Als hij niet impulsief of agressief is, hoe heeft hij zich dan schuldig kunnen maken aan een explosie van geweld?”
De deskundigen: “Wij kunnen niets met zekerheid zeggen.”

Dezelfde deskundigen sluiten niet uit dat op 13 april 2011 sprake is geweest van een psychose, dat Alasam S. het contact met de realiteit kwijt was.
Agenten die hem uiteindelijke arresteren – en die ook door hem werden aangevallen – zeggen dat hij liep als een zombie, met lege ogen die dwars door je heen keken, dat S. niets leek te voelen toen op hem werd geschoten.

Psychiater Ben Takkenkamp, in de arm genomen door de verdediging, zegt dat Alasam S. niet een beetje, maar verschrikkelijk psychotisch was.
In zo’n toestand, zegt Takkenkamp, komen bovennatuurlijke krachten vrij.
Dat zombiegedrag past in dat beeld.
Volgens de psychiater ligt daar ook de verklaring dat Dick Havenman, groot, zeer ervaren en goed getraind, het aflegde tegen een klein mannetje als Alasam S.
“Een andere verklaring heb ik niet.”

Het OM is niet gediend van de bevindingen van Takkenkamp en vraagt de rechtbank geen rekeningen te houden met zijn visie.
Volgens het OM moet zeer worden getwijfeld aan de deskundigheid van Takkenkamp.
Dat is opmerkelijk.
Takkenkamp was jarenlang de vaste psychiater van de rechtbank in Groningen en bracht in honderden strafzaken advies uit aan het OM.

Speelde het medicijn paroxetine een rol in het plotselinge geweld?
De deskundigen: in z’n algemeenheid kan het, maar het is moeilijk vast te stellen.
“In dit specifieke geval is het niet aannemelijk, maar ook niet uit te sluiten”, zegt neuropsycholoog J.G. Raemakers.
Collega-deskundige A.J.M. Loonen, hoogleraar farmacotherapie, ziet wel een relatie.
Hij zegt tegen de rechters: “Het is plausibel dat gebruik van paroxetine kan leiden tot agressie.”

Loonen merkt op dat Alasam S. in een situatie zat waarin “iedereen gek zou worden”.
Hij sluit ook niet uit dat er bij Alasam sprake is van een psychische handicap.
Loonen: “Niet alles wat niet zeker is, is ook onwaar.”

In 2004 heeft Alasam S. twee zelfmoordpogingen gedaan.
Eenmaal liep hij verward over de snelweg, daarvoor dronk hij een fles afwasmiddel leeg. Hij zou stemmen horen die hem opdroegen zich van het leven te beroven.
Sinds 2004 staat hij onder behandeling en gebruikt hij medicijnen.

Is Alasam S. een leugenaar?
Nee, zegt het PBC, niet echt.
Jawel, zegt het OM, hij is een berekende leugenaar die maar een ding wil.
Een vrouw en dan kinderen om zo in Nederland te kunnen blijven.
Om dat te onderbouwen heeft het OM verklaringen van vroegere vriendinnetjes in het strafdossier opgenomen.
Die vriendinnetjes zijn overigens niet negatief over hem.

Alasam zegt dat zijn ouders, toen hij 14 jaar was, zijn omgekomen bij een brand, dat hij daarna door een oom op een bananenplantage te werk is gesteld, daar als kind werd mishandeld en toen is gevlucht.
Via een schip in de haven belandde hij als minderjarige in Nederland.
Ook leugens, zegt het OM, zo hij ook liegt over zijn leeftijd.
In plaats van 27 jaar zou hij wel eens 35 kunnen zijn.
Of nog ouder.

De twijfels die er bij de deskundigen leven ten aanzien van de geestestoestand van Alasam S. en het medicijngebruik hebben zich niet vertaald in het uiteindelijke standpunt van het OM.
Officier van justitie Brouwer zegt dat er binnen het OM lang is gesproken over de vraag of de zwaarste tijdelijke straf – 30 jaar cel – moest worden geëist of de allerzwaarste straf van het Wetboek van strafrecht: levenslang.

