zaterdag (& zondag) in de krant

Schermafbeelding 2016-08-25 om 22.16.41

Cybercrime

Schermafbeelding 2016-08-17 om 13.38.01

‘Cybercrime is geen ver-van-je-bed-show’

 

De zesde Publieksacademie voor de Rechtspraak – op woensdag 7 september in het Academiegebouw in Groningen – gaat over cybercrime. De lezingenserie is een initiatief van Dagblad van het Noorden in samenwerking met de Rijksuniversiteit Groningen, de rechtbank Noord-Nederland en het Openbaar Ministerie.

Hein Wolswijk, hoogleraar straf- en strafprocesrecht, is een van de sprekers.

Kun je iets stelen wat niet echt bestaat?
Wolswijk zal betogen dat dat kan.
Sterker nog: je kunt er zelfs straf voor krijgen.

De Hoge Raad bepaalde een paar jaar geleden dat het wegnemen (stelen) van virtuele goederen uit een computerspel – het ging om een amulet en een masker – strafbaar is. Het staat gelijk aan diefstal. Hein Wolswijk: ,,De uitspraak dat je iets kunt stelen wat niet echt bestaat haalde de juridische wereldpers.’’

De hoogleraar komt met dit voorbeeld om aan te geven dat Nederland met haar wetgeving rond cybercrime behoorlijk voorop loopt.

Kun je worden veroordeeld voor iets wat je niet echt hebt gedaan?
Het kan binnenkort wanneer de wetgeving rond computercriminaliteit voor de derde keer sinds 1993 ingrijpend wordt aangepast.
Een van de wijzigingen betreft de lokpuber.

Wolswijk legt uit. Er bestaan mannen die op het internet proberen kinderen te verleiden tot seksuele handelingen (grooming). In de opsporing zet de politie lokpubers in: agenten die zich achter het computerscherm voordoen als kinderen, met als doel de digitale kinderlokker te kunnen aanhouden. Nu nog is zo iemand niet strafbaar omdat het slachtoffer niet een echt kind is maar een politieman of -vrouw. In de nieuwe wetgeving verandert dit. Niet het daadwerkelijke gedrag, maar de intentie wordt strafbaar.

Cybercrime heeft verschillende gezichten.
Wolswijk: ,,In de jaren negentig ging het vooral over hacken van computers en het aftappen van gegevens. Computervredebreuk is toen strafbaar gesteld. Later volgde de strafbaarstelling van kinderpornografie en grooming. Een derde variant betreft de gewone criminaliteit waarbij gebruik wordt gemaakt van de computer, oplichting via bijvoorbeeld marktplaats.nl. Je doet je voor als verkoper, je incasseert het geld, maar je levert niets.’’

De tweede spreker is officier van justitie Martijn Egberts, landelijk belast met de aanpak van cybercrime.

Zijn lezing gaat over de dagelijkse praktijk van computercriminaliteit.

,,Wat wij op grote schaal zien is dat internetcriminelen gebruik maken van ransomware. Bestanden op de computer worden dan geblokkeerd. Je moet betalen om de blokkering ongedaan te maken. Vooral bedrijven en instellingen zijn hier het slachtoffer van. Het is op dit moment het verdienmodel. De gebruikte software is goedkoop in aanschaf en de mogelijkheden voor criminelen zich af te schermen zijn groot. De pakkans is klein.”

Egberts is blij met de op handen zijnde wetswijziging die politie en justitie meer mogelijkheden geven om internetcriminelen aan te pakken. Gaat dat ten koste van de privacy? Egberts: ,,Ja. Maar ik zeg altijd, ik schend liever de privacy van een crimineel om de privacy van slachtoffers te kunnen beschermen. De vraag waar je uiteindelijk altijd bij uitkomt is: waar ligt de grens.’’

Beveiligen wij onze digitale informatie wel voldoende?
,,Wie het slechtst is beveiligd, is het eerste slachtoffer. Dus wie 1234 als wachtwoord gebruikt is een keer de pineut. Maar de slachtoffers van nu zijn niet per definitie de bedrijven, instellingen en particulieren die hun systemen en bestanden niet goed hebben beveiligd. Criminelen die echt willen, komen overal binnen.”

Egberts zal betogen dat er nog een stevige campagne nodig is om iedereen ervan te overtuigen dat cybercrime niet een ver-van-je-bed-show is.
Alvast een paar tips om geen slachtoffer te worden? ,,Ga nooit internetbankieren via een gratis wifi-verbinding. En maak gebruik van programma’s die wachtwoorden versleutelen.’’

Meer informatie over de lezing en om aan te melden: www.dvhn.nl/rechtspraak

Martijn Egberts
Hein Wolswijk

Publieksacademie voor de Rechtspraak

Schermafbeelding 2016-08-16 om 10.25.05

Even pauze, tot 15 augustus

Schermafbeelding 2016-07-15 om 22.59.45

Een week 14 [4]

Een laatste week op de rechtbank
voorafgaand aan een vakantie

De meervoudige strafkamer van de rechtbank in Groningen doet deze week in zittingszaal 14 welgeteld 26 zaken. Daarvan staan er 12 op de nominatie te worden behandeld. In 14 strafzaken wordt uitspraak gedaan, dat zijn zaken die twee weken geleden zijn behandeld. Er is van alles wat, het is een reguliere week die ongetwijfeld anders zal verlopen dan de rol van de rechtbank aangeeft. Een weekverslag, deel 4 (slot).

deel 1
deel 2
deel 3
.

VRIJDAG 15 juli 2016

09.05
Winkeldiefstallen, fietsendiefstallen, een beroving bij de pin en oplichting via Marktplaats.nl . En dat allemaal op het conto van één verdachte. Advocaat wil de zaak niet behandelen, maar wil eerst een rapport laten opstellen door de reclassering. De officier van justitie voelt er niet veel voor.

10.25 uur
De eerste drie kwartier van de strafzaak ging dus over de vraag of de strafzaak vandaag wel of niet moest worden behandeld. Het werd een wel. Nu praten de drie rechters met de verdachte over fietsendiefstallen die hij pleegde in 2012, 2013 en 2014. Als dat klaar gaan ze met de verdachte praten over winkeldiefstallen die hij pleegde. Parfums bij de Douglas en Friso Poedermelk bij de Jumbo. Verdachte bekent alles.

Wanneer de rechtbank in het tempo van nu doorgaat, wordt het een latertje vanavond. Ik verwacht in de loop van de dag een strafeis. De verwachting: een werkstraf omdat het om oude zaken gaat en de verdachte sinds december 2014 misdaadvrij is.

11.10 uur
Een werkstraf van 240 uur met een gevangenis straf van 365 dagen waarvan 361 dagen voorwaardelijk. In de geopende tas  van de advocaat zie ik het boek Geen blad voor de mond van Ybo Buruma. In mijn mapje ‘zinnen’  staat een zin uit dit boek, op bladzijde 12. Ik verzamel zinnen.

‘Wij weten zelden wat rechtvaardig is, maar we herkennen onrecht tamelijk scherp.’

11.45 uur
Schermafbeelding 2016-07-15 om 12.43.32Ik zit inmiddels achter een 40-jarige man uit Leeuwarden die voor zijn plezier kinderporno verzamelde. Met de rechter praat hij nu over geschoren vagina’s. Na lang nadenken, zegt de verdachte, stelde hij voor zichzelf vast dat de misbruikte kinderen zich niet vrijwillig lieten verkrachten, maar dat  dat onder dwang gebeurde. Met rechts volg ik het verloop van de zitting, doe een paar tweets de deur uit en met links tik ik toch maar een berichtje over de dief van vanochtend.

Toen ik als rechtbankverslaggever begon had ik alleen pen en papier. Nu zit ik met iPad, iPhone en laptop in rechtszaal en kan ik via de ‘pers-wifi’ inloggen op het redactiesysteem van de krant. Vaste gewoonte is nu ook om een verdachte even door Google te trekken. Dat levert soms verrassende inzichten op.

13.25 uur
De verdachte kinderpornoman krijgt een flinke strafeis om de oren. Een celstraf van 9 maanden waarvan 6 voorwaardelijk, een werkstraf van 240 uur, een verplichte behandeling en het toestaan van controles aan zijn computer. De in beslag genomen computers en externe harde schijven moet worden vernietigd, inclusief  foto’s van de overleden oma en een overleden tante. De verdachte wil die laatste foto’s graag terug, maar de officier van justitie is streng: ‘Dan moeten wij als opsporingsdienst harde schijven gaan schonen. Dat kost tijd en energie en dus beginnen we daar niet aan.’  Ik tik een stukje voor de Leeuwarder Courant.

14.10 uur
De derde verdachte van vandaag komt op krukken binnen ‘springen’. Ik hoor hem zeggen dat hij last heeft van woede-aanvallen. Oei. Gezien die krukken zit ik in zwaaibereik. Man zou hebben ingebroken bij de dierenarts van Stadskanaal. Hij zegt: ‘Ik ben nog steeds heel kwaad op mezelf.’

