Fair Maiden

Fier staat ze aan de Paterswoldseweg in Groningen. Met priemende ogen kijkt ze de wereld in. Ze is boven alles verheven, maar er is wel iets aan de hand.

Ze staat er sinds april 2011 voor het gebouw van het Openbaar Ministerie Noord-Nederland, op een 2 meter hoge sokkel van kleurrijk beton . Zij is geen vrouw waar je op een feestje naast gaat staan voor een praatje, ’s nachts wil je haar niet tegenkomen. Ze is doodeng.

Met haar gelaarsde linkervoet op een stapel wetboeken zou ze voor het justitiegebouw kunnen doorgaan voor een Vrouwe Justitia. Maar dat is ze niet. Deze vrouw is in staat met dat grote zwaard hoofden van onschuldige burgers af te hakken. Ze heet Fair Maiden en dat is andere koek dan Vrouwe Justitia die recht en rechtvaardigheid symboliseert.

Fair Maiden dreigt thuisloos te worden. Dat zit zo. Voormalig hoofdofficier van justitie van Noord-Nederland Jan Eland was niet gelukkig met de uitstraling van het justitiegebouw aan de Paterswoldseweg. Het gebouw had meer weg van een verzekeringskantoor dan van een onderkomen van crimefighters. Eland wilde een markant beeld voor de deur dat recht deed aan de werkzaamheden binnen.

De opdracht ging naar de Rotterdamse kunstenaar Alex Jacobs. In april 2011 werd zijn kunstwerk geplaatst. Dat gebeurde in stilte, want ze waren toch wel een beetje geschrokken van haar uitstraling. Desondanks maakt ze nu al ruim zeven jaar lang duidelijk dat met het Openbaar Ministerie aan de Paterswoldseweg niet valt te spotten.

Vorig jaar verkaste Jan Eland naar Limburg om daar hoofdofficier van justitie te zijn. Op zijn afscheidsreceptie kreeg hij namens het arrondissementsparket Noord-Nederland een welgemeend cadeau: hij mocht haar meenemen naar het Zuiden.

Formeel heette het dat het Openbaar Ministerie zou gaan verhuizen naar het Casacade-complex, naast het hoofdstation. En daar staat al een vrouw, minder eng, maar ook veel groter. Voor de Fair Maiden is daar geen plek.

Jan Eland aanvaardde het cadeau met mooie woorden en vertrok. Recent kwam vanuit zijn nieuwe werkgebied het bericht dat het Openbaar Ministerie in Maastricht onderzoek heeft gedaan naar de beoogde nieuwe plek. Conclusie: plek ongeschikt, want de vloer zal haar niet kunnen dragen. Ze is niet alleen doodeng, maar ook te zwaar.

Gelukkig is er geen probleem, laat de Limburgse woordvoerster van Jan Eland weten. Immers, de verhuizing van het Openbaar Ministerie in Groningen is van de baan. Ze kan blijven staan waar ze staat. Reactie van het Openbaar Ministerie in Groningen: er is niks van de baan, de verhuizing is uitgesteld, maar gaat wel door. Ze moet naar Limburg.

Kunstenaar Alex Jacobs is op de hoogte van de perikelen. ,,Het maakt mij niet zo heel veel uit waar ze staat. Als ze nergens welkom is, heb ik wel een probleem. Dan krijg ik haar terug. Aan de andere kant, ik zou het wel mooi vinden als ze ergens een plek krijgt in mijn woonplaats Rotterdam. Ze hebben beloofd mij op de hoogte te houden.’’

Rob Zijlstra

alex jacobs

 

Herengevecht 2

Braver dan braaf

Zaterdag publiceerde ik op deze plek – en in de krant  – een artikel over rechter Joep de Locht uit Haren die zich in een privéconflict op de tennisbaan schuldig heeft gemaakt aan wangedrag. En nu?

De vraag is: rechter zijn en wangedrag vertonen, gaat dat samen?

‘Rechters dienen zich te realiseren dat privégedrag en het publiekelijk uiten van privémeningen het vertrouwen in de rechtspraak kunnen schaden.’ Zo staat het in de Gedragscode Rechterlijke Macht.

In een andere code, in die van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak – zeg maar de belangenclub voor rechters – staat dat de rechter er zorg voor draagt dat zijn gedrag binnen en buiten de rechtszaal het publieke beeld van onpartijdigheid niet in gevaar brengt.’

De rechter moet braver zijn dan braaf.

Door rood fietsen als er geen andere verkeersdeelnemers in de buurt zijn, een middelvinger richting een hufterige automobilist, een vergeetachtigheidje tijdens het invullen van het belastingformulier, één glaasje te veel tijdens de buurtbarbecue, het is een rechter niet gegeven.

Een rechter is geen werknemer in overheidsdienst. Rechters vormen tezamen – er zijn er zo’n 2400 – de derde staatsmacht. Ze zijn onafhankelijk, onpartijdig, moedig want bereid tegen de stroom in te beslissen, ze zijn ontzettend integer, professioneel en kundig.

