Baflo – longread

baf1

het drama van Baflo – met update (hoger beroep)
uitgeverij Fosfor – Amsterdam – 2,99 euro

Baflo – hoger beroep [2]

dedes6Zet zes deskundigen op een rijtje en stel aan hen heel de dag vragen.
Wat weet je dan uiteindelijk?
Dan weet je dat er (forensisch) psychiaters en psychologen bestaan, autoriteiten op hun vakgebied, die cadeautjes aannemen van de farmaceutische industrie.
Of reisjes maken naar congressen op kosten van de pillendraai-industrie.
Dat zoiets in de farmaceutische wereld heel gewoon is.

Dan weet je ook dat de psychiatrie en psychologie bol staan van mal jargon dat te pas en te onpas wordt gebezigd.
Dat vijf deskundigen het heel erg met elkaar eens kunnen zijn over alles, behalve over de conclusies die ze uit alles hebben getrokken.

Of dat alles nooit zwart-wit is (zoals de media) en ook nooit helemaal waar.
Dat koorts een kenmerk is van griep, maar dat je bij griep niet per definitie koorts hoeft te hebben.
Dat bij partnerdoding het feit dat partners vaak bij elkaar in de buurt zijn, een niet onbelangrijke rol speelt.

Kun je van het gebruiken van het medicijn Paroxetine in een psychose geraken?
Ja.
Nee.
Ja, maar…
Nee, zij het…

Dat een zesde deskundige de mening kan zijn toegedaan dat vijf andere deskundigen er helemaal niets van begrepen hebben.
Omdat ze de kennis ontberen.
En dat die vijf anderen zich daar niet in herkennen.

Verkeerde Alasam S. op het moment dat hij zijn vriendin Renske Hekman en daarna motoragent Dick Haveman om het leven bracht in een psychose?
En als dat zo is, is Alasam S. dan een beetje verminderd of volledig ontoerekeningsvatbaar?
Dat zijn de twee kernvragen.
De zes deskundigen na heel de dag: Ja. Zeker. Nee. Maar mogelijk wel. Of niet. Tenzij.

Zo ongeveer ging het woensdag in zaal A van het Paleis van Justitie in Leeuwarden.
Er hadden ook zestig deskundigen kunnen zitten, de uitkomst was hetzelfde geweest.
Het lag ook niet aan hen, niet aan hun deskundigheid.
Zij kunnen er ook niks aan doen dat menselijk gedrag niet wordt bepaald door wiskundige formules.
We zijn nog geen robots.

Een van de deskundigen liet zich tijdens de zitting ontvallen dat eigenlijk niemand het weet, en dat er daardoor vooral wordt gespeculeerd over wat het meest aannemelijke is.
En dat meest aannemelijke wordt dan voor waar aangenomen.
Terwijl dat weer niet zo hoeft te zijn.
Levensgevaarlijk in de rechtszaal.

De voorzitter (rechter) van het hof zei halverwege de ochtend: ‘Er is zo veel informatie. En er zijn zo veel tegenstrijdigheden. Hoe moeten wij nou straks de juiste conclusie trekken?’
Het klonk niet wanhopig.
Zij het dat het ook niet helemaal valt uit te sluiten.

Het proces wordt vandaag voortgezet.
Nabestaanden mogen het hof toespreken.
De advocaat-generaal zal rekwireren.
De advocaat gaat pleiten, zijn pleit telt 90 pagina’s.
Alasam S. krijgt tot slot laatste woord.

Daarna kan het alle kanten op.

rob zijlstra

Baflo: levenslang (2)

foto kopie 2Het Openbaar Ministerie eiste maandag de levenslange gevangenisstraf tegen Alasam S. die 13 april 2011 in Baflo zijn vriendin Renske Hekman (29) en politieman Dick Haveman (48) om het leven bracht.
Alleen de zwaarste straf doet recht aan de ernst van de feiten, betoogde officier van justitie Oebele Brouwer.
Advocaat Mathieu van Linde noemt de eis inhumaan. 

Alasam S. hoort op 12 april 2011 dat de Raad van State een streep door zijn asielprocedure heeft gehaald.
Na ruim tien jaar moet hij Nederland verlaten.
Hij raakt in paniek van het bericht en belt zijn vriendin Renske die hem direct komt opzoeken in Groningen waar Alasam woont.
Ze eten pizza en praten over de onzekere toekomst, hun toekomst.
Moeten ze dan toch in Duitsland gaan wonen?
Daar waren ze mee bezig.

Alasam S. slaapt die nacht niet, opnieuw niet.
Om vijf uur in de ochtend verlaat hij de woning om Dagblad van het Noorden te bezorgen.
Wanneer hij thuiskomt is Renske vertrokken.
Zij werkt als biologe in Pieterburen, bij de zeehondencrèche.
Hij voelt zich niet goed en besluit naar Lentis te gaan.
Hij heeft daar een vaste afspraak: gaat het niet goed, dan meldt hij zich.
Sinds 2004 gebruikt hij medicijnen tegen depressies en psychoses.