14.45 uur
IMG_8971In het gerechtsgebouw vermelden de bordjes ‘zittingzaal’. Ik schrijf zelf twaalf jaren ‘zittingszaal’, met de tussen-s. Eerst dacht ik dat ik het fout had. De taalpolitie staat beide varianten toe. Zojuist zag ik in de hal van het gerechtsgebouw een man op een trap staan. Hij vervangt alle bordjes.

En wat?

Alle zittingzalen gaat zittingszalen heten!

Schermafbeelding 2016-07-15 om 14.32.45

Schermafbeelding 2016-07-15 om 14.33.06

 

 

 

 

 

15.30 uur
De laatste strafzaak begint over tien minuten. Redactie gebeld met de vraag of er nog ruimte is in de zaterdagkrant. Nauwelijks. De verdachte is Alex, een oude bekende. Eigenlijk is Alex geen nieuws, Alex is een verhaal. Hij laat aan de rechters een brief zien, ik zie letters die een derde van een A-viertje vullen. Alex is analfabeet en is trots. Het is zijn eerste zelf getypte brief.

Alex licht mensen op. Al jaren. Hij komt bij mensen binnen met kletsverhalen en vraagt dan om geld. Vaak krijgt hij wat hij vraagt. Zijn leven bestaat uit een opeenstapeling van leugens, zegt de officier van justitie. Boos: ‘Het moet nu maar eens afgelopen zijn.’

17.50 uur
Ik heb de rechtbank verlaten en doe nog wat laatste dingen op de krant. En nu vakantie.

 

 

 

 

 

 

Een week 14 [3]

Een laatste week op de rechtbank
voorafgaand aan een vakantie

De meervoudige strafkamer van de rechtbank in Groningen doet deze week in zittingszaal 14 welgeteld 26 zaken. Daarvan staan er 12 op de nominatie te worden behandeld. In 14 strafzaken wordt uitspraak gedaan, dat zijn zaken die twee weken geleden zijn behandeld. Er is van alles wat, het is een reguliere week die ongetwijfeld anders zal verlopen dan de rol van de rechtbank aangeeft. Een weekverslag, deel 3.

deel 1
deel 2
.

DONDERDAG 14 juli 2016

01.35 uur
Er ontstaat soms ophef na berichten in de media over zedenmisdadigers. Over pedofielen. Niet zelden gaat die ophef over de aanwezigheid van een verdachte of veroordeelde ontuchtpleger en/of kinderverkrachter. Niemand wil in de nabijheid van zo’n figuur wonen. Dan komt de burgemeester eraan te pas om te sussen en soms ook de televisie en dan wordt het allemaal nog erger.

Ik heb in twaalf  jaren in de rechtszaal zo veel ontuchtzaken voorbij zien komen dat het niet anders kan dan dat in iedere stadswijk, in elk dorp, hoe klein ook, er wel een of twee zedendelinquenten wonen. Gewoon bij u in de straat, hij is misschien wel uw aardige buurman. Voor het idee: de meervoudige strafkamer van de rechtbank in Groningen behandelt meer zedenzaken dan diefstallen of drugszaken.

Schermafbeelding 2016-07-14 om 01.48.13

bron: eigen onderzoek

Ontuchtzaken wennen nooit. Een dief, een drugsdealer, wat ze doen, het mag niet, maar misschien hadden ze honger of schulden of beide. Zwakbegaafd, in de war. Geen excuus, maar toch… Voor iemand die voor eigen gerief zijn eigen kind verkracht, of het kind van iemand anders, ligt het anders. Voor zo iemand is er geen ‘maar toch…’

Het idee dat in Groningen (en dat is elders niet anders) tientallen, honderden kinderen wonen die gisteren, vandaag en morgen weer stelselmatig worden misbruikt, verkracht – soms dagelijks en dat jaren achtereen – gaat gezond voorstellingsvermogen te boven. En toch is het zo, het bestaat. De daders zijn meestal vaders,  stiefvaders, opa’s, soms een oom.

De rechtbank heeft donderdag heel de ochtend uitgetrokken voor dit soort zeden.
Voor de zoveelste zeden.

‘s Middags zijn er gelukkig twee dieven.

09.45 uur
De eerste strafzaak loopt. Man (52) wordt door de rechters ondervraagd over de beschuldigingen van misbruik, gedaan door zijn dochter die nu 19 jaar is. Het zou zijn begonnen op vakantie in Benidorm toen ze 12 jaar was. Daarna gebeurde het op de camping in Wedde en vervolgens ook thuis in Stadskanaal. Zo luidt de beschuldiging.

De verdachte vader ontkent.
Hij zegt, samengevat: ‘Mijn dochter is een fantast. Ze zat aan de drank, aan de drugs, ze spijbelde, ze was alleen maar aan het feestvieren.’

Verdachte: ‘Ze zei ook altijd dat ze was geadopteerd.’
Rechter: ‘Was ze geadopteerd?’
Verdachte: Nee, ik was erbij toen ze werd geboren.’
Rechter: ‘Okay, ik niet.’

11.05 uur
Schermafbeelding 2016-07-14 om 12.53.44Tijdens de rechtszaak komt iets naar voren wat ik bij aanvang niet wist. De verdachte bekleedde tot vorig jaar een publieke functie die hij – volgens nieuwsberichten – neerlegde vanwege ‘fysieke omstandigheden’.

De vraag die ik regelmatig moet beantwoorden: hoeveel informatie laat ik weg om te voorkomen dat een verdachte publiekelijk aan de schandpaal wordt genageld? En: is dat wel mijn verantwoordelijkheid?

Ik leg de kwestie voor aan de redactiechef dan wel hoofdredactie om samen een wijs en journalistiek verantwoord besluit te kunnen nemen. Dit zijn heel lastige kwesties.

11.30 uur
De officier van justitie zegt dat deze vader zijn eigen dochter jarenlang seksueel heeft misbruikt voor eigen gerief. Alleen een langdurige gevangenisstraf is passend. Ze eist 36 maanden. De advocaat benoemt in zijn pleidooi de publieke functie die de verdachte bekleedde. Ik schrijf – in de rechtszaal – een artikel en stuur dat naar een aantal collega’s. De geraadpleegde collega’s op de redactie reageren niet veel later: publiceren. Inclusief functie waardoor verdachte niet langer anoniem is. Om 12.45 gaat het bericht online.

12.46
Zedenzaak 2, begint ruim een uur later dan gepland.  Schennispleger in de auto, raampje naar beneden, meisje van 9 op de fiets, een kwestie  uit mei 2015.  De verdachte: ‘Misschien heeft ze mijn riem gezien.’

13.00
Uitsprakentijd. Om niet meer tijd te verliezen wordt de verlate schenniszaak in zittingszaal 14 niet onderbroken, zoals te doen gebruikelijk, maar worden de uitspraken gedaan in zaal 13. In splits mezelf in tweeën.  Twee ongewenst verklaarde vreemdelingen – mannen uit Somalië – krijgen de veelplegersmaatregel isd opgelegd. Dat is 2 jaar zitten. Een man uit Appingedam die werd verdacht van oplichting – een miljoen euro – wordt deels vrijgesproken, deels schuldig bevonden wegens verduistering. Zijn straf: een jaar zitten. Een jonge verdachte uit Friesland wordt vrijgesproken omdat niet is voldaan aan het bewijsminimum. Terecht.

Schermafbeelding 2016-07-14 om 13.28.45Ik ga niet terug naar de schennispleger in 14. Hij zoekt het maar uit. Ik vind het te weinig voor een nieuwsbericht. Een broodje. Vanwege al het onrecht en oneerlijke zaken, haal ik graag mijn broodjes bij Goud Eerlijk in de Nieuwe Ebbingestraat.

Straks een oplichterij rondom een zorgboerderij met een verdachte vader en zoon.

 

14.00 uur
Oplichting, dan wel verduistering van 11.000 en 24.000 euro. Verdachte vader is niet komen opdagen, verdachte zoon is er wel. Zoon loog bij de politie om zo de schuld op zich te nemen. Zoon: ‘Ik zou een lagere straf krijgen dan mijn vader met zijn strafblad.’ Komt daar nu op terug. Vader is een boef. Zoon zegt: ‘Als mijn vader vroeger weg was, wist ik nooit of hij in detentie zat of niet.’

De zaak gaat als een nachtkaars uit. Niet de zoon, maar de afwezige vader is de grote boef. Zoon mag wegkomen, vindt de aanklager, met een werkstrafje. Vader moet later – dit jaar nog? – terechtstaan.  Ik zie in mijn administratie dat de man tien jaar geleden ook al eens is veroordeeld. Hij verkocht toen niet bestaande entreekaarten voor echte voetbalwedstrijden.

16.05 uur
De zitting van vandaag is  gesloten. Nog even en de schoonmakers komen. Heb het gerechtsgebouw verlaten en zit nu op de krant. Laatst las ik dat een journalist schreef dat-ie op kantoor was. Vast een burgerjournalist. Een echte journalist zegt zoiets niet. Waar ik ben? Ik ben op de krant.

Op de krant is nog wat discussie over de verdachte met een publieke functie. Ik heb geschreven dat de man lid was van de gemeenteraad, fractievoorzitter zelfs, toen aangifte werd gedaan van ontucht. Het vermelden van de functie is daarmee relevant. Vinden wij op de krant.