Dat rechters onafhankelijk zijn, zo staat het fraai geschreven, is geen privilege van de rechter, maar het is iets waar de samenleving recht op heeft. En op moet kunnen vertrouwen.

Om volstrekt onafhankelijk te kunnen zijn, worden rechters voor het leven en bij koninklijk besluit (door de regering dus) benoemd. Ze kunnen alleen door de Hoge Raad worden ontslagen en dan moeten ze het heel bont maken. De praktijk is dat er zelden rechters de laan worden uitgestuurd.

Bij conflicten die een voortzetting van het ambt onmogelijk maken, zitten rechters eerst een tijdje ziek thuis om vervolgens in overleg zelf ontslag te nemen.

Hoe nu verder met rechter Joep?

Rechter Joep de Locht heeft in strijd gehandeld met de gedragscodes. In een aanvankelijk onbeduidend conflict met een medelid van de tennisvereniging heeft hij zich schuldig gemaakt aan wangedrag in de vorm van bedreiging en met discriminerende, kleinerende en intimiderende opmerkingen en gedragingen. Volgens de rechtbank Overijssel heeft De Locht de grenzen van het toelaatbare overschreden.

Wat ook niet bijdraagt aan de gewenste integriteit: de rechter tenniste regelmatig met zijn vriend Richard W., toen hoofdverdachte in een omvangrijke fraudezaak (Rendo). W. moest zich verantwoorden voor de rechtbank waar De Locht werkt. W. is begin dit jaar veroordeeld tot vier jaar celstraf.

De rechtbank Noord-Nederland vindt dat De Locht afbreuk heeft gedaan aan het aanzien van zijn ambt. De Locht zelf liet via de afdeling communicatie van de rechtbank weten de gang van zaken te betreuren.

En nu?

De Raad voor de Rechtspraak laat weten: ‘Als een rechter ongeoorloofd gedrag vertoont, is het in alle gevallen aan het bestuur van de rechtbank om daar iets van te vinden. De Raad voor de Rechtspraak gaat hier niet over.’

Vooralsnog ligt het lot van rechter De Locht in handen van Joep de Locht.

Als onafhankelijk rechter kan hij zelf bepalen of hij zijn werk met al die gewichtige waarden kan voortzetten, zonder nog een keer afbreuk te doen aan het vertrouwen dat de samenleving in de rechtspraak mag hebben.

De rechter moet een wijs besluit nemen.

Rob Zijlstra

 

bron: raad voor de rechtspraak

 

→ Een rechter op de tennisbaan
→→ Gedragscode Rechterlijke Macht
→→→ Rechterscode NVvR
→→→→ Dossier Rendo

 

Herengevecht

Een op de grond gevallen colaflesje, gevolgd door een onvriendelijke woordenwisseling heeft geleid tot een slepend conflict met tuchtzaken en een echte rechtszaak tussen twee leden van de Groninger Lawn Tennis Bond (GLTB). Het ene lid is ondernemer, de ander is rechter.

Wat is er gebeurd op het lommerrijke tennispark Vorenkamp in Groningen-zuid, de thuisbasis van de oudste tennisclub van Groningen – sinds 1913 – waar meer dan duizend mensen lid van zijn?

Op een zonnige lentedag, op 8 mei 2016, laat Nico Salas op het terras een flesje Pepsi-cola op de grond vallen. Hij ruimt het glaswerk op, maar in de ogen van clubgenoot Joep de Locht – hij zit ook op het terras – doet hij dat niet naar behoren. Tussen beide heren ontstaat een woordenwisseling, die allesbehalve vriendelijk is.

Op het volle terras krijgt Nico Salas te horen dat hij een ’asociale buitenlander’ is die ‘niet eens fatsoenlijk Nederlands kan praten’ en bovendien ‘een hufter is die vrouwen lastigvalt’. De Locht bijt zijn clubgenoot toe: ‘Jij hoort hier niet thuis.’

Nico Salas (63) komt uit Groningen en is ondernemer. Hij heeft een Chileense achtergrond. In 1972 ontvluchtte hij zijn geboorteland en streek neer in Groningen. In 1982 werd hij lid van de tennisclub. Hij spreekt vloeiend Nederlands, met een accent.

Joep de Locht (53) woont in Haren en is behalve een fervent tennisser sinds 2002 als rechter werkzaam bij de rechtbank Noord-Nederland, locatie Assen. Daarnaast is hij voorzitter van de geschillencommissie consumenten en zorg, een landelijke club, in het leven geroepen om conflicten te beslechten.

Nico Salas voelt zich gekwetst door de woorden van De Locht, een clubgenoot die hij tot dat moment niet anders kent dan van gezicht.