Psychiatrisch verpleegkundige Peter, zijn vaste begeleider, is niet aanwezig.
Alasam S. gaat weer naar huis, belt Renske en zegt dat hij angstig is en dat het niet goed gaat.
Later wordt hij gebeld door zijn begeleider die hem adviseert extra medicijnen (paroxetine) te nemen.
Renske komt hem halen en ze besluiten naar Baflo te gaan waar Renske woont.
Alasam vertelt dat hij bang is, hij is bang dat mensen die hij op straat ziet lopen hem willen doden.

In Baflo eten ze samen.
En ze krijgen woorden.
Renske zou hebben gezegd dat hij meer voor zichzelf moet opkomen.
Ze zou hem een schaap hebben genoemd.
In welke context blijft onduidelijk.

Dan heeft Renske telefonisch contact met Lentis.
Alasam heeft twee nachten niet geslapen.
Renske zou telefonisch hebben gesproken over een prik, of over een injectie.
Zo verstaat hij dat.

Alasam vertelt aan de rechters dat hij op dat moment bang wordt voor Renske.
Hij is plotseling bang dat de enige die hij kan vertrouwen, hem nu ook wil doden.
Hij trekt zijn jas aan en wil terug naar Groningen.
Renske ziet dat niet zitten en wil dat hij blijft.
Bij de deur houdt zij hem tegen.

Alasam tegen de rechters: “Er stond een brandblusser, toen begon ik daarmee te slaan.”

Huisgenoten van Renske – ze woont in een appartementencomplex – horen vreselijk geschreeuw, zien deels wat er gebeurt en bellen 112.
Het is dan bijna acht uur.

Motoragent Dick Haveman is op weg naar Baflo, naar een collega die nog een handtekening moet plaatsen onder een proces-verbaal.
Haveman is in burger en zijn dienst van die dag zit er op.
Ruim een half uur daarvoor had hij nog naar huis gebeld en gezegd dat hij onderweg was. Grapt: “Ik heb genoeg bekeuringen uitgeschreven vandaag.”

In Baflo hoort hij de melding van de meldkamer dat moet worden uitgekeken naar een lichtgetinte man met opvallend haar (dreadlocks).
Haveman laat weten dat hij in de buurt is en ook wel even op zoek gaat.

Alasam loopt op dat moment door Baflo, hij belt met een kennis in Benin, het land waar hij is geboren.
Hij lijkt te beseffen wat hij heeft gedaan.
Negen keer heeft hij Renske met de brandblusser (van 17,8 kilo) op haar hoofd geslagen. Renske overlijdt ter plaatse.

Alasam vertelt aan de rechters dat hij, lopende door Baflo, een motorrijder zag, dat de motorrijder stopte en een wapen op hem richtte.
Hij zegt: “Ik dacht weer, iedereen wil mij vermoorden. Ik pakte het pistool, hoe dat weet ik niet. Er was een worsteling. Ik had nog nooit live een pistool in mijn handen gehad. Toen ging ik schieten.”
De motorrijder, hoofdagent Dick Haveman, wordt dodelijk getroffen.

Later zal Alasam zeggen dat Haveman als eerste op hem school, in de borst.
Het OM zegt dat dat niet zo is, dat daar geen aanwijzingen voor zijn.
Op de handschoen van de politieman zijn evenwel schotresten aangetroffen.
Dat zijn sporen die erop kunnen duiden dat Haveman wel heeft geschoten.
Het OM noemt het, maar besteedt er in de rechtszaal verder geen aandacht aan.

Ook een buurtbewoner wordt getroffen door de kogels die Alasam naar eigen zeggen in het wilde weg afvuurt.
Dat zijn er acht.
Om twintig voor negen wordt hij overmeesterd.
Hij heeft geen kogels meer.
Agenten op wie hij schoot, springen bovenop hem.
Alasam S. is door vijf politiekogels geraakt, ook in de borst.
In totaal is er 39 keer geschoten.

Het OM zegt dat Alasam zijn vriendin en de politieman met voorbedachten raad om het leven heeft gebracht.
Moord dus.
Tijdens het slaan met de brandblusser had hij tijd om na te denken over de gevolgen van zijn handelen, zegt het OM.
Een vooropgesteld plan iemand te doden is niet noodzakelijk om van voorbedachten raad en dus van moord te kunnen spreken.
Tussen denken en doen hoeft ook niet vele tijd ter zitten.
Een paar seconden kan volstaan.

Een zelfde redenering hanteert het OM bij het schieten op Dick Haveman.
Nadat Alasam het wapen in de worsteling had bemachtigd, was er gelegenheid na te denken.
Hij besloot, gewapend, om Haveman te doden en dat deed hij ook, aldus het OM.

Is Alasam S. gestoord?
Nee zeggen de deskundigen van het Pieter Baancentrum (PBC).
Hij is oppervlakkig, gesloten, maar ook vriendelijk en behulpzaam.
Niet agressief of impulsief.
Hij is, zeggen de deskundigen van het PBC, volledig toerekeningsvatbaar voor wat hij heeft gedaan.
Geen TBS.

In de rechtszaal vraagt advocaat Mathieu van Linde aan de deskundigen: “Als hij niet impulsief of agressief is, hoe heeft hij zich dan schuldig kunnen maken aan een explosie van geweld?”
De deskundigen: “Wij kunnen niets met zekerheid zeggen.”