Brouwer tegen de rechters: “In dit geval doet 30 jaar cel geen recht aan de ernst van de feiten en geen recht aan het enorme leed dat nabestaanden van Dick Haveman is aangedaan.”
Geen twijfel mogelijk.

De ouders van Renkse Hekman steunen Alasam S. Zij willen hem de dood van hun dochter niet toerekenen, maar aanvaarden wat er is gebeurd.
Leedtoevoeging aan S. is leedtoevoeging aan ons”, zo heeft de moeder van Renske Hekman aan het OM laten weten.

Advocaat Mathieu van Linde noemt de eis tot levenslang inhumaan omdat hij de levenslange gevangenisstraf inhumaan vindt.
Deze straf biedt geen perspectief omdat levenslang in Nederland betekent – als enig land in Europa – dat de veroordeelde tot aan zijn dood in de gevangenis blijft. Alleen gratie kan de vrijheid teruggeven, maar gratie is in Nederland een wassen neus.
Levenslang is inhumaan en uitzichtloos. De naam van de veroordeelde wordt in feite doorgekrast.
Daarmee is deze straf, zo betoogt Van Linde, in strijd met de rechten van de mens.

De rechtbank heeft extra tijd genomen om tot een oordeel te komen.
Op 5 maart is de uitspraak.

Rob Zijlstra

.

UPDATE – 5 maart 2013 – uitspraak
De rechtbank heeft Alasam S. veroordeeld tot 28 jaar celstraf. Voor meer over de uitspraak en de juridisch kwalificaties (inclusief het integrale vonnis): hier 

.

.

levenslang met o.m. overzicht van de betekenis van levenslang in verschillende landen
•• van de hand van dvhn-collega Mick van Wely verschijnt rond mei (dit jaar) een boek met de geschiedenis (tot heden) van de levenslange gevangenisstraf in Nederland

••• Levenslang en de rechtbank Groningen
plaatje bij kortjakjeIn 1878 werd Ferdinand Heun veroordeeld tot levenslang wegens moord gevolgd dor diefstal op de weduwe uit Middelstum. Na 21 jaar overleed hij in de gevangenis. Dan blijft het heel lang stil. 

Tot  2002. Dan wordt Willem van E. uit Harkstede tot levenslang veroordeeld wegens moord en tweemaal doodslag op drie prostituees. In 1975 had Van al eens 18 jaar en tbs gekregen voor moord op twee vrouwen. Van E. is Nederlands enige (nog levende) seriemoordenaar.

In 2005 wordt de Engelsman Daniel S. veroordeeld tot de zwaarste straf wegens de liquidatie van Gerard Meesters in Groningen. Dat gebeurde in opdracht van een Engelse drugsorganisatie die op zoek was naar de zus van de Groninger. Meesters zelf had met criminaliteit niets te maken. Bijzonder in deze zaak is dat Daniel S. in Engeland ook tot levenslang is veroordeeld maar daar wist te ontsnappen.

In 2006 werd in De Bunker in Amsterdam de Groninger Gerrie (Gerke) M. tot levenslang veroordeeld wegen de moord (in 1997) op de Limburgse drugshandelaar Math Huren. Een bijzondere zaak, ook al omdat het lichaam van Huren nooit is gevonden.

In 2004 steekt Marthin S. zijn vriendin en zijn schoonmoeder dood in hun woning in Appingedam. Zijn schoonvader raakt zwaargewond. Hij vlucht en probeert daarna hun zoontje te verdrinken. Juristen kennen deze zaak van het Eemskanaal-arrest. Er wordt levenslang geëist, maar de rechtbank in Groningen legt die straf niet op. S. wordt veroordeeld tot 18 jaar cel en tbs. In hoger beroep (eis wederom levenslang): 15 jaar en tbs.