Het onbeduidende incident met het flesje krijgt drie weken later een vervolg. Beide heren treffen elkaar opnieuw op het terras van hun tennisclub. De Locht gaat naast Salas zitten en vertelt wat hij van plan is te gaan doen: hij zal een juridische procedure beginnen met als doel Salas financieel kaal te plukken. De rechter is boos omdat Salas na het flesjesincident een brief heeft geschreven aan de rechtbankpresident. In die brief beklaagt Salas zich over het gedrag van De Locht.

De Locht vindt dat Salas met die brief ‘ruchtbaarheid heeft gegeven aan valse aantijgingen’. Er is volgens De Locht sprake van ‘onrechtmatig handelen’ waardoor hij als rechter ‘reputatieschade’ lijdt. De Locht wil geld zien.

Nico Salas was al gekwetst en voelt zich nu ook bedreigd. Hij dient een klacht in bij het bestuur van de tennisclub. Het bestuur legt de klacht voor aan de tuchtcommissie. En die oordeelt dat De Locht zich schuldig heeft gemaakt aan wangedrag en daarmee de regels van Fair Play heeft overtreden. De tuchtcommissie schrijft: ’Mede gezien zijn professionele achtergrond had hij zich niet moeten laten meezuigen in een conflict waar hij zelf een grote bijdrage aan heeft geleverd.’

De tuchtcommissie legt ook een straf op. De Locht krijgt een voorwaardelijk verbod om gedurende vier maanden wedstrijden te spelen.

Een rechter is ook maar een mens. Vanwege de bijzondere positie van rechters is er een gedragscode. Daarin staat: ‘Medewerkers van de Rechtspraak realiseren zich dat privégedrag en het publiekelijk uiten van privé-meningen het vertrouwen in de Rechtspraak kunnen schaden.’

Marcel Becker is als universitair docent ethiek verbonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Mag een rechter zich schuldig maken aan wangedrag? Becker zegt alleen iets in algemene zin te kunnen zeggen: ,,Wij stellen hoge eisen aan rechters en dat is ook algemeen aanvaard, niet in de laatste plaats door rechters zelf. Rechters vinden dat ze onberispelijk en integer moeten zijn. Daar staat tegenover dat een rechter die tijdens een voetbalwedstrijd een rode kaart krijgt, niet een slechte rechter is. Maar in z’n algemeenheid geldt dat rechters terughoudend dienen te zijn, ook buiten de rechtszaal.’’

Joep de Locht is het niet eens met de voorwaardelijke veroordeling door de tuchtcommissie. Hij noemt de uitspraak ‘juridisch lachwekkend’. Hij gaat in hoger beroep bij de Commissie van Beroep. Tijdens die zitting – in Amersfoort – noemt hij Salas een ‘notoire querulant’ die ‘tijdens zijn meer dan dertig jaar verblijf in Nederland een lange staat van afkeurenswaardig en zeer verwerpelijk gedrag heeft opgebouwd’.

Hij krijgt geen gelijk. De beroepscommissie oordeelt: De Locht heeft zich schuldig gemaakt aan wangedrag. Hij krijgt een tuchtrechtelijk berisping. Salas zelf krijgt ook een tik op de vingers in de vorm van een waarschuwing. Hij heeft een van de gesprekken met De Locht heimelijk opgenomen met zijn telefoon. Ook dat valt niet te rijmen met Fair Play.

Het zal daarna niet meer goed komen. In de zomer van 2017 zijn er nieuwe incidenten tussen de twee heren. Opnieuw moet de tuchtcommissie een oordeel vellen. Ditmaal wordt het gedrag van De Locht beoordeeld als ‘discriminerend’, ‘kleinerend’ en intimiderend’. Het lidmaatschap van De Locht wordt voorwaardelijk geschorst (voor een jaar) en ook krijgt hij een voorwaardelijk toegangsverbod, ook voor een jaar.

Nico Salas vindt dat Joep de Locht zijn excuses moet aanbieden middels een rectificatie op de website van de tennisclub. Als De Locht dat weigert, stapt Salas naar de rechter om via die weg een rectificatie af te dwingen. Omdat De Locht voor de rechtbank Noord-Nederland werkt dient de zaak bij de rechtbank Overijssel, in Almelo.

Het verzoek tot een rectificatie wordt afgewezen. Ook Salas is niet brandschoon. De rechtbank in Almelo schrijft wel in het vonnis dat De Locht ‘de grenzen van het toelaatbare heeft overschreden’. Door Salas te dreigen met de ‘financieel-economische ondergang door het leggen van beslag op bezittingen en inkomsten’ handelt De Locht onrechtmatig en is hij te ver gegaan.

Omdat Nico Salas als eiser de verliezende partij is draait hij op voor de kosten van de procedure: 1.747 euro. Om het geld te innen stuurt De Locht deurwaarder Flanderijn naar de woning van Salas.

Tussen de tuchtrechtelijke zaken en de civiele zaak in Almelo door spelen nog twee opmerkelijke kwesties. Tijdens de eerste procedure bij de tuchtcommissie – in 2016 – voert De Locht een getuige op, iemand die hem vrij zou kunnen pleiten van wangedrag. Het is een tennismaat met wie De Locht regelmatig op de tennisbaan is te zien.