Dezelfde deskundigen sluiten niet uit dat op 13 april 2011 sprake is geweest van een psychose, dat Alasam S. het contact met de realiteit kwijt was.
Agenten die hem uiteindelijke arresteren – en die ook door hem werden aangevallen – zeggen dat hij liep als een zombie, met lege ogen die dwars door je heen keken, dat S. niets leek te voelen toen op hem werd geschoten.

Psychiater Ben Takkenkamp, in de arm genomen door de verdediging, zegt dat Alasam S. niet een beetje, maar verschrikkelijk psychotisch was.
In zo’n toestand, zegt Takkenkamp, komen bovennatuurlijke krachten vrij.
Dat zombiegedrag past in dat beeld.
Volgens de psychiater ligt daar ook de verklaring dat Dick Havenman, groot, zeer ervaren en goed getraind, het aflegde tegen een klein mannetje als Alasam S.
“Een andere verklaring heb ik niet.”

Het OM is niet gediend van de bevindingen van Takkenkamp en vraagt de rechtbank geen rekeningen te houden met zijn visie.
Volgens het OM moet zeer worden getwijfeld aan de deskundigheid van Takkenkamp.
Dat is opmerkelijk.
Takkenkamp was jarenlang de vaste psychiater van de rechtbank in Groningen en bracht in honderden strafzaken advies uit aan het OM.

Speelde het medicijn paroxetine een rol in het plotselinge geweld?
De deskundigen: in z’n algemeenheid kan het, maar het is moeilijk vast te stellen.
“In dit specifieke geval is het niet aannemelijk, maar ook niet uit te sluiten”, zegt neuropsycholoog J.G. Raemakers.
Collega-deskundige A.J.M. Loonen, hoogleraar farmacotherapie, ziet wel een relatie.
Hij zegt tegen de rechters: “Het is plausibel dat gebruik van paroxetine kan leiden tot agressie.”

Loonen merkt op dat Alasam S. in een situatie zat waarin “iedereen gek zou worden”.
Hij sluit ook niet uit dat er bij Alasam sprake is van een psychische handicap.
Loonen: “Niet alles wat niet zeker is, is ook onwaar.”

In 2004 heeft Alasam S. twee zelfmoordpogingen gedaan.
Eenmaal liep hij verward over de snelweg, daarvoor dronk hij een fles afwasmiddel leeg. Hij zou stemmen horen die hem opdroegen zich van het leven te beroven.
Sinds 2004 staat hij onder behandeling en gebruikt hij medicijnen.

Is Alasam S. een leugenaar?
Nee, zegt het PBC, niet echt.
Jawel, zegt het OM, hij is een berekende leugenaar die maar een ding wil.
Een vrouw en dan kinderen om zo in Nederland te kunnen blijven.
Om dat te onderbouwen heeft het OM verklaringen van vroegere vriendinnetjes in het strafdossier opgenomen.
Die vriendinnetjes zijn overigens niet negatief over hem.

Alasam zegt dat zijn ouders, toen hij 14 jaar was, zijn omgekomen bij een brand, dat hij daarna door een oom op een bananenplantage te werk is gesteld, daar als kind werd mishandeld en toen is gevlucht.
Via een schip in de haven belandde hij als minderjarige in Nederland.
Ook leugens, zegt het OM, zo hij ook liegt over zijn leeftijd.
In plaats van 27 jaar zou hij wel eens 35 kunnen zijn.
Of nog ouder.

De twijfels die er bij de deskundigen leven ten aanzien van de geestestoestand van Alasam S. en het medicijngebruik hebben zich niet vertaald in het uiteindelijke standpunt van het OM.
Officier van justitie Brouwer zegt dat er binnen het OM lang is gesproken over de vraag of de zwaarste tijdelijke straf – 30 jaar cel – moest worden geëist of de allerzwaarste straf van het Wetboek van strafrecht: levenslang.

Brouwer tegen de rechters: “In dit geval doet 30 jaar cel geen recht aan de ernst van de feiten en geen recht aan het enorme leed dat nabestaanden van Dick Haveman is aangedaan.”
Geen twijfel mogelijk.

De ouders van Renkse Hekman steunen Alasam S. Zij willen hem de dood van hun dochter niet toerekenen, maar aanvaarden wat er is gebeurd.
Leedtoevoeging aan S. is leedtoevoeging aan ons”, zo heeft de moeder van Renske Hekman aan het OM laten weten.

Advocaat Mathieu van Linde noemt de eis tot levenslang inhumaan omdat hij de levenslange gevangenisstraf inhumaan vindt.
Deze straf biedt geen perspectief omdat levenslang in Nederland betekent – als enig land in Europa – dat de veroordeelde tot aan zijn dood in de gevangenis blijft. Alleen gratie kan de vrijheid teruggeven, maar gratie is in Nederland een wassen neus.
Levenslang is inhumaan en uitzichtloos. De naam van de veroordeelde wordt in feite doorgekrast.
Daarmee is deze straf, zo betoogt Van Linde, in strijd met de rechten van de mens.