Proces Baflo (2)

Rechtbanktekenaar Annet Zuurveen werkt haar tekening uit voor DvhN

Rechtbanktekenaar Annet Zuurveen werkt haar tekening uit voor DvhN

Alasam S. heeft op de eerste procesdag rond het drama van Baflo, op 13 april 2011, gezegd dat politieman Dick Haveman op hem heeft geschoten.
Pas daarna zou tussen beide een worsteling zijn ontstaan waarbij S. het dienstwapen van de motoragent wist te bemachtigen.
Haveman werd vervolgens door S. van dichtbij doodgeschoten.
S. ontkent dat hij gericht schoot.
Hij zei: “Ik schoot in het wilde weg.”

Kort voor dit fatale moment sloeg Alasam zijn 29-jarige vriendin Renske Hekman met een brandblusser dood.
Hij bekent dat.
Tijdens de vlucht kwam hij motoragent Haveman tegen die inmiddels was geïnformeerd over het geweldsincident.
De verklaring van Alasam S. duidt erop dat hij zich zeer waarschijnlijk zal beroepen op noodweer (zelfverdediging).

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft tot nu toe ontkend dat Haveman heeft geschoten.
Gisteren bevestigde de officier van justitie echter dat op een handschoen van Haveman schotresten zijn aangetroffen.

Of dat ook zo is, zal pas maandag, op de laatste dag van het proces, duidelijk worden.
Dan presenteert het OM de feiten waarop de verdenkingen tegen S. zijn gebaseerd en hoe die moeten worden gekwalificeerd.
Maandag zal de verdediging hetzelfde doen, maar met een andere insteek.

Vrijdag wordt het proces voortgezet met het horen van vijf deskundigen.
Het gaat om A.J.M. Loonen (hoogleraar farmacotherapie), Ben T. Takkenkamp (psychiater), G.B. van der Kraats (psychiater), Inge Schilperoord (forensisch psycholoog) en Jan G. Ramaekers (neuropsycholoog).

rob zijlstra

schotresten

.
– een uitvoerig rechtbankverslag volgt

.

Proces Baflo (1)

de 27 stoelen van zittingszaal 14

de 27 stoelen van zittingszaal 14

Bijna twee jaar na de dramatische gebeurtenissen in Baflo, op woensdagavond 13 april
2011, moet de nu 27-jarige Alasam S. zich verantwoorden voor de meervoudige strafkamer van de rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen.

het drama
Alasam S. wordt ervan verdacht op die avond zijn vriendin Renske Hekman (29) om het leven te hebben gebracht. Dat gebeurde even voor acht uur in het appartementencomplex aan de Heerestraat in Baflo. S. sloeg daarna op de vlucht voor de gealarmeerde politie.
Tijdens mogelijk een worsteling zou hij politieagent Dick Haveman (48) rond half negen met diens dienstwapen hebben doodgeschoten. Om 20.40 uur werd S. door de politie overmeesterd. Er is ten minste dertig keer geschoten. S. raakte zelf ook gewond. Ook twee buurtbewoners (56 en 73 jaar) en een agente werden door kogels geraakt.

juridische vertaling
De juridische vertaling van de gebeurtenissen is dat Alasam S. zich schuldig zou hebben gemaakt aan tweemaal een moord (dan wel doodslag), twee pogingen tot moord (doodslag) op de twee buurtbewoners, een poging tot toebrengen van zwaar lichamelijk letsel (de agente) en bedreiging van drie politiemensen.

eerste dag
Voor het strafproces zijn drie dagen uitgetrokken. Donderdag 7 februari (vandaag) begint het proces volgens de planning om 09.30 uur (maar meestal later) met formaliteiten en huishoudelijke mededelingen waarna het verhoor ter zitting begint. De drie rechters gaan dan in gesprek met de verdachte over de feiten zoals die zijn terug te vinden in het strafdossier. De bedoeling is dat de rechters de verdachte confronteren met de meest relevante stukken uit het dossier.
De verdachte krijgt de gelegenheid daarop te reageren en zijn visie te geven. Dit verhoor over de feiten en de feitelijke toedracht kan uren duren. Ook de officier van justitie kan de verdachte ondervragen. Daarna worden de persoonlijke omstandigheden van de verdachte besproken.
Tot slot krijgen de nabestaanden van Renske Hekman en Dick Haveman de gelegenheid een slachtofferverklaring af te leggen. Zij mogen dan aan de rechtbank vertellen wat voor hen de gevolgen zijn van het drama. Zij mogen (in principe) niets over de verdachte zeggen.