Het gaat om Richard W., de man die toen als directeur werd verdacht van miljoenenfraude bij het bedrijf Rendo. Begin dit jaar is W. wegens fraude veroordeeld tot vier jaar gevangenisstraf.

In de periode dat Richard W. als verdachte in de publiciteit komt, ontvangt deze krant anonieme melding. De boodschapper uit zijn ‘stomme verbazing’ dat een rechter van de rechtbank in Assen en een verdachte in een strafzaak, die wordt behandeld door de Assense rechtbank, samen op de tennisbaan verschijnen en dat W. als getuige optreedt in een conflict. De boodschapper vindt dat ‘kwalijke structuren in de maatschappij’ moeten worden blootgelegd.

Ook tijdens de procedure in hoger beroep is er iets opmerkelijks. De Locht laat zich bijstaan door een raadsman en niet de eerste de beste: hoogleraar algemene rechtswetenschap Jan Brouwer, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Een zwaargewicht.

Jan Brouwer noemt Salas een ‘arme drommel’ om vervolgens fel uit te halen naar het bestuur van de tennisclub, de club waar hij zelf ook lid van is. Brouwer beticht het bestuur van STASI-praktijken. Het bestuur zou een conflict hebben met een medewerker (‘niet toevallig het belangrijkste tennismaatje van De Locht’, aldus Brouwer) en wil nu op ‘intimiderende wijze’ haar gelijk halen.

In de procedure in hoger beroep is de toenmalige voorzitter van de GLTB, Jelco Caro, gehoord. Hij laat aan de commissie weten dat Nico Salas niet bekendstaat als leugenaar en ook nooit voor problemen heeft gezorgd. Letterlijk: ‘Salas is, wellicht ook door zijn voor onze club ongebruikelijke achtergrond, een kleurrijk en temperamentvol lid dat op vele manieren zijn steentje heeft bijgedragen aan het bestaan van de club en haar talloze activiteiten’.

Binnen de Groninger Lawn Tennis Bond ligt het conflict tot op de dag van vandaag zeer gevoelig. Rechter De Locht vindt dat hij door de tuchtzaken reputatieschade heeft geleden. Hij heeft leden schriftelijk aansprakelijk gesteld voor deze schade en dreigde met beslagleggingen op hun woningen tot 20.000 euro.

Het huidige bestuur laat in een reactie weten ,,niet inhoudelijk op kwesties van individuele leden’’ te willen reageren. Over de uitlatingen van Jan Brouwer: ‘Wij betreuren de onjuiste beschuldigingen en insinuaties aan het adres van het toenmalig bestuur van de GLTB. Deze schaden het belang van de vereniging, haar leden en vrijwilligers.’

De Locht is gevraagd te reageren. Een gesprek wil hij niet. Voor vragen verwijst hij naar de afdeling communicatie van de rechtbank Noord-Nederland. Een voorlichter laat vervolgens weten dat De Locht de gang van zaken betreurt en dat hij er beter aan had gedaan zich aan de situatie te onttrekken.

Er wordt verwezen naar het vonnis van de rechtbank in Almelo waarin Nico Salas volgens De Locht op alle punten in het ongelijk is gesteld. Voor hem is daarmee de zaak afgedaan. Op het feit dat de rechtbank Almelo hem beticht van wangedrag en onrechtmatig handelen waarmee hij ‘de grenzen van het toelaatbare’ heeft overschreden, komt geen reactie.

Ook het gerechtsbestuur van de rechtbank Noord-Nederland is om een reactie gevraagd. Rechtbank-president Maria van de Schepop laat weten: ‘Het kan gebeuren dat een rechter in zijn privésituatie, zoals het ieder mens kan overkomen, een geschil kan krijgen. Een geschil waar op enig moment zelfs een rechter aan te pas moet komen.’ Volgens Van de Schepop realiseert De Locht ‘zich terdege dat hetgeen destijds is voorgevallen afbreuk doet aan het aanzien van zijn ambt’.

Het gerechtsbestuur laat verder weten dat De Locht zijn contacten met Richard W. na diens veroordeling heeft verbroken.

Joep de Locht heeft het lidmaatschap van de GLTB opgezegd en is lid geworden van tennisvereniging Cream Crackers. Deze vereniging is gehuisvest op hetzelfde park Vorenkamp.
Ze delen ook het terras.

Rob Zijlstra

dit artikel is ook gepubliceerd in Dagblad van het Noorden

Telefoon

Terwijl de rechters de verdachte ondervragen, gaat de telefoon in zittingszaal 14.
Niet een telefoon.
Telefoons moeten uit.
Nee, het is de telefoon.
De vaste, met kruldraad.
Griffier: ‘Met zittingszaal 14.’

Verkeerd verbonden.