De rechtbank heeft extra tijd genomen om tot een oordeel te komen.
Op 5 maart is de uitspraak.

Rob Zijlstra

.

UPDATE – 5 maart 2013 – uitspraak
De rechtbank heeft Alasam S. veroordeeld tot 28 jaar celstraf. Voor meer over de uitspraak en de juridisch kwalificaties (inclusief het integrale vonnis): hier 

.

.

levenslang met o.m. overzicht van de betekenis van levenslang in verschillende landen
•• van de hand van dvhn-collega Mick van Wely verschijnt rond mei (dit jaar) een boek met de geschiedenis (tot heden) van de levenslange gevangenisstraf in Nederland

••• Levenslang en de rechtbank Groningen
plaatje bij kortjakjeIn 1878 werd Ferdinand Heun veroordeeld tot levenslang wegens moord gevolgd dor diefstal op de weduwe uit Middelstum. Na 21 jaar overleed hij in de gevangenis. Dan blijft het heel lang stil. 

Tot  2002. Dan wordt Willem van E. uit Harkstede tot levenslang veroordeeld wegens moord en tweemaal doodslag op drie prostituees. In 1975 had Van al eens 18 jaar en tbs gekregen voor moord op twee vrouwen. Van E. is Nederlands enige (nog levende) seriemoordenaar.

In 2005 wordt de Engelsman Daniel S. veroordeeld tot de zwaarste straf wegens de liquidatie van Gerard Meesters in Groningen. Dat gebeurde in opdracht van een Engelse drugsorganisatie die op zoek was naar de zus van de Groninger. Meesters zelf had met criminaliteit niets te maken. Bijzonder in deze zaak is dat Daniel S. in Engeland ook tot levenslang is veroordeeld maar daar wist te ontsnappen.

In 2006 werd in De Bunker in Amsterdam de Groninger Gerrie (Gerke) M. tot levenslang veroordeeld wegen de moord (in 1997) op de Limburgse drugshandelaar Math Huren. Een bijzondere zaak, ook al omdat het lichaam van Huren nooit is gevonden.

In 2004 steekt Marthin S. zijn vriendin en zijn schoonmoeder dood in hun woning in Appingedam. Zijn schoonvader raakt zwaargewond. Hij vlucht en probeert daarna hun zoontje te verdrinken. Juristen kennen deze zaak van het Eemskanaal-arrest. Er wordt levenslang geëist, maar de rechtbank in Groningen legt die straf niet op. S. wordt veroordeeld tot 18 jaar cel en tbs. In hoger beroep (eis wederom levenslang): 15 jaar en tbs.

Proces Baflo (2)

Rechtbanktekenaar Annet Zuurveen werkt haar tekening uit voor DvhN

Rechtbanktekenaar Annet Zuurveen werkt haar tekening uit voor DvhN

Alasam S. heeft op de eerste procesdag rond het drama van Baflo, op 13 april 2011, gezegd dat politieman Dick Haveman op hem heeft geschoten.
Pas daarna zou tussen beide een worsteling zijn ontstaan waarbij S. het dienstwapen van de motoragent wist te bemachtigen.
Haveman werd vervolgens door S. van dichtbij doodgeschoten.
S. ontkent dat hij gericht schoot.
Hij zei: “Ik schoot in het wilde weg.”

Kort voor dit fatale moment sloeg Alasam zijn 29-jarige vriendin Renske Hekman met een brandblusser dood.
Hij bekent dat.
Tijdens de vlucht kwam hij motoragent Haveman tegen die inmiddels was geïnformeerd over het geweldsincident.
De verklaring van Alasam S. duidt erop dat hij zich zeer waarschijnlijk zal beroepen op noodweer (zelfverdediging).

Het Openbaar Ministerie (OM) heeft tot nu toe ontkend dat Haveman heeft geschoten.
Gisteren bevestigde de officier van justitie echter dat op een handschoen van Haveman schotresten zijn aangetroffen.

Of dat ook zo is, zal pas maandag, op de laatste dag van het proces, duidelijk worden.
Dan presenteert het OM de feiten waarop de verdenkingen tegen S. zijn gebaseerd en hoe die moeten worden gekwalificeerd.
Maandag zal de verdediging hetzelfde doen, maar met een andere insteek.

Vrijdag wordt het proces voortgezet met het horen van vijf deskundigen.
Het gaat om A.J.M. Loonen (hoogleraar farmacotherapie), Ben T. Takkenkamp (psychiater), G.B. van der Kraats (psychiater), Inge Schilperoord (forensisch psycholoog) en Jan G. Ramaekers (neuropsycholoog).

rob zijlstra

schotresten

.
– een uitvoerig rechtbankverslag volgt

.