IMG_8969 2

al thuis – in gedachten in een hangmat

19.10 uur
Ik ben momenteel columnloos. Zeven weken achtereen is de DvhN-weekeindekrant anders omdat wij in de zomer net doen alsof er minder nieuws is en er minder valt de duiden. Wat de rechtbank betreft, is dat een beetje waar: volgende week staan er in Groningen slechts drie strafzaken op de rol van de meervoudige strafkamer. In de vakantieperiode ligt niet de misdaad, maar wel de de strafrechtspraak op z’n gat.

Misdaadbestrijding en normhandhaving is en blijft een ambtelijke aangelegenheid.
Er is geen alternatief.

Voor mij betekent dit dat ik op donderdag tijdelijk geen verhaal hoe te leveren voor de zaterdagkrant. Een wekelijkse column is eervol om te hebben, het is alsof je een eigen praatprogramma hebt. Dan moet je altijd, een keertje niet is geen optie. Ik vind het geweldig om te doen. Het is verslavend. Maar even niet is op dit moment ook heel aangenaam.

Dit even duurt zeven weken.
Na zeven weken komt de strafrechtmachine uit de sluimerstand en heet de strafrechtspraak weer overbelast te zijn en kunnen er opnieuw allerlei draken worden bedacht om die overwerkte rechters te ontlasten.

Mijn column schrijf ik al jaren steevast op donderdagavond.
Nu dus even niet.
Nu ben ik al thuis.
Ik lig in volle overgave ontspannend in mijn hangmat in de tuin, gespannen tussen appelboom en eik, in handbereik wijn, een oude Miles Davis op de oortjes (dit in het geval het buiten zomers en aangenaam zwoel zou wezen).

Morgen – vrijdag – nog een internetoplichting, een man met kinderporno, een aan drugs verslaafde veelpleger met een dierenarts en Alex, een oude bekende die een telefoon zou hebben gestolen.

Een week 14 [2]

Een laatste week op de rechtbank
voorafgaand aan een vakantie

De meervoudige strafkamer van de rechtbank in Groningen doet deze week in zittingszaal 14 welgeteld 26 zaken. Daarvan staan er 12 op de nominatie te worden behandeld. In 14 strafzaken wordt uitspraak gedaan, dat zijn zaken die twee weken geleden zijn behandeld. Er is van alles wat, het is een reguliere week die ongetwijfeld anders zal verlopen dan de rol van de rechtbank aangeeft. Een weekverslag, deel 2.

.

WOENSDAG 13 juli 2016

Schermafbeelding 2016-07-13 om 10.34.25

dagblad van het noorden, 21 juli 2005

10.00 uur
Naarmate ik langer in de rechtszaal zit, kom ik vaker oude bekenden tegen. Sommige verdachten vergeet ik nooit. Andy bijvoorbeeld nooit. Ik zag zijn naam deze week op een lijstje staan, een alledaagse en veelvoorkomende achternaam.

Er ging onmiddellijk een lampje branden. De man met het masker. De laatste (vooralsnog) bankovervaller van Groningen, de man die in de binnenstad van Groningen winkelpersoneel met klanten gijzelde. De man die niet alleen dreigde met zijn wapen, maar er ook echt mee schoot. De man die dat allemaal deed omdat hij geen geld had, maar wel cadeautjes wilde kopen voor zijn dochtertje

In december 2006 schreef ik een verhaal over hem. Hij kreeg toen 6 jaar celstraf en tbs met dwangverpleging. Ik schreef onder meer dat hij nog wel een jaar of 10 (pakweg) zou moeten wachten alvorens op vrije voeten te komen. Nu het 10 jaar later is moet Andy weer komen opdraven in zittingszaal 14.  Ligt  het aan het Openbaar Ministerie dan is zijn wachten nog niet voorbij. Naar verluidt, meer wil de advocaat er nog niet over zeggen, komt de officier van justitie vanmiddag met een vordering de tbs-maatregel met twee jaar te verlengen.

het verhaal over Andy: excuses [pdf]

15.30 uur
Het gaat iets anders. Veel beter. Andy krijgt de complimenten van de officier van justitie Pieter van Rest. Tbs is gericht op de terugkeer in de samenleving en het is mooi dat dat hier lijkt te gaan lukken, zegt hij. Ook: ‘Meneer heeft met bloed zweet en tranen een mooi resultaat bereikt. Het perspectief is positief.’

Om nog een jaar een vinger aan de pols te houden stelt de tevreden officier van justitie wel voor de maatregel met een jaar te verlengen. De dwangverpleging was vorig jaar al beëindigd. De man moet zich nog aan vijf voorwaarden houden. Dat waren er elf.

De rechtbank heeft geen twee weken – gebruikelijk – nodig om tot een oordeel te komen. Na een beraad van nog geen vijf minuten meldt de rechtbank dat ‘we’ het gaan doen zoals de officier van justitie het heeft voorgesteld.

Bij het verlaten van de rechtszaal zeg ik tegen Andy: ‘Zet’m, op.’
Waarom niet?
Hij zegt: ‘Zeker weten’
Dat ik 10 jaar geleden een verhaal over hem heb geschreven, weet hij niet meer.
Maakt hem vast ook niet uit.

De advocaat zegt weer iets anders.
Zij zegt: ‘Zie je wel, het was een totaal oninteressante zitting.’
Ik ben bang dat deze advocaat nog denkt dat de pers alleen is geïnteresseerd in slechte zaken, in negatieve dingen.

17.05 uur
Ik ga voor de krant van morgen een positief artikel schrijven. Dat het goed gaat met de tbs’er. Ik heb 65 regels toebedeeld gekregen.

00.30 uur
Ik dacht ineens, het is natuurlijk maar hoe je het bekijkt. Dat het goed gaat met de man is misschien voor de slachtoffers die hij maakte, ook na zo’n lange periode, misschien helemaal geen goed nieuws. Ik weet nog dat een van de slachtoffers haar baan opzegde, zo bang was ze om nog langer in een winkel te werken. Dat is heftig.

Schermafbeelding 2016-07-13 om 18.32.50

de krant van morgen

→  deel 1

deel 3

morgen – donderdag – is er een goed
gevulde rechtbankdag met met name
in de middag een bijzondere strafzaak 

Een week 14 [1]

Een laatste week op de rechtbank
voorafgaand aan een vakantie

De meervoudige strafkamer van de rechtbank in Groningen doet deze week in zittingszaal 14 welgeteld 26 zaken. Daarvan staan er 12 op de nominatie te worden behandeld. In 14 strafzaken wordt uitspraak gedaan, dat zijn zaken die twee weken geleden zijn behandeld. Er is van alles wat, het is een reguliere week die ongetwijfeld anders zal verlopen dan de rol van de rechtbank aangeeft. Een weekverslag.

MAANDAG 11 juli 2016

Schermafbeelding 2016-07-11 om 09.48.0209.03 uur
De bode van zittingszaal 14 is zijn schoenen vergeten. Dat is onhandig. Veel erger is wat het Openbaar Ministerie heeft gedaan: dat heeft verzuimd de advocaat te voorzien van een compleet strafdossier.

Het gaat om een strafzaak die hoognodig moet worden behandeld, niet in de laatste plaats in het belang van de verdachte. Dat is een jongeman (20) uit Ulrum die in Noord-Groningen nogal tekeer is gegaan, zo lijkt het (openlijk geweld). Nors zie ik hem in de verdachtenbank zitten.

Maar met een incompleet strafdossier kan het niet.

De voorzitter van de rechtbank zegt dat-ie de zaak donderdag thuis heeft voorbereid. En vrijdag de ontbrekende stukken op de rechtbank heeft gelezen. De advocaat had wellicht eerder aan de bel kunnen trekken. De advocaat zegt van niet.

De rechters: ‘Nou, meneer de officier van justitie?’

Meneer de officier van justitie is Pieter van Rest. Hij is de verantwoordelijke man. Hij zegt: ‘’Dit zijn van die momenten dat ik van een één en ondeelbaar Openbaar Ministerie niet vrolijk word. Ik baal als een stekker. Maar als er geen stukken zijn verstrekt, dan houdt het op. Dan rest ons niet anders de zaak opnieuw aan te houden, met het schaamrood op de kaken. Mooier kan ik het ook niet maken.’’

Zittingszaal 14 ligt tot 11.00 uur plat.

11.15 uur
Schermafbeelding 2016-07-11 om 14.09.23Ze zijn zeldzaam, maar ze zijn er nog wel: eetpiraten. Verdachte (51) van nu had gegeten en gedronken in Grand Café Liff in Assen en in restaurant Mr. Mofongo in Groningen. Man doet dit – flessentrekkerij – in heel Nederland. Om een dak boven het hoofd te hebben, verblijft hij vooral in gevangenissen en als het even kan in ziekenhuizen. Drank lijkt de boosdoener. Hij zegt: ‘Hoe langer ik nuchter ben, hoe beter het in mijn geheugen komt.’

Rechters: ‘Als u gaat eten, bent u dan wel van plan te betalen?’
Verdachte denkt even na en zegt dan: ‘Ik denk het niet.’
Rechters: ‘Het maakt u allemaal niet zoveel uit he?’
Verdachte: ‘Sluit me maar op.’