 

 

 

 

Geschokte samenleving

Meten is weten, was lang het motto bij de politie. Het idee was dat hoe meer de politie wist, hoe meer boeven er gepakt zouden worden. Van alles werd er geteld om maar te weten. Maandelijks verschenen er rapporten die ze maraps noemden. Dan kon je niet alleen lezen hoeveel woninginbraken er in de voorbije maand waren gepleegd, maar ook hoeveel inbraken er de komende maand gepleegd zouden worden. Per wijk, per dorp. Er waren ook kwartaaloverzichten.

Later sprak een hooggeplaatste politiefunctionaris: ‘Het laagste niveau van denken is tellen.’ Het moest toen anders.

Het nieuwe toverwoord werd ‘tegenhouden’. Gooi zand in de criminele machinerie en het stokt. Niet dus.

Momenteel is het project Camera in Beeld hoop in bange dagen. Bedrijven en particulieren kunnen hun camera’s aanmelden, camera’s die op daken staan, aan gevels zijn vastgeschroefd of vanuit de vensterbank naar buiten koekeloeren. De politie zet die dingen in een databank. Er schijnen er al 200.000 te zijn geregistreerd.

Op deze manier is heel het land permanent in beeld. Waar je ook loopt, met wie en hoe ook, overval loert de veiligheid. Big Brother is definitief onder ons en de samenleving is niet eens geschokt.

Camera in Beeld moet leiden tot een grote toestroom van criminelen richting de zalen van het strafrecht en – consequentie – tot overvolle gevangenissen. Misschien moet er worden bijgebouwd.

Zover is het nog niet. Nu nog verschijnen er verdachten in de rechtszaal van wie je je afvraagt wat ze er te zoeken hebben. In de voorbije week zag ik Greet, Wim en Freek. Bij gebrek aan beter. Aan slechter in dit geval.

Greet is een 52-jarige vrouw uit Valthermond. Ze heeft al jaren ruzie met haar zus Aagje, iets wat in de beste families voorkomt. Greet regelde de zorg en de financiën voor hun alsmaar ouder wordende moeder.

Op een dag ging zus Aagje, na jaren nooit, elke zaterdagochtend op de koffie bij moeders. Ze vlooide dan de bankafschriften door. In augustus 2016 deed Aagje aangifte. Greet zou 26.000 euro voor eigen gebruik van de rekening van moeders hebben afgeschreven.
Greet zegt tegen haar rechters dat ze zich niet kan vinden – totaal niet – in de beschuldigingen. Wat ze deed, deed ze in overleg en met toestemming van moeders, inmiddels overleden.

De officier van justitie snapt zelf ook niet waarom zij deze familiekwestie als misdaad aan de rechtbank heeft voorgelegd. Ze zegt dat haar berekeningen in het strafdossier niet kloppen en dat het onderzoek van de politie onder haar verantwoordelijkheid een eenzijdige belichting is van de feiten. De strafeis, kortom: vrijspraak.

En waarom Wim (70) uit Coevorden? Wim zou 89.500 euro hebben verhuld. Misdaadgeld. De politie was getipt dat er wapens in zijn woning lagen. Er kwam een inval en behalve een kogelgeweer, een gasrevolver en een doosje met 25 knalpatronen ontdekte de invalpolitie een kist vol enveloppen met het geld.

Het wapentuig was van een lelijke schoonzoon, daar had hij niets mee te maken. Dat geld dan? Zoveel contant is verdacht. Wim zegt dat hij niet een man is van de banken. Hij is van boter bij de vis, van contant betalen, net als vroeger zijn vader. En dat hij boten restaureert.

Rechters: ‘Gaat er veel contant geld om in die handel?’
Wim: ‘Oh, dat wilt u niet weten.’

Anderhalf uur lang wordt Wim ondervraagd. Hij is een vakman, een man van ijzer en van stampende scheepsmotoren. Altijd hard gewerkt, zuinig geleefd, geen schulden, geen strafblad, vrijwilliger bij de brandweer, vrijwilliger in het asielzoekerscentrum. Een van de laatste boten die hij restaureerde was in opdracht van een kinderarts. Ja, ook contant.

De officier van justitie: kortom misdaadgeld. Eis: negen maanden celstraf, drie voorwaardelijk. Dat is een half jaar zitten. Deugdzaam de zeventig halen en worden opgesloten bij gebrek aan beter.

Dan Freek, 32 jaar. Freek is verstandelijk beperkt, niet helemaal goed, en is met zijn begeleidster en een lijf vol zenuwen naar de rechtbank gekomen. De rechters doen een Jip en Janneke, ze zeggen dat ze geen moeilijke woorden zullen zeggen. Begrijpt hij dat? Freek lacht verlegen.

In de doucheruimte van een vriend probeerde hij met een camerapen stiekem een filmpje te maken. Dat was een idee van Durk, een kennis uit het dorp. De opname mislukte, maar er kwam wel een aangifte en een onderzoek van de politie.