Proces Baflo (1)

de 27 stoelen van zittingszaal 14

de 27 stoelen van zittingszaal 14

Bijna twee jaar na de dramatische gebeurtenissen in Baflo, op woensdagavond 13 april
2011, moet de nu 27-jarige Alasam S. zich verantwoorden voor de meervoudige strafkamer van de rechtbank Noord-Nederland, locatie Groningen.

het drama
Alasam S. wordt ervan verdacht op die avond zijn vriendin Renske Hekman (29) om het leven te hebben gebracht. Dat gebeurde even voor acht uur in het appartementencomplex aan de Heerestraat in Baflo. S. sloeg daarna op de vlucht voor de gealarmeerde politie.
Tijdens mogelijk een worsteling zou hij politieagent Dick Haveman (48) rond half negen met diens dienstwapen hebben doodgeschoten. Om 20.40 uur werd S. door de politie overmeesterd. Er is ten minste dertig keer geschoten. S. raakte zelf ook gewond. Ook twee buurtbewoners (56 en 73 jaar) en een agente werden door kogels geraakt.

juridische vertaling
De juridische vertaling van de gebeurtenissen is dat Alasam S. zich schuldig zou hebben gemaakt aan tweemaal een moord (dan wel doodslag), twee pogingen tot moord (doodslag) op de twee buurtbewoners, een poging tot toebrengen van zwaar lichamelijk letsel (de agente) en bedreiging van drie politiemensen.

eerste dag
Voor het strafproces zijn drie dagen uitgetrokken. Donderdag 7 februari (vandaag) begint het proces volgens de planning om 09.30 uur (maar meestal later) met formaliteiten en huishoudelijke mededelingen waarna het verhoor ter zitting begint. De drie rechters gaan dan in gesprek met de verdachte over de feiten zoals die zijn terug te vinden in het strafdossier. De bedoeling is dat de rechters de verdachte confronteren met de meest relevante stukken uit het dossier.
De verdachte krijgt de gelegenheid daarop te reageren en zijn visie te geven. Dit verhoor over de feiten en de feitelijke toedracht kan uren duren. Ook de officier van justitie kan de verdachte ondervragen. Daarna worden de persoonlijke omstandigheden van de verdachte besproken.
Tot slot krijgen de nabestaanden van Renske Hekman en Dick Haveman de gelegenheid een slachtofferverklaring af te leggen. Zij mogen dan aan de rechtbank vertellen wat voor hen de gevolgen zijn van het drama. Zij mogen (in principe) niets over de verdachte zeggen.

tweede dag
Op dag 2, vrijdag 8 februari, komen vijf getuige-deskundigen aan het woord. Zij zullen onder ede de rechtbank met name informeren over het medicijn paroxetine en de mogelijke relatie tussen het gebruik van dit medicijn en agressie dan wel extreem geweld. Er zijn deskundigen die zeggen dat die relatie bestaat, anderen zeggen dat dat onzin is. In het bloed van Alasam S. zijn sporen gevonden van het medicijn. Dit onderdeel is belangrijk om te achterhalen in welke geestestoestand Alasam S. zich bevond.

derde dag
Dag 3, maandag 11 februari, vangt aan – zo wil de planning – met het requisitoir van de officier van justitie. Daarin zal de aanklager aanvoeren hoe de feiten juridisch moeten worden gekwalificeerd, welke wettelijke en overtuigende bewijzen daarvoor zijn, in welke mate de verdachte daar ook strafbaar voor is (je kunt een strafbaar feit plegen en niet strafbaar zijn) en tot welke straf en / of maatregel dat moet leiden.
Vervolgens krijgt de advocaat het woord (pleidooi) om eventueel de visie van het Openbaar Ministerie te weerleggen. Beide partijen mogen dan nog eenmaal op elkaar reageren waarna Alasam S. het laatste woord krijgt. Dan wordt de zitting gesloten en zal de rechtbank vertellen wanneer uitspraak wordt gedaan. Normaal is dat altijd twee weken later, maar het is mogelijk dat meer tijd – hooguit twee weken extra – wordt genomen.

.

Renske Hekman (29) was biologe en als wetenschappelijk medewerkster werkzaam op de zeehondencrèche in Pieterburen. Zij had al langere tijd een relatie met Alasam. Zij woonde in Balfo.
Dick Haveman (48) stond te boek als een ervaren politieman. Hij werkte als motoragent bij het Verkeershandhavingsteam van de Regiopolitie Groningen. Hij woonde met zijn vrouw en drie kinderen in Godlinze.

Alasam S. was (naar wordt aangenomen) 25 jaar toen het drama zich afspeelde. Hij woonde in Groningen en verbleef toen al een jaar of tien in Nederland. Hij zou zijn geboren in Benin. Hij heeft geen papieren. Zijn asielaanvraag werd tot drie keer toe afgewezen. Een week voor ‘Baflo’ zou hij te horen hebben gekregen dat hij Nederland zou moeten verlaten. Hij had een goede relatie met Renske en ook met haar familie.

de togadragers
De meervoudige strafkamer staat onder leiding van voorzitter Louis Voncken. De aanklager (officier van justitie) is Eric van Sloten met Oebele Brouwer aan zijn zijde. Alasam S. wordt bijgestaan door de Groninger strafrechtadvocaat Mathieu van Linde.