Dat man lijdt aan alcoholdementie. Tegen de rechters: ‘Opa en oma hadden een cafe, toen papa en mama en toen heb ik het overgenomen.’ De rechters hebben dat gelezen en merken op: ‘En uw vader was alcoholist.’ Verdachte: ‘En niet alleen dat. Hij sloeg me dagelijks en niet zo’n beetje ook.’

Rechters: ‘Er is veel met u aan de hand.’
Verdachte: ‘Ik heb ook prostaatkanker.’
Rechter: Dat is heel vervelend, maar u heeft dat wel eens eerder verteld en toen was het niet zo. U liegt en bedriegt nogal.’
Verdachte: ‘Merkwaardig.’

De officier van justitie zegt dat het niet zo ingewikkeld is. ‘De denkrichting is isd.’ En niet alleen dat: het is ook de eis. De maatschappij in het algemeen – de horeca in het bijzonder – moet worden beveiligd tegen deze verdachte. En daar is de veelplegersmaatregel isd (inrichting stelselmatige daders) ook voor bedoeld.

De advocaat is het er mee eens.

11.45 uur
Schermafbeelding 2016-07-11 om 11.58.42Als ik van de rechtszaal terugkeer naar de perskamer, ligt er een cadeautje op mijn bureau. Zoiets overkomt me niet jaarlijks. En dat is maar beter ook, want journalisten moeten oppassen met cadeautjes.  
Er zit een briefje bij.  Handgeschreven, een gedicht. Het cadeautje is afkomstig, weet ik nu, van een van de gevaarlijkste vrouwen van Groningen. later meer (of niet)   

12.40 uur
Schermafbeelding 2016-07-11 om 13.27.08Ik bel met de redactie om de oogst tot nu toe veilig te stellen en om plek te reserveren in de krant van morgen. Doe je dat niet dan blijven de kleine gaatjes om te vullen over en dat wil ik niet. Redactiecoördinator Martin Groenewold zegt dat hij blij met de oogst.

Ik claim een regel of 50 voor de eetpiraat. Dat is iets meer dan een berichtje. Qua nieuws stelt het niet veel voor, maar het fenomeen met daarbij opgeteld de bijzondere verdachte rechtvaardigt – vind ik – een klein verhaaltje. Ik vraag ook 30 tot 35 regels voor een drugszaak te Stedum en nog eens 30 regels voor een vader en zoon in drugs. Het betreft hier uitspraken. Ook geen groot nieuws, zij het dat als de rechtbank de eisen overneemt, de staatskas 300.000 euro rijker is. Op papier dan.

Collega Groenewold maakt opdrachten aan in het redactiesysteem. In dat systeem kan ik zien welke ruimte en hoe groot die ruimte is die aan mij is toebedeeld. Pagina 1 zit er vooralsnog niet in.

13.00 uur
Schermafbeelding 2016-07-11 om 14.22.43De uitspraken-zitting is een belangrijk en verplicht ritueel en begint altijd om 13.00 uur. De rechter leest rap een deel van het vonnis voor. Na voorlezing wordt het papieren vonnis aan de betrokken advocaat gegeven. Als die er is. Vaak niet. Ook verdachten zijn  vaker niet dan wel aanwezig bij de uitspraken. Is er alleen pers  – meestal is dat zo – dan doet de rechtbank een verkorte versie met een nadere toelichting op verzoek.

Er worden vandaag twee werkstraffen uitgedeeld, een boete voor het veroorzaken van een ernstig verkeersongeluk en er is een vrijspraak. Het Openbaar Ministerie had ook vorderingen ingediend om vermeend misdaadgeld te ontnemen. Hierbij doet zich het wonderlijke fenomeen voor:  de rechtbank komt altijd tot een andere uitkomst dan het Openbaar Ministerie. En altijd fors lager. Dan wordt 128.000 euro ineens 62.000 en 330.000 euro 84.000. De vraag wie er niet kan rekenen is nooit beantwoord, waarschijnlijk omdat de vraag nog niet is gesteld.

13.30
De derde strafzaak van deze dag. Een poging tot doodslag, een veelvoorkomend misdrijf. Het is een zaak die eerder (maart) op de rol stond van de politierechter, waar denk ik is besloten de kwestie voor te leggen aan de meervoudige strafkamer. De misdaad – inrijden met een auto op een andere auto – had plaats in oktober 2014.  Ik luister met een half oor. Een typische Oost-Groninger zaak die zich kenmerkt door menselijk gedoe. Er wordt een werkstraf geëist. Ik besluit er niets mee te doen. Niet alles hoeft in de krant en ik word gelukkig niet per stukje betaald.  Ik tik drie korte berichten voor de website naar aanleiding van de uitspraken, eentje is bestemd voor de Leeuwarder Courant.

Ondertussen komen een paar tweets voorbij van mensen die iets (ik denk alles) willen weten over dat cadeautje.Schermafbeelding 2016-07-11 om 14.39.17

14.45 uur

De vierde strafzaak. Verkrachting in Groningen, ook al gepleegd in oktober 2014.  De verdachte komt uit Schiedam. Hij is er niet. De dagvaarding is niet (minimaal) tien dagen voor de zitting aan de man uitgereikt. Dat moet wel. Het slachtoffer – dat lang heeft zitten te wachten – wilde een slachtofferverklaring afleggen. Zij en de medewerkster van slachtofferhulp komen voor niks. De zitting wordt twee minuten na aanvang gesloten. Het Openbaar Ministerie moet de verdachte nu opnieuw dagvaarden. Zoiets gaat maanden duren.

14.55 uur
Fraaie boel is het. De strafrechtmachine van Groningen komt weer eens krakend tot stilstand. De eerste zitting van de dag loopt in de soep omdat het Openbaar Ministerie de zaken niet goed heeft geregeld en de laatste zitting van de dag gaat de mist in omdat het Openbaar Ministerie de zaken niet goed heeft geregeld. Opgeteld is het een rechtbankdag van niks. Het is maar goed dat zittingszaal 14 geen operatiezaal is. Zou dat wel wel het geval zijn dan zou de ‘leegstand’ er volstrekt onacceptabel heten.

Schermafbeelding 2016-07-11 om 15.04.22

een lege zittingszaal 14 – waar de strafrechtmachine vroegtijdig en krakend tot stilstand is gekomen.

→ Op naar de redactie (cadeautje niet vergeten).

16.30 uur
Schermafbeelding 2016-07-11 om 16.29.26Het in elkaar zetten van een krantenpagina is een kwestie van kunst- en vliegwerk. Het moet precies passen. Verslaggevers willen altijd meer regels dan de paginacoördinatoren kunnen geven. De pest is; die coördinatoren zijn de baas. En daarna is er nog een eindredactie die het beter weet.

Mijn gevraagde regels voor de eetpiraat dreigen te worden teruggebracht tot 20 regeltjes. Ik protesteer. Kort maar een verhaal van een collega in. Dat laatste zeg ik niet, maar dat is wel de consequentie van mijn luid protest. Ik krijg mijn zin. Ik krijg een lange eenkolommer op de ‘stad’.

Daarna komt Bram, eindredacteur. Hij vindt twee inleidende zinnen in een stukje over hennepteelt te onduidelijk. Het moet anders, want zo snapt niemand het, zegt Bram.

Bram heeft gelijk. Eindredacteuren hebben altijd gelijk.

18.00 uur
Dinsdag is er qua straf geen rechtbank. Ik verzamel mijn informatie voor een te schrijven achtergrondverhaal over de strafbeschikking. Of ik het in 60 tot 70 regels kan houden? Nee. Ik wil graag 100, 120 regels. Minimaal. Het liefst nog meer, coördinator. Ik leg uit hoe ontzettend belangrijk een stevig verhaal is over de strafbeschikking. Coördinator kijkt ernstig en zegt: ‘Jaa ja.’ Of ik wel weet dat ik tijdens mijn vakantie weekeindedienst heb? Hoe ik dat denk op te lossen?

Ik wil naar huis.

20.25 uur
Cadeautje uitgepakt: een koffiemok.

Schermafbeelding 2016-07-11 om 20.18.15

 

 

 

 

 

 

 

>> deel 2

Ongewenste manieren

Een van de rechters:
‘Ik zou u nog geen 1,50 euro lenen.’

Schermafbeelding 2016-07-02 om 10.53.26Er zijn mannen die alles hebben, mannen die alles willen hebben en er bestaan mannen van niets.
Al die mannen kun je in de rechtszaal tegenkomen als verdachte.

Ward en Bart zijn mannen van alles.
Ward is 80 jaar, maar noem hem niet zoals de officier van justitie deed ‘een al wat oudere man’.
Want zo voelt hij zich absoluut niet.
Hij had een kwekerij van bloemen en 200 mensen in dienst.
Nu geniet hij van het schoon dat het leven hem te bieden heeft.
Dat doet hij bijvoorbeeld buitengaats en op het platte dak waar zijn jacuzzi staat.
Als het even kan met jonge vriendinnen want ook die heeft hij.