Op zijn computer werden toen foto’s gevonden. Freek vertelt dat hij plaatjes ruilde met Durk. Plaatjes van bloot en onder de 18. Daar had Durk heel veel van. De rechters vragen of hij het weet, dat kinderporno verboden is? Freek kijkt dwars door het tafelblad heen. Hij zegt dat hij eenzaam was en dat die foto’s troost boden. Rechters: ‘Troost?’ Freek zegt even niks. Hij heeft spijt ervan, zegt hij.

Nog wat. Op zijn computer stond een opname die met een camera was gemaakt in de kleedkamer van de voetbalclub, van het damesteam tijdens het omkleden. November 2016.

Daar heeft hij ook spijt van. Hij raakte er zijn baantje bij de sociale werkplaats door kwijt en in het dorp hebben ze een ruit ingegooid van zijn huis.

De rechters vragen: ‘En hoe zit dat met die Durk?’
De officier van justitie: ‘Toen agenten hem wilden spreken, was hij niet thuis. Daar is het toen bij gebleven.’
Rechters: ‘Hmm.’

Het damesvoetbalteam is ook naar de rechtszaal gekomen. Er wordt gehuild, emoties lopen op, er worden schadevergoedingen gevraagd en om een straf die nooit hoog genoeg kan zijn. De impact is, bijna twee jaar na dato, nog altijd groot.

Ik durf nu niet op te schrijven dat ik vind dat het voetbalteam een klein beetje doorslaat. Op de televisie kijken we naar de grootst mogelijke ranzigheid om onszelf te amuseren. We zijn toch wel wat gewend? Maar ik zie ook wel dat de emoties echt zijn, niet zijn te bagatelliseren.
De voetbalvrouwen zijn, buiten kijf, in hun eer aangetast. Dat zeggen ze ook.

Toch schrik ik van de eis van de officier van justitie: achttien maanden celstraf, daarvan twaalf voorwaardelijk.

De officier van justitie zit buiten op een bankje te roken. Ik zeg dat ze dat toch niet echt wil, iemand met een verstandelijke beperking een half jaar naar de gevangenis sturen. De officier van justitie kijkt me even aan, blaast en zegt dan dat ze ook rekening heeft te houden met de geschokte samenleving.

De politie meldt dat er dagelijks zo’n zestig camera’s door enthousiaste burgers worden aangemeld voor opname in de databank.

Het wordt nog wat.

Rob Zijlstra

 

UPDATE – 13 juli 2018
Greet is vrijgesproken. De rechtbank acht aannemelijk dat zij handelde met instemming van haar moeder. De aangifte van zuster Aag is niet geloofwaardig.

Willem is vrijgesproken van witwassen. Het Openbaar Ministerie heeft onvoldoende duidelijk kunnen maken dat er een relatie bestaat tussen het geld dat bij Willem is aangetroffen en misdaad. Het OM heeft ook verzuimd het alternatief dat Willem aandroeg op juistheid te onderzoeken. Het in beslag genomen geld dat het OM wilde verbeuren, moet terug naar de rechtmatige eigenaar. Er komt wel een straf voor het wapenbezit: 120 uur werken.

Freek hoeft niet naar de gevangenis, vinden de rechters. Hij is veroordeeld tot een werkstraf van 240 uur (de maximale) en tot een celstraf van 181 dagen waarvan 180 voorwaardelijk. Die ene dag heeft hij al ‘gezeten’ toen hij werd aangehouden en verhoord. De resterende 180 dagen blijven boven zijn hoofd hangen. Aan twee vrouwen van het damesvoetbalteam moet hij een schadevergoeding betalen van 500 euro pp.

De komende 40 jaar

Kevin is een forse man van 32 jaar die achter gesloten deuren leeft. Dat zal waarschijnlijk altijd zo blijven.

Woensdag verlengde de rechtbank in Groningen zijn tbs-status met twee jaar.

Wat hij zoal doet, vragen de rechters aan Kevin B. Dat willen ze weten. Opstaan en ontbijten, zegt Kevin. En daarna de plantjes water geven. En daarna, om 10.45 uur, zijn medicijnen slikken. En dan…

Rechters: ‘Ja ja, genoeg.’

Misschien droomt Kevin wel.
Van buiten.
Want Kevin denkt dat het buiten fijner is.

Ruim zes jaar geleden, in januari 2012, maakte Kevin B. zich schuldig aan een zedenmisdrijf. Op de binnenplaats van de Van Mesdagkliniek rande hij een medewerkster aan. Dat wil zeggen, hij greep haar in haar kruis. Dat wil zeggen, hij greep de sociotherapeute bij haar winterjas ter hoogte van het kruis.

Dat kwam financieel gezien eigenlijk wel goed uit. Kevin zat niet in de Van Mesdag omdat hij tbs had gekregen. Hij zat daar met een rechterlijke machtiging die jaar na jaar werd verlengd. Als minderjarige had hij een jeugd-tbs gekregen. Toen die jeugd-maatregel afliep, omdat hij 18 werd, vonden ze hem te gevaarlijk om hem te laten gaan. Daarom de rechterlijke machtigingen om hem vast te kunnen houden.