pers & publiek
Het proces heeft plaats in zittingszaal 14 dat in de afgelopen weken is gemoderniseerd (van analoog naar digitaal). De vernieuwing is ten koste gegaan van bijna een kwart van het aantal plaatsen op de publieke tribune. Daar kunnen 27 mensen terecht. In een met glas afgescheiden ruimte is nog eens plek voor ongeveer 35 mensen.
Deze plekken zijn gereserveerd voor de nabestaanden, de slachtoffers en directe familie en voor politiemensen die op de avond zelf zeer nauw bij de gebeurtenissen betrokken zijn geweest. Er worden drie cameraploegen (RTV Noord, NOS, RTL) toegelaten en drie rechtbanktekenaars, onder wie Annet Zuurveen van Dagblad van het Noorden.
Voor de pers is zittingszaal 17 ingericht. Het proces kan daar via een videoverbinding op een beeldscherm worden gevolgd. In twee andere rechtszalen in het gerechtsgebouw zijn plekken gereserveerd voor de politie en voor ‘andere’ belangstellenden (50 plaatsen). Ook daar is het proces via beeldschermen te volgen.

speculatie
Alasam S. kan worden veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf in het geval de rechtbank moord bewezen acht. Op basis van de feiten zoals die nu bekend zijn, ligt doodslag meer in de rede. In dat geval kan alleen een tijdelijke vrijheidstraf worden opgelegd, al dan niet in combinatie met de maatregel tbs. Welke kant het opgaat, is zolang het openbaar ministerie (de officier van justitie) nog niet heeft gesproken, moeilijk te zeggen. Tot maandag kan daarover alleen maar worden gespeculeerd, wat doorgaans niet heel zinvol is.

twitter
Het proces is op Twitter te volgen via @zittingszaal14 (rob zijlstra) en via de website van Dagblad van het Noorden (dvhn.nl). Ook de rechtbankverslaggevers Saskia Belleman (@SaskiaBelleman) en zelfs Chris Klomp (@chrisklomp / #twitcourt) berichten met tweets over het strafproces.

rob zijlstra

vragen? mail naar rob zijlstra
pro forma zitting – mensenwerk- 19 juli 2011
achtergrondverhaal dagblad van het noorden, 4 februari 2013 [pdf]
.
 

i-Zittingszaal 14

izaal

hillenius

Zittingszaal 14 is in de voorbije weken gemoderniseerd.
De grootste rechtszaal van de rechtbank in Groningen – de zaal van en voor het strafrecht – was analoog.
Met ingang van maandag is zittingszaal 14 digitaal.
De rechters, de griffier, de officier van justitie en de advocaat (advocaten) hebben allemaal een beeldscherm gekregen.
De beeldschermen zijn weggewerkt (maar nog wel zichtbaar) in het tafelblad.

Ooit zal het papier, de stapels met dossiermappen, tot het verleden behoren.
Zover is het nog niet, maar de zaal is er klaar voor.

Op de perstafels staan ingebouwde microfoons.
Het is denk en hoop ik, ook in de toekomst niet, niet de bedoeling dat wij iets te zeggen krijgen.

Er is ook nieuw meubilair geplaatst.
Het is nogal robuust meubilair.
Door dat robuuste lijken de rechters ineens op kleine mensjes.
Bij rechters die van zichzelf een beetje klein zijn, resteert eigenlijk – zo lijkt het wel vanuit de zaal – alleen nog de witte bef.
Is gewoon even een kwestie van wennen.

De modernisering heeft consequenties gehad voor de publieke tribune.
Eigenlijk is zittingszaal te klein voor dat moderne robuuste meubilair.
Om het er passend in te krijgen, moesten de twaalf stoelen op de eerste rij van de tribune worden opgeofferd.
Dat is ook gebeurd.

Maar Beatrix staat weer rechts in de hoek.
Vrijdag zijn de laatste draadjes en zo met elkaar verbonden.
De software was al getest tijdens de proefopstelling in Deventer.
Waarom daar weet ik ook niet.

Vrijdagochtend zijn de kunstwerken terug aan de muur gehangen.
Die zijn niet veranderd.
De schilderijen, vijf panelen, zijn gemaakt door de Amsterdamse kunstenaar Jaap Hillenius (1934 – 1999).
Je kunt er de provincie Groningen in zien als je dat wilt.
De kleuren zijn van pastel.
De zachte kleuren moeten, voor de juiste balans, tegenwicht bieden aan de (soms) harde feiten en vonnissen die in deze rechtszaal worden uitgesproken.

Maandag wordt er proefgedraaid, maar wel met echte strafzaken.
Er staat onder meer een strafzaak op de rol die gaat over diefstal van beelden en van schilderijen van Herman Brood.
Als alles goed gaat, is zittingszaal 14 donderdag klaar voor de zaak Baflo.

Rob Zijlstra

• Jaap Hillenius 
• De zaak Baflo
…… bericht voorpagina (2 februari 2013)
…… artikel bijlage

correctie:
In het artikel schrijf ik over paroxetine, een antidepressiva.
Fout.
Het is een fout die volgens een lezer door veel journalisten wordt gemaakt.
Antidepressiva is meervoud. Het is dus een antidepressivum.