Soms te jong, zegt de officier van justitie.
Ward zou zes jaar geleden in de jacuzzi seks hebben gehad met een 16-jarige werkneemster die hij verleidde met cadeautjes en geld.
Ward ontkent.
Ze was 18 toen het was gebeurd.
Want daar lette hij scherp op.
Zegt: ‘Ik had ze nooit onder de 18. Ik wachtte altijd. En dat vond ik heel moeilijk.’
Rechters: ‘Want u wilde wel eerder?’
Ward, enthousiast: ‘Jaaaa.’
De officier van justitie eist een dag celstraf en een taakstraf van 100 uur.
Wat Ward was, is Bart (66) nog steeds: directeur/eigenaar van een groot bedrijf met vestigingen in Duitsland, Oostenrijk en met de Verenigde Staten in beeld.
Sponsor van lokale activiteiten.
Hij bewoont een van de duurste woningen van Drenthe, zij het dat hij thuis de boel wel ‘flink in de war heeft’ zoals hij het zelf uitdrukt.
Zijn echtgenote maakt namelijk thuis de post open.
Toen ze las dat haar man zich voor de rechtbank in Groningen moest verantwoorden wegens aanranding van de eerbaarheid was het riante huis zowaar te klein.

Bart zucht verongelijkt.
Ziet een vrouw er leuk uit, dan zegt hij dat.
Want hij is van nature een jager.
Tik op de bil Schermafbeelding 2016-07-01 om 00.00.24erbij, knijpje in de zij, niks mis mee.
Tenminste, dat dacht hij altijd.
Hij weet inmiddels beter.
Zoiets mag tegenwoordig niet meer.
Kennelijk.
Ook al zijn de rokjes nog zo kort, zo kort dat ‘ze’ om aandacht vragen, ja er zelf om vragen, de handjes blijven nu thuis.
Hij heeft zijn lesje geleerd.
Zo praat Bart die volgens zijn advocaat niet alleen authentiek is, maar ook een ‘amicale vrijbuiter’.

Twee werkneemsters deden aangifte wegens amicale vrijbuiterij: van ontuchtige handelingen.
Ze waren bang geweest omdat hij de baas was en namen uiteindelijk zelf ontslag.
De officier van justitie: meneer dwong deze vrouwen handelingen te dulden.
Meneer wilde met zijn seksueel getinte gedrag meer dan alleen maar een goede werkgever zijn.
Hij maakte misbruik van zijn positie.
De eis: een taakstraf van 120 uur en twee maanden voorwaardelijke celstraf.
Gerrit (64) is een man die alles wil hebben, bij voorkeur wat van anderen is.
Gerrit had kennis van zaken, kende veel financiële termen uit het hoofd, voorspelde dat heel de bliksemse boel zou instorten, dat banken zouden omvallen en dat hij redder in nood kon zijn.
Vijf echtparen met geld, hypotheken en overwaarde op hun woningen gaven Gerrit – het is dan 2007, 2008 – opgeteld een miljoen euro in beheer.
In ruil kregen ze maandelijks 12 procent rente.
Dat kreeg je nergens.

In 2012 ging het mis.
Plots kwam er aan het einde van de maand geen geld.
Gerrit leek verdwenen, in werkelijkheid leefde hij als een god in Frankrijk die graag ging shoppen in Amsterdam.
Er werd aangifte gedaan en na veel gedoe en weinig prioriteit bij de politie stond Gerrit deze week dan eindelijk terecht.Niks aan de hand, zei hij tegen de rechters.

Nog een maSchermafbeelding 2016-07-01 om 00.04.00and en hij is miljonair.
Hij is namelijk de zoon – denkt hij – van een vermogende mevrouw uit Zwitserland die is overleden.
Er loopt een procedure en als DNA uitwijst dat deze mevrouw (die nog wel opgegraven moet worden) zijn moeder is, dan zijn de miljoenen die zij naliet aan neven en nichten van hem.
En het eerste wat hij dan zal doen, is die vijf mensen betalen.
‘Want ik heb dat geld geleend en dan moet je het ook teruggeven.’

Quatsch, zegt de officier van justitie.
Ook de rechters geven er blijk van bedenkingen te hebben bij de solvabiliteit van de verdachte. Een van de rechters: ‘Ik zou u nog geen 1,50 euro lenen.’
De officier van justitie: 18 maanden celstraf, daarvan 6 voorwaardelijk.

Hassan en Mohamud vormen een schril contrast met Ward, Bart en Gerrit, zo schril dat het zeer doet aan de ogen.
Hassan en Mohamud zijn mannen van niets.
Ze hebben geen geld, geen uitkering of verzekering, geen dak boven het hoofd, dus ook geen jacuzzi, ze hebben geen status anders dan ongewenst, geen toekomst, geen vrijheid, geen dingen om te doen, nooit vakantie.
Wat ze hebben zijn strafbladen, alcoholproblemen, verstandelijke beperkingen, een uitzichtloos en onzeker bestaan, gedachten vol treurnis.

Het feit dat ze ongewenst zijn verklaard en hier toch zijn, maakt dat ze continu de wet overtreden zolang ze ademhalen.
Probleem is dat ze het land niet uitgezet kunnen worden.
Hun pech is dat ze zijn geboren in Somalië.
Dat nekt ze nu.
Somalië is een land zonder autoriteit.

Op koopzondag had Hassan een leren tas gestolen uit de etalage van Dicapolavori in de binnenstad van Groningen.
Het ding kostte 140 euro.
Mohamud zegt dat hij niets heeft gestolen, maar dat hij er wel bij was.
Een voorbijganger zag de mannen lopen met de tas, hij profileerde wat, maakte toen een foto en stapte de winkel binnen.Schermafbeelding 2016-07-01 om 00.10.18
Zo werd de diefstal ontdekt.
De politie deed de rest.
Dit was in april.
Sindsdien zitten ze vast.
Het was een diefstal op bestelling, want bij de aanhouding was de tas al verkocht.
Het geld was bedoeld voor eten.

De twee mannen hebben al veel veroordelingen op naam staan en de maat is vol.
De officier van justitie eist de twee jaar durende veelplegersmaatregel isd.
Voor ongewensten betekent dit dat ze twee jaar in de gevangenis zitten.
De aanklager: het betekent dat ze twee jaar lang een dak boven het hoofd hebben, te eten en dat ze twee jaar lang niets kunnen stelen.
Dat is de winst.

Strafzaken met elkaar vergelijken brengt het gevaar met zich mee dat er verkeerde conclusies worden getrokken.
Het is dus niet zo dat wie het minst heeft, per definitie de hoogste straf krijgt.

Rob Zijlstra

update – 8 juli 2016 – uitspraken
Ward is vrijgesproken. Uit het dossier kan niet met duidelijkheid worden opgemaakt of de vrouw 16 was toen hij seks met haar heeft gehad. dat ze toen al 18 jaar was kan niet worden uitgesloten. Bart is wel veroordeeld: een werkstraf van 80 uur. De rechtbank is het met het OM eens dat hij misbruik heeft gemaakt van zijn positie als directeur. De straf valt iets lager uit dan de eis omdat Bart heeft aangegeven dat hij vrouwvriendelijk is geworden.

Aanstormend miljonair Gerrit moet zitten, conform de eis een jaar cel met nog eens een half jaar voorwaardelijke celstraf als waarschuwing. Voor de oplichtingskwestie is hij vrijgesproken. De straf is vanwege de verduistering van de gelden van de Eindhovenaren.

Hassan en Mohamud krijgen de komende twee jaar een bed met bad en brood, maar raken wel twee jaren vrijheid kwijt opdat ze de middenstand niet kunnen duperen.  De isd-maatregel dus. Ik vraag me af of dit wel in de haak is met de bedoelingen van de maatregel.

Is Alex O. wel of niet de Jumbo-bomber?

UPDATEhet complete vonnis

 

De overtuiging gaat aan de bewijzen
vooraf en dat is griezelig

De rechtbank in Groningen doet vrijdag (13.00 uur) uitspraak in de Jumbo-zaak. Is Alex O. de man die het concern vorig jaar vijf maanden lang bestookte met dreigementen? En is hij ook de man die explosieven in elkaar knutselde waarvan er ook eentje daadwerkelijk ontplofte? Het Openbaar Ministerie is daar van overtuigd en eiste 8 jaar gevangenisstraf.

Schermafbeelding 2016-06-30 om 08.38.39Het politie-onderzoek naar de afperser van de Jumbo kreeg een prijs omdat het voor reuring zorgde. Het moet niet veel gekker worden, zei advocaat Tjalling van der Goot in de rechtszaal, een prijs voor de politie terwijl die de verkeerde persoon arresteert. Onmiddellijk reageerde de leider van het politieonderzoek vanaf de publieke tribune op Twitter: ‘Geen sterke opening van de raadsman in zijn pleidooi.’ De tweet werd later door de politieman verwijderd

Advocaat Van der Goot vindt dat er onvoldoende bewijs is om tot een veroordeling te komen. Met die politieprijs en alle aandacht in de media is Alex O, bij voorbaat veroordeeld, hield de raadsman de rechters voor. ,,Het beeld dat is ontstaan vraagt om gedegen tegenwicht, opdat het evenwicht wordt hersteld.’’

Van der Goot vindt dat Alex O. moet worden vrijgesproken. De advocaat zegt: ,,Het onderzoek bevat te veel aannames en te veel vermoedens. Wat de politie heeft gedaan is eerst schieten en pas daarna de roos tekenen. De overtuiging gaat aan de bewijzen vooraf en dat is griezelig.’’