Om veiligheidsreden belandde Kevin in de Van Mesdag. Een gewone psychiatrische kliniek was te link, te link voor het personeel en de andere patiënten. Zonder medicijnen is Kevin een agressief en gevaarlijk mens, met medicijnen is hij een allerliefst kasplantje. ‘s Nachts werd hij vastgebonden in de isoleercel, overdag leefde hij in een extra beveiligde cel. Dag in dag uit, jaar na jaar.

Dit alles koste ons zorgsysteem klauwen vol geld. Zou hij een echte tbs krijgen, dan zou hij in een ander financieel regime vallen, bureaucratisch goedkoper. Daarom dus kwam die aanranding, die greep naar de winterjas, goed uit. In april 2014, ruim twee jaar later, werd de tbs-maatregel opgelegd. Weer twee jaar later oordeelde het gerechtshof dat dat een goed plan was.

Kevin verscheen in 2014 met de handen geboeid in de rechtszaal. Zoiets gebeurt een of twee keer per tien jaar in Groningen. Om hem heen zaten ook nog eens zeven potige politiemannen. Kevin lacht, huilt, hij gromt, hij piept, slaat kreten uit. Hij oogt als een wild dier. Zegt gekke dingen over spelletjes en bubbeling-muziek, over een auto-ongeluk, over de ribbeltjes op kipfilet.

Kevin heeft een IQ van 51. Dat is ver onder het niveau van ‘zwak begaafd’.

Nu hij de tbs-status heeft, moet de rechtbank om de twee jaar een beslissing nemen of de opgelegde dwangmaatregel moet worden verlengd. Of juist niet. Het Openbaar Ministerie vindt van wel en eiste een verlenging met twee jaar. De advocaat wierp tegen: doe een jaar en hou, rechtbank, rechters, zo de vinger een beetje aan de pols.

Wat Kevin zelf wil? De rechters vragen het. Kevin wil wel een keer naar buiten, hij denkt dat het buiten leuker is. De rechters zeggen dat ze dat snappen en trekken zich even terug voor beraad. Na zes minuten zeggen ze: uw tbs wordt met twee jaar verlengd. Niks buiten. En zo zal het misschien wel de komende veertig jaar gaan.

Het goede nieuws: het gaat met Kevin B. iets beter dan vier jaar geleden.

Rob Zijlstra

→ In maart 2014 schreef ik ook over Kevin. Ik noemde hem toen Ruben. Het verhaal dat toen schreef heet: kipfilet met ribbeltjes

 

Bad standing

Zou het een bijzonder toeval zijn geweest? Een opmerkelijke samenloop van onvoorziene omstandigheden? Of was het vooraf snood bedacht?

Ik weet het niet.

Vorige week vrijdag zaten vier vooraanstaande leden, leiders, van motorclub No Surrender heel de dag tot in de vroege avond in de verdachtenbank van zittingszaal 14. Een half jaar geleden zijn ze van bed gelicht en gearresteerd.

Advocaten verzochten de rechtbank om Henk Kuipers (53), Rico R. (41) en Theo ten V. (54) naar huis te sturen zodat ze hun proces – ergens in 2019 – in vrijheid kunnen afwachten. Het zijn de gebruikelijke verzoeken die doorgaans worden afgewezen.

Voordat de rechters dat laatste inderdaad deden, wilden ze er een paar nachten over slapen. Dinsdag zouden ze dan een beslissing nemen. En wat zendt de publieke omroep (Powned) daags voor die dinsdag, direct na het eervol gelijkspel van Marokko tegen Spanje op maandag, uit op de nationale televisie? Een herhaling van de internetdocumentaire over Henk Kuipers en ‘zijn meest criminele motorbende van Nederland’.

Nu snap ik dat ze bij de NPO niet weten wat er allemaal gaande is in zittingszaal 14. Maar om de actualiteit geweld aan te doen, die zo ontzettend onvermeld te laten bij zo’n onderwerp, is bijzonder en opmerkelijk tegelijk.

De verdenkingen tegen Kuipers & Co zijn gebaseerd op afgeluisterde gesprekken in het clubhuis te Emmen, op heimelijk opgenomen camerabeelden, op gevonden paperassen, op verklaringen van anderen. En ook op de inhoud van die documentaire van Powned. Kuipers werkte eraan mee en ontving voor zijn inspanningen 12.750 euro. Het motto van de lawaaiclub van Dominique Weesie: ’Kost een paar centen, maar dan heb je ook ophef.’

Het publieke bestel leent zich kennelijk voor stemmingmakerij.

Boven dit alles hangt de ambitie van het Openbaar Ministerie om motorclubs die niet binnen de lijntjes kleuren hard aan te pakken. No Surrender is volgens het Openbaar Ministerie met Kuipers aan kop een criminele organisatie die het oogmerk heeft misdaden te plegen.

Terug naar de rechtszaal.