Baflo (3) – pro forma

Een jonge vrouw steekt haar slapende partner dood.
Het openbaar ministerie eist vijf jaar celstraf, maar de rechtbank komt tot een ander oordeel: ontslag van alle rechtsvervolging.
De vrouw handelde uit psychische overmacht.
Het misdrijf waaraan zij schuldig werd bevonden, werd haar om die reden niet aangerekend (toegerekend).
Zij was – volgens de rechtbank Groningen – wel dader, maar op het moment van het misdrijf was zij niet in staat haar wil te bepalen.
Daarmee was zij geen strafbare dader en kreeg om die reden ook geen straf opgelegd.

De omstandigheden achter dit verhaal zijn bizar.
De vrouw werd jarenlang en stelselmatig daar haar partner vernederd, mishandeld en verkracht.
Hij had op die fatale avond, tijdens een proefverlof, verzekerd dat ze de volgende ochtend, zodra hij zijn roes had uitgeslapen, weer aan de beurt zou zijn.

Een jongeman schiet in het wilde weg iemand neer die hem, in zijn woning en met anderen, belaagt.
Een van de belagers overlijdt korte tijd later aan de verwondingen.
Het openbaar ministerie eist achttien jaar celstraf wegens moord en pogingen daartoe, maar de rechtbank komt tot het oordeel: noodweer (zelfverdediging).
De jongeman werd niet vrijgesproken, maar ontslagen van alle rechtsvervolging.
Wel schuldig, geen straf.

Er zijn tal van waargebeurde voorbeelden waarbij een verdachte van wie kan worden bewezen dat hij de dader is, geen straf krijgt opgelegd.
De wet voorziet hierin.

In een strafzaak moeten twee kernvragen worden beantwoord.
Kan hetgeen waarvan de verdachte wordt beschuldigd, wettig (met wettig verkregen bewijsmiddelen) en overtuigend (zonder twijfel) worden bewezen?
Zo ja, dan luidt de tweede vraag: is de verdachte ook een strafbare dader?

Zijn er gronden die de verdachte. de dader, straffeloos maken?

Wie te dronken is om zich staande te houden en in die omstandigheid iemand doodrijdt, kan zich niet beroepen op het feit dat hij vanwege de alcohol niet meer wist wat hij deed.
De alcohol heeft hij vrijwillig tot zich genomen en daarmee heeft hij bewust het risico aanvaard – door in de auto te stappen – dat het wel eens mis zou kunnen gaan.
Je bent dan zo strafbaar als het maar kan.

Iemand die ongevraagd ruzie krijgt in het café en de agressieve ruziemaker verwondt (of doodsteekt) met zijn mes, heeft een probleem.
Wie een mes meeneemt naar het café, neemt willens en wetens een risico.
Wie van acht hoog een vuilniszak naar beneden gooit, niet wetende dat beneden iemand loopt, heeft in de rechtszaal ook een probleem.

In Baflo is een jonge vrouw in haar woning doodgeslagen.
Kort daarna is de politieagent doodgeschoten.
De verdachte is de uitgeprocedeerde asielzoeker Alasam S. (26).

Dat hij de vrouw, zijn vriendin, om het leven heeft gebracht en vervolgens de agent heeft doodgeschoten, lijkt vast te staan.
Alasam S. ontkent het niet.
Grote kans dat zijn schuld wettig en overtuigend kan worden bewezen.

Resteert de tweede vraag: is Alasam S. een strafbare dader?
Of zijn er strafuitsluitingsgronden waardoor hij wel schuldig is, maar niet strafbaar?
Tijdens de rechtszaak, vermoedelijk in april of mei, zal het vooral om die vraag gaan.

Dinsdagochtend stond de ‘zaak Baflo’ voor de derde keer als pro forma op de rechtbankrol.
Tijdens de korte zitting werd een klein voorschot genomen op wat straks komen gaat.

In het bloed van Alasam S. is een concentratie van het medicijn paroxetine aangetroffen.
Advocaat Mathieu van Linde wil weten welke invloed dit medicijn heeft gehad op het handelen van S.

S. gebruikte dit medicijn op voorschrift van een arts.

Er zijn deskundigen die naar eer en geweten zeggen dat paroxetine kan leiden tot zeer agressief gedrag.
Er zijn strafzaken geweest waarin deze deskundigen hebben gezegd dat er een verband bestaat tussen het gebruik van dit medicijn en de begane misdaad.
Er zijn deskundigen die beweren dat dit onzin is, dat paroxetine geen dan wel nauwelijks invloed heeft op gedrag.
Er zijn deskundigen die dit zeggen en subsidie hebben ontvangen van de farmaceutische industrie, van de producent van paroxetine.

De officier van justitie erkent dat het medicijn een belangrijk punt is in het Baflo-onderzoek.

Probleem is, zei hij, dat met het kiezen van een deskundige, ook gekozen wordt voor een uitkomst.
De officier van justitie ziet liever dat het Nederlands Forensisch Instituut (NFI) een onafhankelijk, wetenschappelijk literatuuronderzoek doet naar de bijwerkingen van paroxetine.

Het komt vaker voor dat wetenschappers met al hun deskundigheid lijnrecht tegenover elkaar staan. Het kwam voor in de Groninger HIV-zaak.