De visie van het Openbaar Ministerie zoals officier van justitie Cassandra Westerling de rechtszaal schetste is dat de dreigementen afkomstig zijn van een persoon die zich Sir Ahmed noemde en consequent gebruik maakte van de Engelse taal. Steeds werd gevraagd om bitcoins (2000 stuks met toen een waarde van 400.000 euro). De dreigementen (15 in totaal) werden verstuurd vanaf een TOR-netwerk.

Schermafbeelding 2016-06-30 om 08.53.55In het bompakket dat is aangetroffen bij de Jumbo-vestiging aan de Wilhelminakade in Groningen is een haar aangetroffen. Onderzoek (DNA) toont aan dat het ‘veel waarschijnlijker’ is dat de haar van Alex O. is dan van een willekeurig ander persoon.
Met de bankpas van Alex O. is op 23 april 2015 om 12.36 uur bij verfwinkel Bossina een product gekocht voor 5.70 euro. De winkel heeft een product met die prijs: een liter aceton. Met aceton kan (in combinatie met waterstofperoxide en zuur) een dodelijk explosief (TATP) worden gemaakt.

Bij twee bompakketten (een onderschept, een ontploft) zijn kookwekkers van het merk Leifheit gebruikt. Alex O. heeft 1 en 26 mei twee kookwekkers van dit type gekocht bij de Blokker. Van de eerste aankoop bestaan camerabeelden, de tweede aankoop werd met de pinpas van O. betaald.

Tante H. belt op 13 augustus 2015 de meldkamer van de politie met de mededeling dat Alex O. de ‘Jumbodader’ is. Ze vertelt dat haar nicht de partner is van Alex. En dat haar nicht een zwarte paraplu heeft die nu weg is. Een soortgelijke paraplu is te zien op dan vrijgegeven camerabeelden van de dader. Ook zegt ze dat ze Alex O. heeft horen spreken over bitcoins. De partner wordt gehoord en verklaart dat Alex met een kookwekker kwam aanzetten die op een gegeven moment ook weer was verdwenen. Ze vertelt ook dat er een ontploSchermafbeelding 2016-06-15 om 13.56.30ffing in haar woning is geweest, in de wasbak. Alex O. zal later zeggen dat hij bezig is geweest met het wassen van synthetische drugs. Onderzoek in de woning levert daarvoor geen aanwijzingen op.

Op een verjaardagkaart (met dreigement) verstuurd aan de Jumbo in Zwolle wordt onder de postzegel (een plakzegel) DNA aangetroffen dat van Alex O. is.

Op 9 oktober 2015 om 15.20 uur komt er een dreigmelding bij de politie binnen. Onmiddellijke worden de camera’s bekeken die gericht staan op de woning van Alex O. aan de Sumatralaan in Groningen. O. is dan al aangemerkt als verdachte. Te zien is dat O. om 15.09 uur de woning betreedt en om 15.23 uur de woning weer verlaat. O. wordt dan aangehouden. De computer in die woning wordt onderzocht. Aangetoond wordt dat er een TOR-browser is gedownload. Daarmee kunnen anoniem berichten worden verstuurd.

In de drie woningen waar Alex O. regelmatig verbleef zijn goederen (waterstofperoxide, azijnzuur, zoutzuur) aangetroffen waarmee volgens het OM explosieven kunnen worden gemaakt. Aceton, ook benodigd, is niet aangetroffen, maar Alex ook heeft dit goedje wel aangeschaft (Bossina).

Aannames en vermoedens, zegt de advocaat Tjalling van der Goot. De redenering ‘het is allemaal wel heel toevallig’ mag geen bewijskracht hebben. Van der Goot zegt dat er een concreet beeld bestaat van de dader: de man die is gefilmd door beveiligingscamera’s kort voordat een explosief tot ontploffing komt. En de man op de beelden is niet Alex O. De kleding komt niet overeen met wat O. draagt. De paraplu die zichtbaar is, in niet de paraplu die zoek is. En de man op de beelden heeft een raar loopje, hij trekt met zijn linkerbeen. Dat doet Alex O. niet. Het aangevoerde bewijs is ,,suggestief, speculatief en wankel’’, zegt de advocaat.

De kookwekkers? Tjalling van der Goot: ,,Die zijn niet alleen bij Blokker te koop, zoals het OM beweert, maar ook bij webshops.’’ En het DNA dan? ,,DNA is overdraagbaar. Mijn cliënt verkeert in kringen waar de misdaad niet altijd als een zonde wordt gezien. Misschien heeft Alex contact gehad met de dader.’’

Rob Zijlstra

[dit artikel stond donderdag 30 juni, ook in Dagblad van het Noorden]

Schermafbeelding 2016-06-30 om 08.39.45

 

 

 

 

 

 

UPDATE: 1 juli 2016, 13.15 uur

HIJ IS HET – > 8 JAAR CEL > het vonnis

 

 

Rare mannen

Hij werd op een stoel gezet,
vastgebonden en neergeschoten.

Schermafbeelding 2016-06-23 om 22.44.29Er was eens een man uit Afghanistan die werd verdacht van brandstichting. De man wilde de verzekering beduvelen.
Tenminste, dat leek logisch en dus werd dat aangenomen voor waar.
Het was een brand waarbij gemeen gevaar voor goederen en mensenlevens te duchten viel. De politie pakte de man op, de officier van justitie riep ‘vervolgen’ en de rechters stopten hem vervolgens op grond van ernstige bezwaren in de gevangenis.

Zo praten ze in de rechtszaal.

Na acht maanden in voorlopige hechtenis te hebben gezeten kwam er een rechtszaak.
De officier van justitie eiste 15 maanden gevangenisstraf.
De man, 24 jaar, ontkende de aantijgingen en wilde graag naar huis.
Hij vertelde dat hij die avond whisky had gedronken en op de bank met een brandende sigaret in slaap was gevallen.
Zo moest het zijn ontstaan.

De officier van justitie geloofde daar niets van.
Op verschillende plekken in de woning had de technische recherche bestanddelen van benzine aangetroffen.
Alsof het brandversnellende goedje over de vloer was gesprenkeld. Hoezo geen brandstichting?
Maar de beklaagde Sadar had een verklaring.
De benzinemeter van zijn scooter was stuk.
Om te voorkomen dat hij zonder zou komen te staan, haalde hij benzine op van het tankstation, in plastic zakjes.
Thuis goot hij de brandstof over in lege cola-flessen.
Daarbij morste hij weleens wat benzine.
Niks brandstichting.

Een getuige – een vriend van Sadar – bevestigde het.
De officier van justitie vroeg om welk tankstation het ging.
De getuige wist de naam niet, maar vertelde dat er tegenover een chinees restaurant was waar je ook patat kon kopen.
Een van de rechters: ‘Oh, dat is de BIM in de wijk Helpman.’

De officier van justitie vroeg om een korte schorsing om een belletje te plegen.
Kwartiertje later kwam hij terug in de rechtszaal om zuinigjes mee te delen dat hij met de BIM had gebeld en dat een medewerker het verhaal bevestigde.
Er kwamen daar regelmatig twee Afghanistan-achtige mannen benzine tanken in plastic zakjes.
Sadar mocht na afloop van de rechtszaak de gevangenis verlaten.
Dit verhaal tekende ik jaren geleden op in de rechtszaal.
Vanaf dat moment weet ik: rare verhalen kunnen heel waar zijn.

Schermafbeelding 2016-06-23 om 22.38.03Recent stond de man terecht die volgens de verdenkingen heeft geprobeerd geld af te troggelen van de Jumbo door te dreigen met bommen en dood en verderf.
In de woning waar hij verbleef werd een zuur aangetroffen en waterstofperoxide.
Met dat spul kun je een explosief (TATP) maken, maar dan heb je nog wel aceton nodig.
Deze vluchtige vloeistof werd niet aangetroffen, een indicatie dat de verdachte niets met bommenmakerij te maken heeft.

Maar de politie ging ook na wat de verdachte in de periode voorafgaand aan de eerste bommelding had aangeschaft.
Bankgegevens lieten een transactie zien op 23 april 2015, om 12.36 uur bij verfwinkel Bossina in Groningen.
De verdachte had daar iets gekocht voor 5,70 euro.
Wat je voor dat bedrag bij Bossina kunt kopen?
Een liter aceton.

Toeval?
De advocaat: ‘Misschien kocht hij wel zes velletjes schuurpapier a 95 cent.’
De verdachte wilde er niet veel over zeggen.
Anderen gebruikten zijn bankpas ook wel eens.
Zoiets.
Wel een beetje vreemd, maar daarmee niet per definitie onwaar.

Afgelopen week was het de officier van justitie die ‘raar maar waar’ zei.
Hij zei dat over een gebeurtenis op 24 mei 2013.
Op die dag, ’s nachts rond half twee, zat er man op een dak van een gebouw 112 te bellen.
Hij vertelde dat hij was overvallen, vastgebonden, neergeschoten en dat ook was geprobeerd hem in de brand te steken.
Of de politie snel wilde komen.
Dat wilde de politie wel.