tweede dag
Op dag 2, vrijdag 8 februari, komen vijf getuige-deskundigen aan het woord. Zij zullen onder ede de rechtbank met name informeren over het medicijn paroxetine en de mogelijke relatie tussen het gebruik van dit medicijn en agressie dan wel extreem geweld. Er zijn deskundigen die zeggen dat die relatie bestaat, anderen zeggen dat dat onzin is. In het bloed van Alasam S. zijn sporen gevonden van het medicijn. Dit onderdeel is belangrijk om te achterhalen in welke geestestoestand Alasam S. zich bevond.

derde dag
Dag 3, maandag 11 februari, vangt aan – zo wil de planning – met het requisitoir van de officier van justitie. Daarin zal de aanklager aanvoeren hoe de feiten juridisch moeten worden gekwalificeerd, welke wettelijke en overtuigende bewijzen daarvoor zijn, in welke mate de verdachte daar ook strafbaar voor is (je kunt een strafbaar feit plegen en niet strafbaar zijn) en tot welke straf en / of maatregel dat moet leiden.
Vervolgens krijgt de advocaat het woord (pleidooi) om eventueel de visie van het Openbaar Ministerie te weerleggen. Beide partijen mogen dan nog eenmaal op elkaar reageren waarna Alasam S. het laatste woord krijgt. Dan wordt de zitting gesloten en zal de rechtbank vertellen wanneer uitspraak wordt gedaan. Normaal is dat altijd twee weken later, maar het is mogelijk dat meer tijd – hooguit twee weken extra – wordt genomen.

.

Renske Hekman (29) was biologe en als wetenschappelijk medewerkster werkzaam op de zeehondencrèche in Pieterburen. Zij had al langere tijd een relatie met Alasam. Zij woonde in Balfo.
Dick Haveman (48) stond te boek als een ervaren politieman. Hij werkte als motoragent bij het Verkeershandhavingsteam van de Regiopolitie Groningen. Hij woonde met zijn vrouw en drie kinderen in Godlinze.

Alasam S. was (naar wordt aangenomen) 25 jaar toen het drama zich afspeelde. Hij woonde in Groningen en verbleef toen al een jaar of tien in Nederland. Hij zou zijn geboren in Benin. Hij heeft geen papieren. Zijn asielaanvraag werd tot drie keer toe afgewezen. Een week voor ‘Baflo’ zou hij te horen hebben gekregen dat hij Nederland zou moeten verlaten. Hij had een goede relatie met Renske en ook met haar familie.

de togadragers
De meervoudige strafkamer staat onder leiding van voorzitter Louis Voncken. De aanklager (officier van justitie) is Eric van Sloten met Oebele Brouwer aan zijn zijde. Alasam S. wordt bijgestaan door de Groninger strafrechtadvocaat Mathieu van Linde.

pers & publiek
Het proces heeft plaats in zittingszaal 14 dat in de afgelopen weken is gemoderniseerd (van analoog naar digitaal). De vernieuwing is ten koste gegaan van bijna een kwart van het aantal plaatsen op de publieke tribune. Daar kunnen 27 mensen terecht. In een met glas afgescheiden ruimte is nog eens plek voor ongeveer 35 mensen.
Deze plekken zijn gereserveerd voor de nabestaanden, de slachtoffers en directe familie en voor politiemensen die op de avond zelf zeer nauw bij de gebeurtenissen betrokken zijn geweest. Er worden drie cameraploegen (RTV Noord, NOS, RTL) toegelaten en drie rechtbanktekenaars, onder wie Annet Zuurveen van Dagblad van het Noorden.
Voor de pers is zittingszaal 17 ingericht. Het proces kan daar via een videoverbinding op een beeldscherm worden gevolgd. In twee andere rechtszalen in het gerechtsgebouw zijn plekken gereserveerd voor de politie en voor ‘andere’ belangstellenden (50 plaatsen). Ook daar is het proces via beeldschermen te volgen.