Het ging vrijdag in zittingszaal 14 om een regiezitting. Dat is een zitting ter voorbereiding op het echte werk. Advocaten kunnen bij de rechters wensen op tafel leggen. Ze willen meer dan honderd getuigen laten oproepen, onder wie bestuurders van de gemeente Emmen, politiemensen inclusief de korpschef van wie bijna niemand in Noord-Nederland de naam kent, voormalige leden van de motorclub en vermeende slachtoffers.

Zo zouden bestuurders van Emmen onder ede kunnen verklaren dat er altijd sprake is geweest van een goede verstandhouding met de motorclub. De rechters moeten nog over deze verzoeken beslissen. Die arme rechters. Zij hebben zich in de voorbije weken moeten inlezen in tienduizenden pagina’s, volgetikt met tekst.

Strafrechtadvocaat Roy ‘redbull’ van der Wal – voorheen kickbokser – heeft aangekondigd dat hij hoger beroep aantekent tegen het besluit dat Henk Kuipers vast moet blijven zitten. Van der Wal vreest dat het wel eens 2020 kan worden voordat de strafzaken inhoudelijk
worden behandeld. En zolang kan zijn cliënt Kuipers niet stilzitten.

De advocaten zeggen ook dat het eigenlijk te zot is voor woorden. Dan zeggen ze, weet je wel wat dit allemaal kost? Dan zeg je nee, en dan zeggen de raadslieden in koor: ‘Miljoenen, mil-joen-en.’

Er is een andere kant, een kant die grimmig is. Een wethouder van Emmen – hij zou kunnen verklaren over goede verstandhoudingen – dook op dringend advies van het Openbaar Ministerie drie weken onder in het buitenland. Een officier van justitie verdween uit beeld, ook vanwege bedreigingen die uit de hoek van Kuipers zouden komen.

Kuipers ontkent dit stellig, zoals hij in het ‘real life-portret’ van Powned krachtig tegenspreekt dat No Surrender een criminele organisatie is, iets wat hij in zittingszaal 14 nog maar eens herhaalde.

Met besmuikt gezucht. Tegen de rechters: ‘Als je bij ons wordt gepakt met drugs, dan vlieg je eruit.’ Dat er binnen de motorclub klappen vallen, nou dan… Kuipers: ‘In elke kroeg in Emmen of waar dan ook ter wereld waar ik ben geweest vallen weleens klappen. En dus ja, ook bij ons, als jongens onder elkaar.’ No Surrender, zegt Kuipers, heeft maar twee dingen als oogmerk: motorrijden en feestvieren. ‘Helaas is het zo dat je in Nederland als fatsoenlijk mens niks meer mag, laat je een scheet dan moet je milieubelasting betalen.’

Henk Kuipers en de zijnen worden niet verdacht van moord en doodslag, of pogingen daartoe, niet van het breken van armen en benen, niet van Escobar-achtige drugsperikelen of andere ernstige ondermijnende criminele activiteiten. Het merendeel van de verdenkingen heeft te maken met bad standings, op geweld tegen afvallige clubleden.

Leden van No Surrender – het kost enig incasseringsvermogen om lid te worden – die zich niet aan de strikte regels houden, aan de codes van de club, vliegen er met een bad standing uit, een soort ontslag op staande voet.

Rechters: ‘Wat is dat nou eigenlijk echt, een bad standing?
Kuipers: ‘Iets van vroeger. Het is een royement. Je moet je spullen inleveren en wegwezen.’
Rechters: ‘Vallen er klappen?
Kuipers: ‘Nee. Bij ons niet.’

Helemaal rechts in de verdachtenbank zit Klaas Otto (50). Als enige zit hij niet vast. Klaas heeft No Surrender opgericht waarna Kuipers zich bij hem aansloot. Klaas Otto is wat gepikeerd. Al heel de dag is hem nauwelijks iets gevraagd. Maar hij wil graag wat zeggen over de bad standing, iets heel belangrijks.

Rechters: ‘Vertel…’
Otto: ‘Het komt voor dat leden zelf om een bad standing vragen. Dan zegt bijvoorbeeld de vrouw van een lid, je moet kiezen, je kiest of voor mij of voor de club. Om zijn huwelijk te redden vraagt zo’n lid dan om een bad standing. Nou, dan komt-ie bij ons en dan wordt het geregeld.’
Rechters: ‘Maar dan kan hij de club toch ook verlaten met een good standing. Bestaat ook. Toch?’
Otto, groot misverstand: ‘Kom je iemand tegen in de kroeg met een good standing, dan groet je hem nog steeds. Dan is hij nog altijd een broeder. En dan zegt de vrouw, zie je wel, je hebt nog steeds contact. ‘
Rechters: ‘En met een bad standing is dat anders?’
Otto: ‘Met een bad standing praten we niet meer. Zo iemand wordt genegeerd. Non-contact.’

Een vermeende criminele organisatie als redder van het huwelijk. Openbaar Ministerie… is dat ook genoteerd?

Wordt vervolgd.

Rob Zijlstra