Dat wettig en overtuigend bewezen kan worden dat Alasam S. de man is geweest die zijn vriendin Renske Hekman en daarna politieman Dick Haveman van het leven heeft beroofd, heeft vermoord, is één ding.
Maar de vraag of hij ook een strafbare dader is, laat zich vooralsnog niet zomaar beantwoorden.

Het antwoord moet wel worden gevonden, maar moet losstaan van de verschrikkelijke gebeurtenissen op 13 april 2011 in Baflo.

Rob Zijlstra

.

• paroxetine

• Bijlmoorden Badhoevedorp, rechtbank Haarlem 2009

 Bijlmoorden Badhoevedorp, gerechtshof Amsterdam 2011

• ontslag van alle rechtsvervolging (ovar)

• pro forma-zitting, 18 juli 2011

.

Baflo (2) – mensenwerk

.

Het is even na een uur, als de man die op woensdagavond 13 april in Baflo twee mensen om het leven bracht, als verdachte zittingszaal 14 betreedt.
Hij hinkt een kleine beetje.

In de zaal zitten vooral vertegenwoordigers van pers, politie en justitie.
Wij en zij horen de officier van justitie zeggen dat deze man eerst zijn vriendin met een brandblusapparaat op het hoofd sloeg en daarna de politieman die hem wilde vangen met diens dienstwapen neerschoot.
Dat er een of meerdere kogels zijn afgevuurd op een omstander (die ook werd geraakt) en op een politieagente.

Tweemaal moord.
Tweemaal een poging tot moord.
Vooralsnog.

Alasam S. gaat naast zijn advocaat zitten.
Hij lijkt in niets op de foto die wij van de media van hem publiceren.
Hij is geboren in Benin, maar als de rechters vragen wanneer dat is geweest, zegt hij dat hij dat niet weet.
Op papier is Alasam S. drie weken geleden 26 jaar geworden.

Op die foto lijkt hij een grote man.
In het echt is hij maar een kleine man.
Je zou bijna zeggen dat hij veel kleiner is dan zijn daden doen vermoeden.
Het haar hangt in halflange dreadlocks langs het hoofd, een hoofd met een jongensgezicht nog.
Van rijkswege beschikbaar gestelde blauwe badslippers, een trainingsbroek, paars poloshirt.

De advocaat zegt dat cliënt zich heel goed realiseert wat er daar die avond in Baflo is gebeurd en dat hij ook beseft wat de impact is.
Dat cliënt het ongedaan zou willen maken, als hij dat zou kunnen.

Dat Alasam S. tot nu toe 21 verklaringen heeft afgelegd, volledige openheid van zaken probeert te geven om op die manier bij te dragen aan het onderzoek.
Opdat zo goed mogelijk vast komt te staan wat er die avond is gebeurd.
Dat hij dat ook wil voor de nabestaanden.

Maar dat Alasam S. geen verklaring kan geven van de oorzaak, van het waarom.
De advocaat zegt dat het onderzoeksdossier sterke aanwijzingen bevat die er op duiden dat cliënt in een psychose heeft gehandeld.
Dat hij ook om die reden wil meewerken aan het onderzoek in het Pieter Baancentrum.

Daarna hekelt de advocaat nog even het openbaar ministerie.
Dat het openbaar ministerie er goed van doordrongen moet zijn dat dit proces in de rechtszaal dient plaats te hebben en niet via vooringenomen persberichten naar de media.
Dat het alleen de rechters zijn die te oordelen hebben.
De officier van justitie – die wat gespannen is – wil niet op de kritiek reageren want hij zegt desgevraagd niks.

De zitting – pro forma – duurt tien minuten.
De rechters vragen aan het einde of verdachte zelf nog wat wil zeggen, dat hij vandaag het laatste woord heeft.

Alasam S. zucht, mompelt ja, jawel en zucht nog dieper.
Zegt dan heel zachtjes: ‘Ik wil mijn excuses maken. Ik vind het verschrikkelijk wat er allemaal is gebeurd. Voor de familie, voor de slachtoffers en voor mijzelf. Om er mee te moeten leven.’

De i-collega’s van de regionale omroep hadden dinsdagochtend, misschien wel in een ontoerekeningsvatbare jolige bui, het drama verengt tot goedkoop publiek vermaak.
De ‘Beul van Baflo’ stond een tijdje op de omroepsite.

Komt dat zien!

Toen een meer ervaren verslaggever dat las, schudde die misnoegd het hoofd en liet de kop boven het nieuwsbericht aanpassen in de ‘verdachte van Baflo’.

Het is van alle mediatijden.
Creëer van een verdachte een monster – een beest, een beul – en de wereld is weer overzichtelijk en veilig.
Nooit zijn wij, de leuke mensen, de slechteriken.

Maar hoe onaantrekkelijk ook, misdaad is altijd mensenwerk.

Nadat Alasam S. zijn woorden heeft gesproken, neemt de parketpolitie hem mee, de rechtszaal weer uit.
Ik zie dat hij stilletjes huilt.
Het maakt het drama van Baflo compleet.

Rob Zijlstra

.

De strafzaak zal naar verwachting begin 2012 inhoudelijk worden behandeld.

zie ook:
pro forma-zitting [baflo 1]