Agenten troffen de man inderdaad aan op het dak van een sportschool.
Hij bleek de eigenaar.
Terwijl de brandweer het vuur bestreed, werd de eigenaar overgebracht naar het ziekenhuis met drie in- en drie uitschotwonden.
Drie kogels waren door zijn arm, zijn zij en zijn kuit in- en uitgegaan.

De sportschoolman zei dat hij zich weinig kon herinneren van die heftige gebeurtenis.
Hij wist nog dat hij plots werd belaagd door twee of drie Engels sprekende mannen die iets kouds op zijn hoofd zetten.
Hij werd op een stoel gezet, vastgebonden en neergeschoten.
Daarna hadden ze de brand gesticht.
Met een stukje glas wist hij de plastic ty-raps kapot te snijden en zo kon hij ternauwernood ontsnappen.
Hij was naar het dak gevlucht en daar had hij het alarmnummer gebeld.

De officier van justitie gelooft er geen snars van.
Wilde hij niet de verzekering beduvelen?
Was hij niet bezig met een verhuizing van zijn bedrijf, maar waren er tegelijkertijd problemen met de gemeente Groningen over vergunningen?
De officier van justitie liet ook niet onvermeld dat de brandverzekering 170.000 euro had uitgekeerd.

Schermafbeelding 2016-06-23 om 22.49.00De sportschoolman veranderde gedurende het onderzoek van slachtoffer in een verdachte.
Op het wapen waarmee is geschoten, een Smith en Wesson, is zijn DNA aangetroffen.
Ook op een van de kogels in het wapen zat een DNA-spoor van de verdachte.
Het wapen was buiten op de grond gevonden.
Het leek wel alsof het ding vanaf het dak naar beneden was gegooid.
De officier van justitie: ‘En u zat op dat dak, niet uw overvallers.’

De verdachte weet het niet meer.
Rechters: ‘Is uw geheugen in z’n algemeenheid aangetast of alleen met betrekking tot dit specifieke incident?’
De verdachte: ‘Ik zie alleen maar vraagtekens.’

Onderzoek naar het letsel toont aan – beweert het onderzoek – dat de inschotverwondingen zonder verzet en van zeer korte afstand zijn aangebracht.
De rechters houden de verdachte voor dat er wel een heleboel toevalligheden samenkomen.
De officier van justitie noemt dat een stortvloed aan bewijs.
Hij eist twee jaar celstraf wegens brandstichting, verboden wapenbezit en voor het doen van valse aangifte.

Mocht de sportschoolman de kluit belazeren, dus dat het Openbaar Ministerie het bij het juiste eind heeft, dan betekent dit dat de verdachte zichzelf heeft neergeschoten.
Dus dat hij drie kogels niet alleen in, maar ook door zijn lichaam heeft geschoten.
De officier van justitie vraagt aan zichzelf: ‘Hoe onwaarschijnlijk is dat?’
Zijn antwoord: ‘Nou, in de rechtszaal kom je wel vaker dingen tegen die je je niet kunt voorstellen.’

Ik dacht, dat is wel waar.
Er was eens een man uit Afghanistan die…

Rob Zijlstra

update – 30 juni 2016 – uitspraak
De sportschoolman is veroordeeld tot 2 jaar celstraf: brandstichting, wapenbezit en het doen van valse aangifte >> het vonnis

De politie is ziek

Schermafbeelding 2016-06-23 om 00.47.55

Ik denk dat het beter is genuanceerd te berichten dan in het wilde weg te schrijven.
Een tikkeltje saaier misschien, maar het doet de waarheid meer recht.
Dat laatste – meer recht –  is de bedoeling
Een nobel streven om z’n minst.

Het is dus ook niet waar dat de politie…
En dat de politie beter boeven kan gaan…
Dat agenten slechts de staatskas….

Maar dan komt de echte waarheid om de hoek denderden.
En hoe genuanceerd je dan ook kijkt en oordeelt, de conclusie blijft hetzelfde.

Op mijn blog Guyotplein1.nl vraag ik mij af waarom de misdaad de rechtszaal niet bereikt.
Waar in de strafrechtketen gaat het mis?

Het antwoord stond vandaag in de krant.
De Nederlandse politie is ziek.
Niet hier en daar een beetje.
Maar tot in de vezels.
De Nederlandse politie is ernstig ziek.

Dat moet de wilde maar ware conclusie zijn.
Ik vind dit sneu voor agenten die dit al lang weten en tegen de bierkaai vechten.

rob zijlstra

 

Schermafbeelding 2016-06-23 om 00.03.55

Gigantisch woest

Ik ben visser, ik heb
altijd een mes bij me

Schermafbeelding 2016-06-18 om 10.10.29Strafzaken zijn voorspelbaar.
Misdaad kenmerkt zich door grilligheid, het strafproces daarentegen verloopt via strakke regels.
Kort door de bocht: de verdachte wordt kritisch door de rechters bevraagd over de feiten, de officier van justitie formuleert een strafeis en de advocaat vraagt vervolgens aan de rechters of het een onsje minder mag.
Wat een advocaat ook in rekening brengt, wat hij ook zegt, nooit doet dat het standpunt van de officier van justitie veranderen.
Strafrechters besluiten vervolgens wat ze zelf goeddunken.
Zo gaat dat in Maastricht, in Assen, zo gaat het in zittingszaal 14.

Eens in de vier, vijf jaar verrast een officier van justitie.
Deze week was het zover.

Yep is een jongeman voor wie het leven tot nu toe niet veel goeds in petto heeft gehad.
Toen hij 15 jaar oud was en het huis werd uitgezet, ging hij cocaïne snuiven, op boerderijen werken en met de kermis mee.
Dat ging goed samen.
Zijn jeugd wordt omschreven als ‘veelbewogen’.

Hij is nu 24 jaar en is ook de verdachte in dit verhaal.
Toen Yep ’s ochtends in de cel voor de klerenkast stond, pakte hij misschien wel onbewust dat witte T-shirt.
Hij trok het aan, beetje gel in het haar, tandenpoetsen, klaar, klaar voor de dag waar hij al vier maanden op wacht: de dag van de rechtszaak.
Voor de rechters, zijn advocaat, voor de officier van justitie, is het een zoveelste zaak, maar voor Yep met z’n blanco strafblad is het allemaal nieuw.

Als hij in de zittingszaal 14 gaat zitten, vlak voor mij, kijk ik naar een groot doodshoofd op de achterkant van het witte shirt.
Hij wordt omschreven als gemiddeld intelligent, sociaal vaardig en optimistisch en wordt verdacht van een poging tot moord.
Dat doodshoofd vind ik niet zo slim van Yep.

Hij bekent de beschuldigingen.
Zegt: ‘Ik was gigantisch woest. Ik pakte mijn mes, ik zei, als je niet weggaat, dan steek ik je neer. Ze gingen door. Ik maakte een snijstekende beweging, niet met de intentie om te doden, ik wilde dat die ruzie stopte.’

Anderen hadden gezegd dat hij een vieze messentrekker is.
Yep vindt dat niet eerlijk.
Tegen de rechters: ‘Ik ben visser, ik heb altijd een mes bij me.’
Waar die ruzie over ging?
Eigenlijk weet hij dat niet eens.
Hij was die avond best wel dronken.
Hij was op stap geweest met zijn stiefvader en diens familie.
Op de Nieuweweg in Delfzijl waren ze een ander groepje tegengekomen.
Misschien hadden ze daar al eerder, in het cafe, ruzie mee gehad.
Ze, die anderen, vielen zijn stiefvader aan.

Het bleef niet bij de ‘snijstekende’ beweging.
Het mes ging in de rug van een man die kort daarna in het ziekenhuis lag en daar een arts hoorde zeggen dat hij een engeltje op zijn schouder moet hebben gehad.
Centimetertje naar links en het was heel anders afgelopen.
Slechter.

Het slachtoffer zit ook in de rechtszaal.
Hij zegt tegen de rechters hoe bizar het is je te moeten realiseren dat iemand anders over je leven kan beslissen.
Het is nu vier maanden geleden.
Hij was met vrienden op stap geweest.
Op de Nieuweweg bij de Action werden ze plots aangevallen.
Zomaar.
’Ik hoorde iemand die riep, ik steek je neer. Even later voelde ik bloed over mijn rug stromen.’
Twee keer per week gaat hij naar de fysio, nog steeds met klachten.
De verzekering vergoedt niks.
Yep zegt dat het terecht is dat de kosten voor zijn rekening komen.

Nu komt de officier van justitie.
De inzet is: poging tot moord.
Misschien zal ze zeggen dat de voorbedachte rade er niet inzit, dat het een poging tot doodslag moet wezen.
Een strafeis van 24 tot 30 maanden, met een voorwaardelijk deel van 6 tot 10 maanden ligt dan in de rede.
Eigen schuld Yep.

Maar dan komt de verrassing.
De officier van justitie zegt dat ze een raar gevoel heeft: ze gelooft de bekennende verdachte niet.
De officier van justitie denkt dat Yep liegt, dat hij met zijn optimisme zijn stiefvader beschermt.
Dat hij de schuld op zich neemt van iets wat hij niet heeft gedaan.
De officier van justitie: ‘Ik twijfel. Dus ik eis vrijspraak.’
Yep zegt niks.