speculatie
Alasam S. kan worden veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf in het geval de rechtbank moord bewezen acht. Op basis van de feiten zoals die nu bekend zijn, ligt doodslag meer in de rede. In dat geval kan alleen een tijdelijke vrijheidstraf worden opgelegd, al dan niet in combinatie met de maatregel tbs. Welke kant het opgaat, is zolang het openbaar ministerie (de officier van justitie) nog niet heeft gesproken, moeilijk te zeggen. Tot maandag kan daarover alleen maar worden gespeculeerd, wat doorgaans niet heel zinvol is.

twitter
Het proces is op Twitter te volgen via @zittingszaal14 (rob zijlstra) en via de website van Dagblad van het Noorden (dvhn.nl). Ook de rechtbankverslaggevers Saskia Belleman (@SaskiaBelleman) en zelfs Chris Klomp (@chrisklomp / #twitcourt) berichten met tweets over het strafproces.

rob zijlstra

vragen? mail naar rob zijlstra
pro forma zitting – mensenwerk- 19 juli 2011
achtergrondverhaal dagblad van het noorden, 4 februari 2013 [pdf]
.
 

i-Zittingszaal 14

izaal

hillenius

Zittingszaal 14 is in de voorbije weken gemoderniseerd.
De grootste rechtszaal van de rechtbank in Groningen – de zaal van en voor het strafrecht – was analoog.
Met ingang van maandag is zittingszaal 14 digitaal.
De rechters, de griffier, de officier van justitie en de advocaat (advocaten) hebben allemaal een beeldscherm gekregen.
De beeldschermen zijn weggewerkt (maar nog wel zichtbaar) in het tafelblad.

Ooit zal het papier, de stapels met dossiermappen, tot het verleden behoren.
Zover is het nog niet, maar de zaal is er klaar voor.

Op de perstafels staan ingebouwde microfoons.
Het is denk en hoop ik, ook in de toekomst niet, niet de bedoeling dat wij iets te zeggen krijgen.

Er is ook nieuw meubilair geplaatst.
Het is nogal robuust meubilair.
Door dat robuuste lijken de rechters ineens op kleine mensjes.
Bij rechters die van zichzelf een beetje klein zijn, resteert eigenlijk – zo lijkt het wel vanuit de zaal – alleen nog de witte bef.
Is gewoon even een kwestie van wennen.

De modernisering heeft consequenties gehad voor de publieke tribune.
Eigenlijk is zittingszaal te klein voor dat moderne robuuste meubilair.
Om het er passend in te krijgen, moesten de twaalf stoelen op de eerste rij van de tribune worden opgeofferd.
Dat is ook gebeurd.

Maar Beatrix staat weer rechts in de hoek.
Vrijdag zijn de laatste draadjes en zo met elkaar verbonden.
De software was al getest tijdens de proefopstelling in Deventer.
Waarom daar weet ik ook niet.

Vrijdagochtend zijn de kunstwerken terug aan de muur gehangen.
Die zijn niet veranderd.
De schilderijen, vijf panelen, zijn gemaakt door de Amsterdamse kunstenaar Jaap Hillenius (1934 – 1999).
Je kunt er de provincie Groningen in zien als je dat wilt.
De kleuren zijn van pastel.
De zachte kleuren moeten, voor de juiste balans, tegenwicht bieden aan de (soms) harde feiten en vonnissen die in deze rechtszaal worden uitgesproken.

Maandag wordt er proefgedraaid, maar wel met echte strafzaken.
Er staat onder meer een strafzaak op de rol die gaat over diefstal van beelden en van schilderijen van Herman Brood.
Als alles goed gaat, is zittingszaal 14 donderdag klaar voor de zaak Baflo.

Rob Zijlstra

• Jaap Hillenius 
• De zaak Baflo
…… bericht voorpagina (2 februari 2013)
…… artikel bijlage

correctie:
In het artikel schrijf ik over paroxetine, een antidepressiva.
Fout.
Het is een fout die volgens een lezer door veel journalisten wordt gemaakt.
Antidepressiva is meervoud. Het is dus een antidepressivum.