Daar sta je dan als advocaat.
Lastig.
Wilde je pleiten dat poging tot moord er niet inzit, hooguit een zware mishandeling, dat cliënt first offender is, dat misschien wel kan worden volstaan met een taakstraf, moet je ineens improviseren.
De advocaat is zo van slag dat hij zegt dat hij de officier van justitie wel kan volgen, dus dat zijn cliënt een dikke leugenaar is.
De advocaat vergeet, gezien de eis, de rechtbank te verzoeken Yep per direct in vrijheid te stellen.
Hij zit al sinds februari vast.
Advocaat achteraf: ‘Ja, dat had ik misschien wel moeten doen.’
Toen moest hij snel naar Assen, voor een volgende zaak.

Helemaal vrijuit mag Yep overigens niet gaan van de aanklager.
Omdat hij zich wel met de vechtpartij heeft bemoeid, heeft hij zich schuldig gemaakt aan openlijke geweldpleging.
De officier van justitie eiste daarvoor 150 dagen celstraf waarvan 30 dagen voorwaardelijk.
Daarmee is dan mooi de tijd rechtgetrokken die Yep tot aan de dag van de uitspraak vastzit.

Er is nog iets dat in deze woeste geschiedenis curieus moet heten.
Het mes waarmee hij zegt (liegt) te hebben gestoken, is nooit door de politie onderzocht.
Waarom dat niet is gebeurd, wist de officier van justitie ook niet.
Misschien had de politie die dag geen capaciteit of zo.
De officier van justitie: ‘Dit is eigenlijk ook niet mijn zaak.’

Tot slot, want het einde is in zicht: nu Yep het volgens het Openbaar Ministerie niet heeft gedaan, nu hij in de ogen van de aanklager de werkelijke dader probeert te beschermen, moet de vraag worden gesteld of de stiefvader al is gearresteerd.

Is de stiefvader al gearresteerd?
Nee. Zo eenvoudig is het niet.
Het Openbaar Ministerie wil wachten op het vonnis van de rechters.
Daarna gaan ze overleggen wat met stiefvader te doen.
Misschien geloven de rechters Yep wel en veroordelen ze hem tot een verdiende straf.

Dan is de zaak rond, er is dan een slachtoffer en er is een veroordeelde dader.
Dan is de grillige misdaad samengevallen met het ordentelijke strafproces.

Wordt vervolgd.
Dit verhaal of de stiefvader.

Rob Zijlstra

update – 27 juni 2016 – uitspraak
De rechtbank gelooft Yep wel: hij heeft het gedaan. Geen poging tot moord, maar een poging tot doodslag. Het slachtoffer heeft recht op een schadevergoeding van 3.700 euro. En eerlijke Yep moet een jaar zitten (18 maanden waarvan 6 maanden voorwaardelijk).

vonnis – zodra beschikbaar – volgt

Eis: 8 jaar cel Jumbo-afperser

Schermafbeelding 2016-06-17 om 12.47.22

met live-blog 

Jumbom [1]

Jumbo-afpersing:
hard bewijs of verontrustend selectief

Schermafbeelding 2016-06-15 om 13.57.51Vrijdag staat de 51-jarige Alex O. uit Groningen terecht.
Volgens het Openbaar Ministerie (OM) is Alex O. de Jumbo-bomber.
De man zit sinds oktober vorig jaar vast.
Hij ontkent.

Wat is er gebeurd?
Tussen 2 mei 2015 en 9 oktober 2015 komen het hoofdkantoor van Jumbo diverse bommeldingen binnen.
Ook bij de politie komen meldingen binnen.
De afperser eist geld, bitcoins, van de supermarktketen.
Hoeveel de afperser wil hebben, is nooit bekendgemaakt.

Op 8 mei 2015 vindt een voorbijganger bij de Jumbo-vestiging aan de Wilhelminakade in Groningen een raar pakketje in een witte emmer: het doet denken aan een explosief.
Dat blijkt ook zo te zijn.
De Explosieven Opruimingsdienst maakt het pakket onschadelijk.
Afpersing? Een boze werknemer? Een nare grapjas?

De politie zegt alle opties open te houden en neemt de zaak serieus.
Wat het publiek op dat moment niet weet, maar de politie wel, is dat Jumbo wordt afgeperst.
Er worden dertig rechercheurs op de zaak gezet.

Op 31 mei is er ’s nachts een explosie bij het Jumbo-filiaal aan het Overwinningsplein in Groningen.
Bewakingsbeelden tonen een man die een pakketje plaatst dat een paar minuten later afgaat.
Een ruit en kozijn raken beschadigd.
Alle Jumbo-vestigen worden nu extra beveiligd.
De politie meldt dat de bommenlegger herkenbaar op camerabeelden staat.
De beelden worden getoond in Opsporing Verzocht.
Het levert geen verdachte op.

Schermafbeelding 2016-06-15 om 13.56.30De ontploffing wordt door de politie in verband gebracht met het eerder aangetroffen explosief aan de Wilhelminakade.
Beide keren is hetzelfde ontstekingsmechanisme gebruikt: een kookwekker die wordt verkocht door Blokker.
Tientallen mensen die recent zo’n dingetje hebben gekocht worden getraceerd en gevraagd de wekker te tonen.

Op zaterdagochtend 6 juni is er een bommelding bij de Jumbo-vestiging in de Euroborg.
Ook bezoekers van de bioscoop en sportschool Plaza Sportiva worden naar buiten geloodst.
Het Europapark is urenlang afgesloten.
Er wordt niets gevonden.

Op 1 juli 2015 ontvangt de Jumbo-vestiging aan de Veemarkt in Zwolle een verjaardagskaart (‘lang zal je leven)’ met daarin een ‘explosief poeder’.
Halverwege augustus besluit de politie – ‘niet omdat het onderzoek muurvast zit’ – een deel van de dan beschikbare informatie uit het onderzoeksdossier prijs te gegeven.
Het publiek mag meedenken.
Het is ook pas dan dat bekend wordt gemaakt dat Jumbo al sinds mei wordt afgeperst.

De aandacht waar de politie om vraagt levert meer dan 600 tips op, maar geen dader.
Het blijft dan stil tot vrijdag 9 oktober.
In de vroege avond wordt in de Oude Ebbingestraat in het centrum van Groningen Alex O., samen met zijn 15-jarig zoontje, opgepakt.
De zoon wordt later vrijgelaten.

Wat zijn de verwijten?
Er worden aan Alex O. twee strafrechtelijke verwijten gemaakt.
De eerste is de afpersing met geweld dan wel de poging daartoe.
Door te dreigen met geweld zou O. hebben geprobeerd Jumbo te dwingen hem geld (bitcoins) te geven.
Het tweede verwijt is het opzettelijk teweeg brengen van een ontploffing waarbij goederen en personen gevaar liepen.
Voor dit laatste kan maximaal 15 jaar gevangenis worden opgelegd.

Schermafbeelding 2016-06-15 om 14.01.05Wie is Alex O?
In januari verschijnt de in Den Haag geboren verdachte voor het eerst in de rechtszaal tijdens een zogeheten pro forma-zitting.
Hij is opgewekt, draagt een roze trui en werpt lachend handkusjes naar bekenden op de tribune.
Hij heeft zich tevergeefs verzet tegen opname in het Pieter Baan Centrum (PBC).
Tegen de rechters zegt hij: ‘Ik ben niet de Jumbo-afperser. Ik zit al drie maanden onschuldig vast. En daar wil ik het graag bij laten.’

Alex O. woonde in Groningen, maar had geen vaste woonplek.
Een ideale schoonzoon is hij niet.
Eind jaren tachtig, begin jaren negentig, is O. betrokken bij een reeks overvallen.
In 1992 wordt hij gepakt in verband met een overval op een geldtransport aan de Rijksweg in Groningen.
Een geldloper werd daarbij in het hoofd geschoten.
O. had de gewelddadige overval georganiseerd.
In 1993 werd hij veroordeeld tot 14 jaar celstraf.

Na zijn vrijlating begint hij samen met een broer een autorijschool in Den Haag.
Doel is het oplichten van mensen.
Als het misgaat zijn er 300 gedupeerden die samen 200.000 euro zijn kwijtgeraakt.
O. verlaat Den Haag en gaat naar Groningen.

Is de verdachte de dader?
Dat is uiteraard aan de rechters.
Het OM zegt voldoende bewijzen te hebben om de zware beschuldigingen hard te kunnen maken.
Alex O. heeft kookwekkers gekocht bij de Blokker, op een postzegel op een naar de Jumbo verstuurde envelop is zijn DNA aangetroffen.
Zegt het OM.
Advocaat Tjalling van der Goot plaatst bij het aangetroffen DNA-spoor grote vraagtekens.
Hij noemt het verzamelde bewijs ‘verontrustend selectief’.

De strafzaak begint vrijdag om 9 uur.
Mocht het nodig zijn, dan wordt de behandeling op dinsdag 21 juni voortgezet.

Rob Zijlstra

Alex O. stond eerder in de krant.

Schermafbeelding 2016-06-15 om 13.02.43

Schermafbeelding 2016-06-15 om 13.04.23